Veri madenciliği yaklaşımı kullanılarak internet erişimli televizyon kullanıcı verilerinin analizi

Teknolojik gelişmelere ve ihtiyaçlara bağlı olarak veri miktarı ve çeşidi her geçen gün artmaktadır. Verilerin doğru şekilde toplanarak analiz edilmesi, veriler arasındaki ilişkilerin keşfedilmesi gereklilik haline gelmiştir. Bu ihtiyacı karşılamak için sınıflandırma, kümeleme ve birliktelik kuralı gibi farklı veri madenciliği yaklaşımları yaygın olarak kullanılmaktadır. Tez çalışmasının amacı kullanıcı verilerinin analizi sonucu kullanıcı dostu, dayanıklı, segmente edilmiş ürünlerin oluşturulmasına yönelik bilgilerin elde edilmesidir. Kümeleme ve birliktelik kuralı yöntemleri kullanılarak, kullanıcıların kullanım alışkanlıklarına göre gruplandırılması hedeflenmiştir. Kümeleme yöntemi vasıtasıyla müşteri segmentasyonu yapılması amaçlanmıştır. Birliktelik kuralı analizi sonucunda ürün tasarımına yönelik hangi kaynakların birlikte kullanıldığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Kullanım süresine göre ürün dayanıklılık durumunun değerlendirmesi amaçlanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında tüketici elektroniği sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın internet bağlantılı televizyon kullanıcılarının kullanım süresi ve kaynak kullanım verileri ele alınmıştır. Veri madenciliği süreç adımları izlenerek analiz çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Verilerin ön işlenmesi, dönüştürülmesi ve analizi adımları sırasında R dili kullanılmıştır. Kullanım alışkanlıklarına yönelik 17 adet nitelik değerlendirme kapsamına alınmıştır. Kullanım alışkanlıklarına yönelik modelleme aşamasında K-ortalamalar kümeleme yönteminden faydalanılmıştır. Kümeleme performansını ölçmek ve optimum küme sayısını belirlemek amacıyla iç indekslerden yararlanılmıştır. Kümeleme çalışması sonucunda kullanıcıların çoğunlukla harici oynatıcıları ve uydu yayınları başta olmak üzere sayısal kaynakları kullanmayı tercih ettikleri saptanmıştır. İlgili ürün segmentinde hangi kaynakların sıklıkla kullandığı tespit edilmiştir. Belirlenen minimum destek ve güven değeri kriterlerine göre birliktelik kuralı analizi yapılmıştır. Farklı sayıda grupları içeren birliktelik kuralları oluşturulmuştur. Birbirine özdeş olan kaynakların kullanım oranları değerlendirilmiştir. Kullanım süresine yönelik güvenilirlik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Yıllar içinde ışık akısındaki değişimler hesaplanmıştır. Arrhenius sıcaklık yaşam modeli parametrelerinden yararlanılarak hesaplanan 82,5 °C jonksiyon sıcaklığındaki ışık akısı değeri interpolasyon yöntemi ile belirlenmiştir. LED ışık akısının %70 seviyesine düşeceği zaman öngörülmüştür. Yaşam-stres analizinde sıcaklığın hızlandırıcı stres etkisi gözlemlenmiştir. Belirlenen yıllık ortalama izleme süresi verisinden yararlanılarak güvenilirlik ve arıza oranı değerleri hesaplanmıştır. Çalışma sırasında Birleşmiş Milletler Gelişim Programı tarafından yayınlanan İnsani gelişmişlik raporu verilerinden yararlanılmıştır. Ülkeler arasında insani gelişmişlik düzeyinin yıllar içindeki trendi değerlendirilmiştir. Bu amaçla Avrupa kıtasında yer alan 31 ülkenin 1995 ile 2021 yılları arasındaki insani gelişmişlik indeksi değerleri incelenmiştir. Avrupa kıtasında yer alan ülkeler arasında gelişmişlik düzeyi açısından farklılık durumu Anova yöntemi ile analiz edilmiştir. Hangi ülkeler arasında fark olduğunu belirleyebilmek için Games-Howell testi kullanılarak post-hoc analizi yapılmıştır. Televizyon izleme süreleri ile insani gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişki korelasyon yöntemi ile incelenmiştir. Korelasyon analizi sonucunda insani gelişmişlik düzeyi ile televizyon izleme oranları arasında zayıf negatif bir ilişki olduğu görülmüştür.