Yapay zekâ destekli web araçlarının eleştirel medya okuryazarlığına etkisi

Bu araştırmada, yapay zekâ destekli web araçlarının ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin eleştirel medya okuryazarlığı becerisine etkisi araştırılmıştır. Bu kapsamda eğitim planı geliştirilmiştir. Eğitim planında medyanın olumlu ve olumsuz yanları, siber güvenlik kuralları, medyada etik kurallar gibi konulara değinilerek öğrencilere doğru medya kullanımı öğretilmek amaçlanmıştır. Ayrıca eğitim sistemimizin; müfredatımızla, okullarımızın fizikî koşullarıyla, öğretmen ve veli eğitimleriyle yapay zekâ destekli eleştirel medya okuryazarlığı eğitimine ne düzeyde cevap verebildiği, bu süreçte yaşanan zorluklar ve bu zorlukların nasıl giderilebileceği tartışılmıştır. Araştırma açımlayıcı sıralı karma desen modelinde tasarlanmıştır. Nicel veriler ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desenle toplanmıştır. Nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler ve araştırmacı gözlemleriyle toplanmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından ilkokul düzeyine uygun eleştirel medya okuryazarlığı ölçeği geliştirilmiştir. Ölçek geliştirilirken literatür taraması yapılmış, uzman görüşüne başvurulmuş, pilot uygulamalar gerçekleştirilmiş ve açımlayıcı-doğrulayıcı faktör analizleri ile ölçme aracının yapı geçerliği sağlanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu geliştirilmiştir. Nicel verilerin analizinde gruplar içi karşılaştırmalar için bağımlı örneklemler t-testi, gruplar arası karşılaştırmalar için bağımsız örneklemler t-testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın ön test ve son test sonuçlarına göre deney grubundaki öğrencilerin medya okurluğu, medya yazarlığı ve genel toplam başarı puanlarında anlamlı farklılık görülmüştür. Buna karşılık kontrol grubundaki öğrencilerin medya okurluğu ve genel toplam başarı puanlarında anlamlı farklılık görülürken medya yazarlığı puanlarında anlamlı farklılık gözlemlenmemiştir. Bu durum eğitimde teknoloji kullanımına daha fazla yer verilmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca araştırma kapsamında yapılan görüşmeler ve araştırmacı gözlemleri sonucu yapay zekâ destekli web araçlarının ilkokul öğrencilerinin eleştirel medya okuryazarlığı becerilerini olumlu yönde geliştirdiği ve öğrencilerin medya farkındalığını arttırdığı görülmüştür. Eğitimde teknolojik dönüşümün daha iyi bir noktaya taşınabilmesi için araştırma kapsamında birtakım öneriler sunulmuştur. Farklı kademelerde eleştirel medya okuryazarlığı eğitimleri verilerek sonuçları araştırılabilir. Öğretmenlere yapay zekâ eğitimleri düzenlenebilir. Okullarda eleştirel medya okuryazarlığı kulüpleri, köşeleri gibi özendirici etkinlikler düzenlenebilir. Yapay zekaya ve eleştirel medya okuryazarlığına müfredatta daha fazla yer verilebilir.