Source identification of pesticide pollution and determination of normal background concentrations of metals in Yeşilirmak river basin

Yüzey suları, birçok noktasal ve yayılı kirleticiden kaynaklanan kirlilik baskılarına karşı en savunmasız alanlardan biridir. Bu tezde, Yeşilırmak Nehir Havzası'nın iki temel sorunu olan pestisit kirliliği ve metal kirliliği, hedef odaklı analizler ve kapsamlı değerlendirme yaklaşımları takip edilerek ele alınmıştır. Bu tezin temel amacı, metaller için havza bazlı normal arkaplan konsantrasyonlarını ve çevresel kalite standartlarını oluşturmak, ve havzada gözlemlenen pestisitlerin hedefe özel tarımsal kaynaklarını belirlemektir. Bu bağlamda, 26 metal ve metaloit için havza bazlı normal arkaplan konsantrasyonları ve çevresel kalite standartları belirlenmiştir. Bu analiz ve değerlendirmeler sonucunda havza bazlı çevresel kalite standartları Al, Cu ve Fe için sırasıyla 47,8 µg/L, 13,2 µg/L ve 98,6 µg/L olarak hesaplanmıştır. Pestisit kirliliğinin tarımsal kaynak tespiti kapsamında, nehir havzası ilçelerinde yetiştirilen her bir ürün türüne ait insektisit, herbisit ve fungisit ilaçlama programları ilçe bazlı değerlendirmeler doğrultusunda analiz edilmiştir. Buna ek olarak, pestisit kirliliğinin havza genelindeki profilini tespit etmek amacıyla pestisitlerin nehir havzası boyunca mekansal dağılımı ve zamansal oluşum trendleri belirlenmiştir. Pestisit kirliliğinin güvenilir kaynak tespiti için nehirdeki pestisit oluşumunu etkileyen en önemli faktörler olan yağış rejimi, ilçe rakımı, pestisit hareketliliği ve kalıcığı da analiz edilmiştir. Bu tez çalışması, sahaya özgü koşullara göre adapte edilmiş nehir havzası yönetim stratejilerinin işlevsel uygulamalarını hayata geçirmek için hedef odaklı bir temel sunmaktadır.