Yükseköğretim kurumlarında öğrenme ve öğretme merkezleri: Yönetim yapısı, örgüt yapısı ve kullanılan teknolojiler

Günümüzde eğitimde küreselleşmenin getirdiği değişimler sonucu, tüm eğitim kurumlarının özellikle de yükseköğretim kurumlarının başlıca görevleri de değişime uğramaktadır. Bu değişime göre, mezunlar alanlarında uzman olarak yetişmenin yanı sıra sayısal teknolojileri tanıyan, kullanabilen, geliştirebilen ve yaşamlarıyla bütünleştirebilen insanlar olmalıdırlar. Bu durumda, yükseköğretim kurumlarının sayısallaşmanın hızına yetişerek kalitelerini arttırmalarının önemi yadsınamaz. Kalite konusunun bir boyutu da öğrenme ve öğretme sürecidir. Öğrencilerin öğrenme sürecinde en yeni teknolojilerden kolaylıkla yararlanabildikleri bilinmektedir. Buna karşın, öğretme sürecinde değişim istenildiği kadar hızlı gerçekleşmemekte, öğretim unsurları uzun zamandır değişmemekte, öğretim geleneksel tarzda öğretmen merkezli olmaya devam etmektedir. Öğrencilerin teknolojiyi benimsemesi doğrultusunda, bilgiyi öğretme sorumluluğu olan öğretim elemanları da sayısallaşmanın etkisi ile öğretimde yenilikçi değişiklikler yapmaya başlamışlardır. Öğretim elemanları akademik kariyerleri nedeniyle yaşam boyu öğrenen, kendini sürekli geliştiren, bilgilerini yenileyen kişilerdir. Öğrenme ve öğretme sürecinde teknolojinin etkili bir şekilde kullanılmasında da öğretim elemanlarına önemli bir görev düşmektedir. Bu görevi yerine getirebilmek için öğretim elemanlarının pedagojik ve teknolojik yeterliklerini günümüz gereksinimleriyle bütünleştirmesi ve bu konularda mesleki gelişimleri önem kazanmaktadır. Bu amaçla yapılacaklar için zaman kaybetmeden başlanılması iyi olabilir. Yükseköğretim kurumlarının, daha kaliteli ve etkili bir eğitim vermek amacıyla, öğretim elemanlarının öğrenme ve öğretme sürecinde teknoloji kullanmaları ve mesleki gelişimlerini sağlamaları için gerekli altyapıları kurması gerekmektedir. Bu amaçlara hizmet etmek için Türkiye'de 2009 yılından bu yana farklı devlet ve vakıf üniversitelerinde öğretim elemanlarının öğrenme ve öğretme sürecinde mesleki gelişimlerine destek olacak farklı adlarla merkezler kurulmaya başlanmıştır. Bu tür kurulan merkezlerin yönetim yapısı ve örgüt yapısı kurumun içinde başarılı ve işlevsel olmaları açısından stratejiktir. Bu çalışmada amaçlanan Türkiye'de yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanlarının öğrenme ve öğretme süreci için mesleki gelişimlerine yönelik; farklı adlarda açılmış olan Öğretme ve Öğrenme Merkezi, birimi, ofisi ve benzeri kurumsal yapıların; yönetim yapısı, örgütsel yapısı ve teknoloji kullanımlarını incelemektir. Bu araştırmada nitel bir yöntem uygulanmıştır. Üç aşamadan geçen bir süreçte Yükseköğretim Kurulu (YÖK) listesindeki tüm üniversitelerden Öğretme ve Öğrenme Merkezi olanlar saptanmış, yanıt veren merkez yetkilileri ile derinlemesine görüşmeler yapılarak bu merkezlere ilişkin veriler toplanmıştır. Sonuçta, hemen hemen tüm üniversitelerde bulunan Uzaktan Eğitim ve Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezlerine karşın Öğretme ve Öğrenme Merkezlerinin daha yeni yeni kurulmaya başladığı belirlenmiştir. Görüşülen merkezlerden öncü olanların dışındakilerin çoğunlukla son yıllarda kurulmasına rağmen ileriye yönelik, daha uygulamaya konulmamış planları vardır. Merkezlerin daha çok üst yönetime bağlı ve onlar tarafından desteklenen, yükün çoğunun merkez yöneticisi tarafından üstlenilen bir yönetim ve örgüt yapısı olduğu anlaşılmıştır. Öğrenme ve öğretme merkezlerinin en dikkat çektikleri kısıtlamanın öğretim elemanlarının teknoloji konusunda kendilerini geliştirmeye yönelik farkındalıklarını artırılması gerektiği ve mesleki gelişim etkinlerine katılımlarının sağlanması olduğu belirtilmiştir.