Yapısal çelik kirişlerin elastik kritik moment değerini etkileyen parametrelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi

Bu çalışmada, I enkesitli yapısal çelik kirişlerin yanal burulmalı burkulma davranışı incelenmiştir. Her iki ucundan zıt yönde ve eşit büyüklükte moment uygulanan basit mesnetli kirişin elastik kritik moment Mcr değeri analitik olarak kolay hesaplanır ve referans elastik kritik moment Mcr,ref olarak isimlendirilir. Farklı mesnetleme ve yükleme durumlarında Mcr'nin analitik olarak hesaplanması zor olduğu için genellikle nümerik yöntemlerin kullanılması kaçınılmaz olur. Bundan dolayı referans yükleme durumu dışındaki yükleme durumları için Mcr,ref'in eşdeğer üniform moment faktörü (C1 veya Cb) ile çarpımı tavsiye edilmiştir. C1'in hesabı ile ilgili farklı formüller bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı eşdeğer üniform moment faktörü C1 için daha doğru sonuçlar veren bir ifadenin türetilmesidir. Değişik yükleme durumları için kiriş boyunca sırayla L/4, L/2 ve 3L/4 mesafelerindeki momentler MA, MB, MC ve herhangi bir noktada oluşan maksimum moment Mmax hesaplanmıştır. Bu işlem yapılırken Mmax birim moment olarak ifade edilmiş ve diğer moment değerleri de Mmax ile aynı oranda ölçeklendirilmiştir. Yine aynı yükleme durumları için LTBeam adlı yazılım kullanılarak Mcr değerleri bulunmuş ve bunların Mcr,ref değerlerine oranlanması ile hesaplanan C1 katsayıları tespit edilmiştir. Hedefimiz eşdeğer üniform moment faktörü C1'i MA, MB, MC ve Mmax'ın bir fonksiyonu olarak yazabilmektir. Bu fonksiyondaki tasarım değişkenleri metasezgisel optimizasyon yöntemlerinden Bozkurt Optimizasyonu (GWO) kullanılarak Matlab programında yazılan bir kod vasıtası ile elde edilmiş ve C1 için yeni bir ifade türetilmiştir. Bu çalışmadan türetilen formül diğer formüller ile karşılaştırıldığında, çalışmanın amacına ulaştığı grafiklerden ve hata miktarlarından görülebilir. Önerilen formülün yanal burulmalı burkulma problemlerinde güvenli bir şekilde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.