XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı-Rus Savaşlarında Niğbolu Kalesi (1768-1792)

Tuna Nehri üzerinde bulunan Niğbolu Kalesi bölgeye hâkim olan her devlet için stratejik bir konumda olmuştur. Roma, Bizans, Bulgar Krallığı gibi devletlerden sonra Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetine giren ve 4 asır gibi uzun bir süre Osmanlı Devleti'nde kalan Niğbolu Kalesi sayesinde Tuna Nehri üzerinde güvenlik, ticaret, ulaşım ve savaş zamanında ordunun ihtiyacı sağlanmıştır. Aynı zamanda Sofya, Niğbolu gibi Bulgaristan coğrafyasından toplanan ve İstanbul'un ihtiyacını karşılayan gıdanın ulaştırılması noktasında da oldukça önemli bir konumdadır. Niğbolu Kalesi Osmanlı Devleti'nin Eflak üzerinde hâkimiyet kurmasının ve Eflak'ı denetlemesinin yollarından biri olmuştur. Bu sebeple her zaman stratejik önemini korumuştur. Niğbolu Kalesi 1593-1606 yılları arasında gerçekleşen savaşlarda Eflak voyvodası tarafından kuşatılmış fakat alınamamıştır. Bu gibi olaylar Osmanlı Devleti'nin bu kalelerin askerî varlığını devam ettirme sebeplerindendir. Bununla birlikte söz konusu savaşlardan sonra Niğbolu Kalesi tekrar bir kuşatma veya saldırıya uğramamıştır. Bu noktada 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Niğbolu Kalesi'nin hemen karşısında yer alan Tuna nehrinin öteki yakasındaki Kulle Kalesi'nin sürekli olarak saldırıya uğradığı arşiv belgelerinden tespit edilmektedir. Çalışma konusu 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı ve 1787-1792 Osmanlı-Avusturya/Rus Savaşlarında Niğbolu Kalesi ve 1768-1792 yılları arasında hem Niğbolu Kalesi hem de Kulle Kalesi'nin tamiratı üzerine şekillenmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Niğbolu Kalesi'nin Osmanlı hâkimiyetine giriş sürecinden itibaren Osmanlı yönetiminden çıkışına kadarki tarihi süreç hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşları ve 1787-1792 Osmanlı-Avusturya/Rus Savaşları sırasında Niğbolu Kalesi, Kulle Kalesi ve Niğbolu Kalesi ile bağlantı olarak Niğbolu iskelesi hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Niğbolu ve Kulle Kalelerinin tamirat süreçleri, tamiratlardaki işçi temin merkezleri, kalelerin mühimmat durumları hakkında bilgi verilmiştir.