Yerel yerleşmelerde nöromimari bir deneyim: Çamlıhemşin'de karşılaştırmalı duygu analizi

Küresel çağın insan hayatını sıradanlaştırdığı bu dönemde, insanın evrenle ve kendi ile olan ilişkisinin niceliğine ve niteliğine daha çok önem vermesi gerektiği kolaylıkla gözlemlenebilmektedir. İnsanın varlıkla olan içsel ve spiritüel yakınlığı, Yaratıcının an-be-an devam etmekte olan yaratma eylemiyle doğrudan ilişkili deneyimsel bir yolculuktur. Mimarlık ile teoloji, fenomenoloji, bilişsel bilim ve nöroloji arakesitinde yer alan çalışma, disiplinler arası bir araştırma modeli üzerinde gelişmektedir. Çalışma; mekânın teolojik açıdan yaratılış temsili, insanın mekân üretimi, mekânın insanla buluşması, insanın mekân üzerindeki davranış ve deneyimleri, deneyimin insan üzerinde oluşturacağı sezgi ve duyguların araştırılmasına yönelik bir kurgu ile ele alınmaktadır. Çalışmanın temel amacı; varlık ile uyum içerisinde biçimlenen yerel mimarinin, insanın varlıkla olan manevi bağını ve davranışlarını; duygusal, algısal ve sezgisel yönlerini; beyninin zihinsel ve bilişsel sürecini nasıl etkilediğini nörobilimsel yöntemlerle ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda planlanan deney, Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde, yerel mimariyi temsil eden Yukarı Çamlıca Mahallesi ve güncel mimari örneklerini barındıran Merkez Mahallesi'nde gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, karma araştırma yöntemine ait Gömülü Desen seçilmiştir. Nicel araştırma desenlerinden Gerçek Deneysel Desen (Mobil EEG) kullanılmış olup elde edilen verilerin Fourier Dönüşümü ile Güç Spektrumları hesaplanmıştır. Ek olarak Anlamsal Farklılaşım Ölçeği uygulanmış ve her iki veri grubu için de İstatistiksel Veri Analizi (ANOVA) yapılmıştır. Nitel araştırma desenlerinden ise Olgubilim Deseni, Görüşme Yöntemi (Yarı yapılandırılmış) kullanılmış; elde edilen verilerin MAXQDA ile İçerik Analizi yapılmıştır. Sonuçlar; beta dalgaları üzerinden incelendiğinde YMDD'nin YMİD'den; teta dalgaları üzerinden incelendiğinde YMDD'nin GMDD'den; GMİD'nin YMİD'den; YMİD'nin GMDD'den daha pozitif duygular oluşturduğunu ortaya koymaktadır.