Vergi geliri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye örneği

Bu tez çalışmasında, Türkiye ekonomisinin 1995–2024 dönemine ait verileri kullanılarak vergi gelirleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki ekonometrik yöntemlerle analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, kamu gelirlerinin önemli bir bileşeni olan vergi gelirlerinin, büyüme dinamikleri üzerindeki etkilerini ampirik olarak ortaya koymaktır. Bu kapsamda, zaman serisi verilerinin durağanlık özellikleri ADF (Augmented Dickey-Fuller) testleri ile incelenmiş; serilerin aynı bütünleşme derecesine sahip olduğu belirlenince Johansen eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Uzun dönemli ilişkilerin tespitine müteakip VECM (Vektör Hata Düzeltme Modeli) ile kısa ve uzun dönem dinamikleri değerlendirilmiş, ayrıca Granger nedensellik testleri ile değişkenler arasındaki nedensellik yönü araştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, vergi oranları ile büyüme arasında bazı dönemlerde uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi bulunduğu, ayrıca Türkiye örneğinde kısa dönemli sapmaların uzun dönem dengesine yöneldiği gözlemlenmiştir. Granger testi sonuçları ise değişkenler arasında tek ve çift yönlü nedensellik ilişkilerinin dönemsel olarak değişkenlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, kamu maliyesi politikalarının ekonomik büyüme üzerinde doğrudan etkiler yaratabileceğini göstermekte; özellikle vergi yapısının etkinliğinin ve kalitesinin büyüme performansı açısından belirleyici olduğunu vurgulamaktadır. Bu doğrultuda, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde vergi sisteminin yeniden yapılandırılması, doğrudan vergilerin artırılması ve üretim dostu vergi politikalarının benimsenmesi, sürdürülebilir büyüme hedeflerine ulaşmada önemli bir araç olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Vergi, Gelir, Türkiye, Ekonomi