Zebra kaktüsü (Haworthia sp.)'nün doku kültürü yöntemi ile çoğaltımı üzerine araştırmalar

Yeşil alanlara duyulan ihtiyacın ve kuraklığın giderek arttığı günümüzde ekstrem çevre koşullarına uyum sağlayabilecek çok sayıda bitkiye ihtiyaç duyulmaktadır. Sukulent bitkiler bu amaca hizmet eden önemli bir bitki grubunu oluşturmaktadır. Haworthia gerek süs bitkisi olarak gerekse tıbbi amaçlarla kullanılan ekonomik değeri yüksek önemli sukulent bitki cinslerinden biri olup Xanthorrhoeaceae familyasında yer almaktadır. Süs bitkileri yetiştiriciliğinde en önemli türlerinden biri olan Haworthia fasciata (Willd.) Haw., dekoratif yaprakları ile alana canlılık katan, bakımı kolay olması nedeniyle kullanıcılar tarafından tercih edilen, çok yıllık küçük yapılı bitkilerdir. Bu araştırmada Haworthia fasciata 'Alba' kültivarının doku kültürü yöntemi ile mikroçoğaltımı üzerinde çalışılmıştır. Temel besin ortamı olarak %3 sakaroz ile %0.7 agar içeren MS, eksplant kaynağı olarak ise genç yapraklar kullanılmıştır. İn vitro adventif sürgün rejenerasyonu üzerine eksplant tipi ve büyümeyi düzenleyici maddelerin etkisi araştırılmıştır. Yaprak tabanı içeren tam yaprakların eksplant olarak kullanıldığı ve büyümeyi düzenleyici içeren besin ortamı kombinasyonlarından olumlu sonuçlar alınmıştır. Büyümeyi düzenleyici içermeyen kontrol grubu (MS) uygulamalarında herhangi bir organogenesis meydana gelmemiş, 2,4-D içeren uygulamalarda ise gelişme kallus şeklinde olmuş, bitkiye dönüşüm gerçekleşmemiştir. IAA içeren oksin sitokinin kombinasyonlarından en yüksek sayıda adventif sürgünler elde edilmiştir. En yüksek sayıda sürgünler 1.0 mg/L BAP+0.5 mg/L IAA (4.67±0.58 adet), 1.0 mg/L Kinetin+ 1.0 mg/L IAA (4.25±0.50 adet) ve 2.0 mg/L Kinetin+ 1.0 mg/L IAA (4.00±0.82 adet) uygulamalarında tespit edilmiştir. Elde edilen sürgünler in vitro koşullarda büyümeyi düzenleyici içeren veya içermeyen MS ve ½ MS ortamında başarılı bir şekilde köklendirilmiştir. Köklendirilen bitkicikler torf, perlit + torf (3:1) torf + pomza taşı (3:1) karışımı ile eşit oranlarda torf + perlit + pomza taşı karışımlarında başarılı bir şekilde %100 oranında dış koşullara alıştırılmıştır.