11
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
20. yüzyıl müziğinden örneklerle aksak tartımlar için solfej metodu önerisi
Ülkemiz konservatuvarlarında uygulanan solfej eğitimi incelendiğinde -daha çok- entonasyon ve ses gürlüğü arayışıyla belirlenen metotlarla müfredatlaşmış bir eğitim sistemi görülmektedir. Oysa bugünün dünyasında var olması istenen müzisyenin özellikle tartımsal açıdan daha iyi bir donanımla yetişmesi ve her ne kadar artık arada ciddi bir zaman dilimi bulunmuş olsa da, müzik tarihinde birçok radikal devrimin temellerinin atıldığı 20. yüzyıl örneklerinin tanıtılması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu anlayıştan doğan gereksinimi giderme arayışında öğrencinin dikkat ve ilgisini çekerek bir sonuca ulaştırabilecek en etkili öğretinin solfej eğitimi olduğu savlanmaktadır. Bu bağlamda Türk müziğinin de vazgeçilmez bir unsuru olan aksak tartımlar ele alınarak 20. yüzyıl müziklerinden seçilmiş örneklere ait kesitlerin yeniden kompozisyon haline getirilmesiyle solfej parçaları oluşturulmuştur. İki aşamalı bir sürece ayrımlanan bu çalışmanın ilk bölümünde aksak tartımlar tarihsel ve kavramsal olarak ele alınmış; elde edilen bulgular ışığında yapılan izlek sonucu bu tartımların kökenbilimsel sonuçları aranmıştır. Kökenbilimsel araştırmaların yanı sıra bu tartımların kuramsal gereksinimleri ve sonuçları da tez aşamasında değerlendirilmiştir. Aksak tartımların Türk müziğinde bıraktığı izler de sorgulanarak Türk müziğinin tartımsal çeşitliliğini oluşturan bu tartımlara ait 'izler' ve 'anlayışlar' solfej metodu oluşturma aşamalarında çalışmaya eklenmiştir. Oluşturulan bu zemin üzerine, 20. yüzyılda ülkemizin haricinde de birçok bestecinin müziğinde yer bulmuş olan bu aksak tartımlar, belirlenmiş bir süzgeçten geçirilerek solfej parçaları haline getirilerek bir metot önerisi sunulmuştur.
Ludwig van Beethoven'in op.72 no:3 Leonore Uvertürü'nün form ve orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmesi
Bu çalışmada Beethoven'ın Fidelio Operası uvertürlerinden biri olan Op.72 No:3 Leonore Uvertürü form ve orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmiş, konser repertuvarlarında sıklıkla yer alan bu eserin icrasında ortaya çıkabilecek güçlükler ve problemler tespit edilerek, elde edilen bulgulardan hareketle öneriler sunulmuştur. Bu amaçtan hareketle ilk olarak bestecinin yaşamına dair bilgilere yer verilmiş, eserin bestelendiği Beethoven'ın ikinci yaratı dönemi olarak kabul edilen süreç (1803-1812) detaylı olarak ele alınmıştır. Eserin içinde yer aldığı Klasik dönemin genel özellikleri çerçevesinde dönemde gelişen form yapıları incelenmiş, araştırma konusu özelinde uvertür formu ele alınmıştır. Ayrıca eserin tarihsel analizi kapsamında Klasik dönem operalarının genel yapısı ve çalışmanın ana konusunu oluşturan Op.72 No:3 Leonore Uvertürü'nün parçası olduğu Fidelio Operasına dair genel bilgiler aktarılmıştır. Çalışmanın son bölümünde eserin armonik, formal ve şeflik teknikleri analizlerine yer verilmiştir. Eserin tarihsel altyapısı ve yapılan analizler sonucu elde edilen veriler ışığında öznel değerlendirme, tespit ve önerilerde bulunulmuştur.
Nevit Kodallı'nın "Telli Turna" ve "Güzelleme" orkestra süit'lerinin orkestra şefliği teknikleri bakımından incelenmesi
Bu çalışmada Nevit Kodallı'nın "Telli Turna" Ve "Güzelleme" orkestra süitlerinin orkestra şefliği teknikleri bakımından incelemesi yapılmıştır. Çağdaş Türk müziğinin II. Kuşak bestecilerinden sayılabilecek Nevit Kodallı'nın çoksesli Türk müzik tarihi açısından kayda değer başta orkestra olmak üzere oda müziği, solo ve piyano için birçok eseri bulunmaktadır. Kodallı'nın müzik anlayışı modalite kapsamında yerel motiflere dayanmakla birlikte anti-tonal denebilecek kadar da atonal çizgide düşünülebilir. Bu çalışmada da yerel motiflerden geniş olarak faydalandığı "Telli Turna" ve "Güzelleme" orkestra süitleri orkestra şefliği teknikleri bakımından ele alınmıştır. Konu ve kapsam bakımından öncelikle Türkiye'de çoksesli müziğin gelişim ve evrim süreci tanımlanmış ikinci olarak Kodallı'nın müzikal anlayışına değinilmiştir. Ardından eserin kompozisyonel analizine yönelik form ve armonik analizi yapılmış, analiz sonuçları ortaya konmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise orkestra süitleri orkestra şefliği teknikleri bakımından incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda her iki orkestra süitinin bütünü makamsal ve modal öğelerden oluştuğu, armonik olarak modal ve tonal anlayışa yer verildiği, akor kuruluşlarının bağımsız bir şekilde kullanıldığı, orkestra süitlerinin her ikisinin de temel orkestra şefliği tekniklerini içermesinin yanı sıra aksak tartımdaki bölüm ve kesitlerin orkestra şefliği teknikleri bakımından önemli olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın inceleme ve sonuç süreçleri göz önünde bulundurulduğunda okul orkestralarının yanı sıra profesyonel orkestralar tarafından da konser programlarında yer alan her iki orkestra süitinin orkestra şefliği teknikleri bakımından incelenmesinin, bu eserleri çalışacak orkestra şefleri için de bir kaynak oluşturacağı değerlendirilmektedir.
Çağdaş Türk müziğinde Hasan Uçarsu'nun özgün dili ve viyola ve piyano için ikili konçerto eserinin şeflik teknikleri açısından incelenmesi
Bu çalışma genç kuşak çağdaş Türk müziğinin günümüzdeki önemli temsilcilerinden biri olan besteci Hasan Uçarsu'nun müzikal dilinin gelişim sürecinin araştırılmasını ve Viyola ve Piyano İçin İkili Konçerto "Bir Aşk Destanı" eserinin orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmesini içeren iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölümde Hasan Uçarsu'nun özgün dilinin oluşumu esnasındaki müzikal gelişimine, aldığı eğitime ve bestecilik hayatının başından itibaren günümüze kadar olan süreçte yaratımlarına doğrudan etkisi olan etkenlere değinilmiştir. Kompozisyon dilinin gelişimi ile Çağdaş Türk Müziği repertuvarına pek çok eser kazandıran bestecinin gelişme sürecinin araştırılmasıyla, bu yolda ilerlemek isteyen genç müzisyenlere yol gösterici bir kaynak oluşturulması hedeflenmiştir. İkinci bölümde bestecinin Viyola ve Piyano İçin İkili Konçerto eserinin orkestra şefliği teknikleri açısından detaylı olarak incelenmesiyle, partisyon üzerindeki işaretlemeler ile desteklenen bir anlatımla birlikte eseri yönetmek ve araştırmak isteyen genç şef ve şef adaylarına kılavuz oluşturmayı hedeflemektedir.
Şeflik tekniği bakımından iktus ve orkestra çalgılarının ses üretimi
Ses üretimi ve süreci, birçok farklı faktörün birleşimi sonucu ortaya çıkan bir fiziksel olgudur. Bu olgu, özellikle zaman kavramı bağlamında şeflik tekniğiyle birleştiğinde ve kolektif bir yapı olan orkestrayla işbirliği içerisinde gerçekleştirildiğinde, süreç daha da çok boyutlu hale gelmektedir. Ses üretim sürecinin şeflik tekniği açısından anlaşılabilmesi için, genellikle sanatçılardan araştırılması beklenmeyen zaman kavramı, insan algısı ve sesin oluşum süreci gibi fiziksel yasalara dayanan bilgilerin incelenmesi gerekmektedir. Zira şeflik tekniğinde ses üretiminin hangi hareketlerle gerçekleştiği ve bu hareketlerin enstrümanların ses üretim sürecine etkileri, ancak bu bilgilerin edinilmesiyle daha doğru bir yaklaşımla açıklanabilecektir. Bu noktada, şeflik tekniğinde vuruş kalıplarının içinde gerçekleşen yolculukta ses üretiminin elde edildiği genel bir bilgi olarak kabul edilmektedir. Ayrıca, şefin ön almasına olanak veren hazırlık hareketi de literatürde yer almaktadır. Bu çalışma, her bir vuruşun bir sonraki vuruşa bağlanma sürecinde teknik açıdan neler gerçekleştiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, hazırlık hareketi ve bu harekete dahil olan mikro hazırlık hareketi ile vuruşlar arasındaki bedensel hazırlığın ses üretim sürecindeki rolü incelenerek, şeflik tekniği ve orkestra enstrümanlarının ses üretim süreci ayrıntılı bir biçimde ele alınması amaçlanmaktadır. Anahtar Sözcükler: Şeflik, şeflik teknikleri, zaman kavramı, ses üretimi, orkestra enstrümanları.
Hatıra Ahmedli Cafer'in senfoni adlı eserinin müzikal analizi
Yirminci yüzyılın ve Azerbaycan-Türk müziğinin en önemli kadın bestecilerinden biri olan Hatıra Ahmedli Cafer'in Senfoni adlı eserinin üç bölümünün analiz edildiği bu sanat çalışması raporunda, eserin orkestrasyon, form ve yapısal analizi merkeze alınıp incelenmiştir. Eserin içerisindeki orijinal fikirlerin müziğe yansıtılış şekillerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde bu çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde ise senfoni kavramı ve tarihsel sürecinden bahsedilmiş olup, senfoni bölümlerinin biçimleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde de Hatıra Ahmedli Cafer'in hayatına değinilerek yaşamı sürecinde yazdığı eserlerin listesi verilmiş, bestecinin Senfoni adlı orkestra eseri hakkında bilgi sunulması amaçlanmıştır. Devamında eserin form ve yapı bakımından analizi yapılarak gerek kompozisyon teknikleri açısından gerek orkestrasyon teknikleri açısından ve form kullanımı bakımından bestecinin gözünden nasıl ifade edildiği açıklanmıştır. Yapılan analizler doğrultusunda bestecinin müzikal fikirlerini ve form kullanımındaki yeni yaklaşımlarını yansıttığı eseri ile, senfoni eserleri literatürüne yeni bir soluk kazandırılacağı düşünülmektedir.
Cemal Reşit Rey' in "Enstantaneler" adlı eserinin müzikal analizi ve orkestra şefliği bakımından incelenmesi
Bu çalışmada Cumhuriyet döneminin bestecilerinden biri olan Cemal Reşit Rey'in kısaca hayatı ve "Enstantaneler" isimli eseri incelenmiştir. Cemal Reşit Rey, Türk müziği ve batı klasik müziğini harmanlayarak önemli eserler bestelemiştir. Bestelemiş olduğu eserleri ile halka ulaşabilmeyi başarmıştır. Türk müziğini farklı şekillerde sunarak yeni ve çağdaş bir kimlik kazandırmıştır. İzlemiş olduğu özgün stil Cemal Reşit Rey'i diğer bestecilerden ayırmaktadır. İzlenimci olarak yazmış olduğu "Enstantaneler" eseri Çağdaş Türk Müziğinde önemli bir yere sahiptir. Çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde Cumhuriyet dönemi müziğinin gelişimi, üçüncü bölümde Cemal Reşit Rey'in hayatı ve müzikal anlayışı, dördüncü bölümde "Enstantaneler" eseri şeflik ve müzikal açıdan ayrıntılı olarak incelenmiştir. Anahtar sözcükler: Cemal Reşit Rey, izlenimcilik, orkestra şefliği
Ludwig van Beethoven'ın Op. 60 Si Bemol Majör Dördüncü Senfonisi'nin birinci ve ikinci bölümlerinin yapısal analizi ve orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmesi
Bu çalışmada; Ludwig van Beethoven'ın Op. 60 Si bemol Majör 4. Senfoni'sinin birinci ve ikinci bölümleri armonik, formal ve müzikal analiz ışığında orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmekte ve içerdiği analiz ile eserin teknik ve estetik olarak kavranmasını amaçlamaktadır. Betimsel araştırma ve tarama yöntemleri kullanılarak yapılan bu çalışmanın birinci bölümünde; Beethoven'ın Op. 60 Si bemol Majör Dördüncü Senfoni'si ile ilgili bilgiler sunulmuş, ikinci bölümünde; eserin ilgili bölümlerinin yapısal analizlerine değinilmiş, üçüncü bölümünde; ilgili bölümler, orkestra şefliği teknikleri açısından analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; eserin yönetilmesine yardımcı teknik ve estetik veriler elde edilmiştir. Anahtar sözcükler: Ludwig van Beethoven, Op. 60 si bemol majör dördüncü senfoni, Formal ve armonik analiz, Müzikal analiz, Orkestra şefliği teknikleri.
R. Leoncavallo'nun I Pagliacci - (Palyaçolar) operasının orkestra şefliği ve orkestra şefi - şancı iletişimi açısından incelenmesi
Bu çalışma, opera repertuvarının en çok sahnelenen eserlerinden biri olan Ruggiero Leoncavallo'nun I Pagliacci operasının, besteleniş tarihçesi ve sahip olduğu stil hakkında kapsamlı bilgi sunumu ile, yorumu esnasında orkestra şeflerinin karşılaşacağı zorlukların orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmesi ve orkestra şefinin şancılarla yaşayabileceği zorlukların araştırılmasını içeren iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmada ilk olarak, bestecinin biyografisi ve eserin yaratım süreci detaylandırılmış, ardından "I Pagliacci" operasının genel konusu, karakterleri ve sahne tasarımı hakkında temel bilgiler sunulmuştur. Bu bilgiler, operanın tarihi ve sanatsal bağlamını anlamak için önem taşımaktadır. İkinci bölümde, operanın müzikal özellikleri ve sahnelenmesi sırasında orkestra şefi ile şancı arasındaki iletişimin nasıl olması gerektiği ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Orkestrasyon ve gelenekselleşmiş yorumlar da dikkate alınarak, orkestra şefinin teknik detaylara hâkim olması gerektiği vurgulanmıştır. Bu çalışmanın bulguları, "I Pagliacci" operasının yorumu esnasında orkestra şefleri ve şancıların karşılaşabileceği müzikal iletişim güçlüklerini ve bu güçlüklerin nasıl aşılabileceğini ortaya koymaktadır. Bu analiz, eseri yönetecek orkestra şefliği öğrencilerine ve sahneleyecek şancılara rehberlik edecek değerli bir kaynak sunmaktadır. Araştırma, operanın başarılı bir şekilde sahnelenmesi için gereken müzikal ve dramatik anlayışı sağlamayı hedeflemektedir.
Verismo akımı bağlamında Cavalleria Rusticana Operasının şeflik teknikleri açısından incelenmesi
Pietro Mascagni'nin bir perdelik operası olan "Cavalleria Rusticana" 17 Mayıs 1890'da Roma'da seyirciyle ilk buluşmasından beri opera dünyasının en çok seslendirilen ve sevilen operalarından biri olarak anılmaktadır. İtalyan gerçekçi opera geleneği olarak ifade edilen Verismo Akımı'nın (gerçekçilik akımı) başyapıtlarından biri olan bu opera İtalyan yazar Giovanni Verga'nın "Köy Yaşamı" öykülerinden esinlenmekte ve halka halkı anlatmayı amaçlamaktadır. Sicilya'daki bir köyde geçen hikâye insanlığın içindeki tutku, öfke ve aşkın bir göstergesi olmayı amaçlamaktadır. Eserde 19. Yüzyılın başlarındaki dramatik anlatım yerini saf bir anlayışa bırakmaktadır (Francisi, 2021,1-7). Opera besteciliğindeki bu farklılık arayışı opera solistleri için de büyük bir farklılık yaratmaktadır. Neredeyse her operanın seslendirilişinde opera bestecisinin oldukça spesifik istekleri şancıları ve orkestra şeflerini bu isteklere çözüm üretmekle yükümlendirmektedir. Şancılar ve orkestra şefleri farklı dönemlerde bestelenmiş operaların tarihsel anlamda nasıl sergilendiğini çok iyi bilmeli ve operaların kendilerine ait olan kültürel ve müzikal gereksinimleri doğru şekilde yerine getirmelidir. Bu gereksinimler orkestra şefi ve şancıların uzun soluklu prova süreçlerinde tartışılmakta ve sonuçlandırılmaktadır. Operanın doğru ve hatasız sergilenmesi büyük bir takım çalışmasını ve yardımlaşmayı gerektirmektedir. Bu çalışmada, orkestra şeflerinin, orkestra ile opera solistleri ve opera korosunu buluşturduğu sırada orkestra gelenekleri ile şan ve nefes tekniklerini sorunsuz bir şekilde harmanlamasını ve başarılı bir performans ortaya koymaları amaçlanmaktadır. Araştırma, orkestra şeflerinin Pietro Mascagni'nin Cavalleria Rusticana operası üzerinde çalışırken veya yönetirken hangi müzikal biçimlere ve şeflik tekniklerine odaklanmaları adına Türkçe bir kaynak olarak aydınlatıcı ve yararlı bilgiler verilmesi açısından önem taşımaktadır.
Ferit Tüzün'ün ''Çeşmebaşı Bale Süiti'' isimli orkestra eserinin müzikal analizi ve orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmesi
Bu çalışma, ikinci kuşak Türk bestecilerinden Ferit Tüzün'ün 1965 yılında Türk balesini yapılandırma çalışmaları için Türkiye'ye davet edilen Dame Ninette de Valois'nın talebi üzerine 1954 yılında bestelemiş olduğu ''Anadolu Süiti'' isimli orkestra eserini revize ederek oluşturduğu ''Çeşmebaşı Bale Süiti'' isimli orkestra eserinin müzikal analiz ve orkestra şefliği teknikleri açısından incelendiği bir çalışma niteliğindedir. Çalışma, eserin müzikal yapısı ve orkestra şefliği teknikleri açısından incelenmesinin yanında, Ferit Tüzün'ün hayatı, sanatçı kişiliği ve Türk Bale Müziği'ne katkılarını da kapsamaktadır. Çalışmada yapılan analizler ve bulgular sonucunda aydınlatıcı bilgiler sunmak amaçlanmıştır. Çalışmanın bütününe katkı sağlayacak dolaylı ve dolaysız alıntılarla ve çeşitli analizler sonucunda çalışmanın sonuca ulaştırılması hedeflenmiştir. Çalışmada, kaynak tarama ve doküman analizi yöntemi kullanılmış, analizler müzikal analiz ve orkestra şefliği teknikleri olmak üzere iki başlık altında gerçekleştirilmiştir. Orkestra şefliği teknikleri form analizi esnasında ortaya çıkan bölmeler üzerinden işlenmiş, kullanılan vuruş teknikleri şemalar halinde, yorumlama detaylarıyla birlikte partisyon üzerinde işaretlenerek açıklanmıştır. Bu çalışmada yapılan değerlendirme ve tespitlerin konservatuvar öğrenimi gören öğrenciler için yarar sağlayacağının düşünülmesi bakımından önem arz etmektedir.