Yenilenen Türkçe dersi öğretim programı (2019) dinleme/izleme alanı kazanımlarının gerçekleştirilme düzeylerinin Türkçe öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi

Türkçe dersi öğretim programları dinleme, konuşma, okuma ve yazma dil becerileri üzerine inşa edilen ve ana dili eğitiminin bütüncül bir yaklaşımla yürütülmesini esas alan öğretim süreçlerini içerir. Dil becerileri birbirini etkileyen ve birbirinden etkilenen öğrenme alanlarıdır. Ana dili eğitiminde dil becerileri çok önemli bir yer tutarken dinleme/izleme becerisinin diğer dil becerilerinin temelinde yer alması önemini ve gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu araştırmanın amacı 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı dinleme/izleme kazanımlarının ne ölçüde gerçekleştiğinin ortaokul Türkçe öğretmenleri tarafından değerlendirilmesidir. Amaca yönelik olarak 2019 TDÖP dinleme/izleme kazanımları farklı açılardan ele alınmış ve araştırma verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan ve uzman görüşüne sunulduktan sonra son şeklini alan yarı yapılandırılmış öğretmen görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşme formu dört bölümden oluşmuştur. İlk bölümde görüşmecilere ait kişisel bilgiler yer almıştır. İkinci bölüm ile 2019 TDÖP dinleme/izleme kazanımlarının program boyutundaki niteliği, üçüncü bölümde dinleme/izleme kazanımlarının öğretim süreçlerindeki niteliği ve bileşenleri görüşmecilere açık uçlu sorularla yöneltilmiştir. Dördüncü bölümde ise 2019 TDÖP dinleme/izleme kazanımlarının gerçekleştirilme durumları/düzeyleri öğretmen görüşleriyle değerlendirilmiştir. Araştırma Bingöl il merkezi ile Solhan ve Genç ilçelerinde, resmi ortaokullarda görev yapan 100 Türkçe öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler son öğretim programındaki kazanımların yüksek ölçüde gerçekleştiğini, programın bu haliyle yeterince işlevsel olduğu, kazanımların genel olarak amacına ulaştığını ortaya koymuştur. Ancak özellikle dinleme/izleme kazanımlarının ölçme-değerlendirme süreçleriyle ilgili ve yine ders kitaplarına seçilen dinleme/izleme metinleriyle ilgili öğretmenlerin olumsuz görüş bildirmeleri dikkat çekmiştir. "Dinlediği/izlediği hikâye edici metinleri canlandırır.", "Dinlediklerinde/izlediklerinde tutarlılığı sorgular.", "Dinledikleri/izledikleri medya metinlerini değerlendirir.", "Dinlediklerinde/izlediklerinde başvurulan düşünceyi geliştirme yollarını tespit eder." kazanımları ise öğretmenlerin yoğun olumsuz görüş bildirdiği kazanımlar olarak tespit edilmiş ve bu durumun sebepleri, alınabilecek önlemlerle ilgili bazı değerlendirmelerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Türkçe Dersi, Öğretim Programı, Dinleme/İzleme, Kazanım, Değerlendirme.