Yaya hareketleri ve mekan ilişkilerinin irdelenmesi: Samsun Kurtuluş Yolu ve yakın çevresi örneği

Kentsel mekânlar toplumsal ve kamusal kullanımlar ile insanları bir araya getirerek birbirleri ile iletişim ve etkileşim halinde olmalarına olanak sağlamaktadır. Kentsel mekânda yaya hareketleri, sosyalleşebilme potansiyeline katkıları ile tasarımda yönlendirici role sahiptir. Yaya ve yaya mekânları ise, yaya hareketliliğine etkileri, yaya mekân ilişkileri ve çevresel değerlerin etkileşmesi açısından önem taşımaktadır. Yayaların mekânlarda yarattığı hareketlilik, yaya aksların belirginleşmesi, mekânsal özelliklerin tanımlanmasına katkı sağlamaktadır. Tez çalışmasında araştırma alanı olarak tarihi öneme sahip Samsun Kurtuluş Yolu ve yakın çevresi seçilmiştir. Kentsel kamusal mekân özelliği taşıyan Samsun Kurtuluş Yolu ve yakın çevresi öncelikle yaya hareketleri, mekân ilişkisi ve kentsel kamusal mekânları temel alan kavramsal yapılar açısından ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, araştırma alanındaki yaya hareketleri ve mekân ilişkilerini tanımlamak, bu kapsam da kentsel mekânda yaşanan hareketlilik içerisinde yayanın önemini vurgulamaktır. Ayrıca, yaya hareketlerinin mekânla ilişkisinin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi için yaya hareketlerini yönlendiren etmenler ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda tez çalışmasında Samsun Kurtuluş Yolu ve yakın çevresine ilişkin yerinde gözlemler ve incelemeler yapılarak mekânsal analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında 400 kişiye anket çalışması uygulanmıştır. Anket çalışması ile kullanıcıların mekân için algısı, memnuniyeti, beklenti ve istekleri belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 (Statistical Package for the Social Science) programı ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Samsun Kurtuluş Yolu ve yakın çevresi kentsel peyzaj tasarım acısından değerlendirilerek, kentsel kamusal mekânlarda yaya hareketlerinin yaşam kalitesine olan katkısı ortaya konulmuştur.