Theses supervised by Doç. Dr. Faruk Dayı
11 theses · Kastamonu University
İkinci el otomobil fiyatlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi: Bir uygulama
Otomobil fiyatını etkileyen birçok faktör vardır. Faiz oranı, enflasyon, döviz kuru, üretim maliyeti, arz ve talep, yakıt maliyeti gibi faktörler otomobil fiyatlarını doğrudan etkilemektedir. Döviz kurlarında meydana gelen ani ve sert yükselişler, Türk Lirasının değer kaybetmesine neden olmuştur. Ülkemizdeki otomobillerin büyük bir kısmı ithal edildiği için döviz kuruna bağlı olarak otomobil fiyatlarında sert yükselişler görülmüştür. Bu husustan hareketle çalışmanın amacı, ikinci el otomobillerin fiyatına etki eden faktörleri incelemektir. Literatürdeki çalışmalardan farklı olarak ikinci el otomobil fiyatlarına etki eden mikro faktörler araştırılmaktadır. Sahibinden.com adlı internet sitesinden elde edilen 6.262 adet ikinci el otomobil veri setini oluşturmaktadır. Otomobil markası, serisi, modeli, vites türü, yakıt türü, kilometresi, motor hacmi, çekiş türü, ek donanım tutarı, hasar tutarı, mülkiyet türü, ek donanım bilgisi ve fiyat değişkenlerinden oluşan bir model geliştirilmiştir. Elde edilen veriler ile çoklu regresyon, lojistik regresyon ve farklılık analizleri yapılmıştır. Analiz sonucuna göre ikinci el otomobil fiyatları üzerinde en çok etkisi olan faktörlerin marka ve çekiş türü olduğu bulgulanmıştır. Ford, Dacia ve Mercedes-Benz markalarının ikinci el satış fiyatlarının sıfır fiyatından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Motor hacmi ve vites türünün otomobil fiyatlarını etkilediği belirlenmiştir. Otomobil satıcısının mülkiyet durumu, hasar ve ek donanım bilgisinin ikinci el otomobil fiyatlarını etkilemediği bulgulanmıştır. Türkiye'de ikinci el otomobil piyasasında asimetrik bilginin varlığı tespit edilmiştir.
Konut değerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Konut fiyatlarını etkileyen birçok faktör vardır. Enflasyonist dönemlerde maliyetlerdeki artış, inşaat maliyetlerine yansıyarak konut fiyatlarını yükseltmektedir. Ayrıca faiz oranlarının yükselmesi kredi maliyetlerini ve aylık taksit ödemelerini artırdığı için konut satın alanların sayısı oldukça düşüktür. Faiz oranları düştüğünde de konut fiyatları sebepsiz yere bir anda yükselebilmektedir. Konut fiyatları yükseldikçe konut satın almak daha zor olmaktadır. Bu husustan hareketle çalışmada konut fiyatını etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmada konut değerini etkileyen mikro faktörler tespit edilmiştir. Araştırma Karadeniz Bölgesinde en gelişmiş il olan Samsun'da yapılmıştır. Ulusal düzeyde konut ilanının verildiği bir web sayfasından 5.987 adet satılık 1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 konutun verileri temin edilmiştir. Konut fiyatı üzerinde etkisi olduğu belirlenen 22 değişken ile bir model oluşturulmuştur. Elde edilen veriler ile Hedonik fiyat modeli kullanılarak Genelleştirilmiş Lineer Modeli ile analiz yapılmıştır. Ayrıca konut fiyatları ile konut özellikleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı ANOVA ve t-testi ile incelenmiştir. Konutun metrekare büyüklüğü, konutun bulunduğu kat, binadaki kat sayısı, konuttaki banyo sayısı, konutun bulunduğu mahalle ve ilçe, konutun oda sayısı, konutun aidat tutarı, binanın yaşı, konutun ısıtma sistemi, konutun site içinde olma durumu, konutun tapu türü, konutun satıcısı, konutun ulaşıma yakınlık durumu ve konutun manzarasının konut fiyatlarını pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Konutta balkon olma durumu, konutun kullanım durumu, konutun krediye uygunluk durumu, konutun cephesi, konutun muhiti ve konut tipi değişkenlerinin ise modelde anlamsız çıktığı tespit edilmiştir.
Kurumsal yönetim endeksindeki firmaların finansal performanslarının değerlendirilmesi
Kurumsal yönetim, şirketlerin yönetim organları, yöneticileri, hissedarları ve diğer paydaşları arasındaki ilişkileri düzenlerken aynı zamanda şeffaflık, hesap verebilirlik, adalet ve etik değerlere odaklanmaktadır. Kurumsal yönetim, şirketlerin amaçlarının belirlenerek bunlara uygun stratejilerin geliştirilmesi ve şirketlerin performanslarının değerlendirilmesi için bir çerçeve sunmaktadır. Kurumsal yönetim şirketlerin ve ülke ekonomisindeki kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlayarak; şirketlerin faaliyetlerinde daha adil ve şeffaf davranmasını katkı sağlamaktadır. Kurumsal yönetim şirketlerin sermaye maliyetinin düşmesine katkı sağlayarak yatırımcıların risk algılarını düşürmektedir. Kurumsal yönetim anlayışını benimseyen firmalar finansman kaynaklarına daha kolay erişebilmektedir. Kurumsal yönetim firmaların itibarını artırmaktadır. Bu hususlardan hareketle kurumsal yönetimin firmalar için oldukça önemli olduğu görülmektedir. Kurumsal yönetim uygulamalarının firmaların finansal performanslarını olumlu yönde etkilemesi beklenmektedir. Bu amaçla Borsa İstanbul Kurumsal Yönetim Endeksinde yer alan firmaların finansal performansları değerlendirilmektedir. Kurumsal Yönetim Endeksinde yer alan 37 firmanın 2018-2022 dönemi finansal performansları incelenmektedir. Firmaların finansal tabloları Kamu Aydınlatma Platformundan temin edilmiştir. 10 değişkenden oluşan bir model geliştirilerek, VIKOR yöntemi ile her yıl için ayrı analiz yapılmıştır. Analiz sonucunda en iyi performansı gösteren firmaların yıllara göre değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir.
Kripto para piyasasında bireysel yatırımcıların finansal risk algılarının incelenmesi: İngiltere örneği
Finansal risk algısı, yatırım kararlarını etkileyen temel unsurlardan biridir. Yatırımcıların aynı piyasa koşullarını farklı biçimlerde yorumlamalarını ifade etmektedir. Bu algı, kişilik özellikleri, bilişsel ve duygusal yanılgılar ile demografik özellikler gibi çok boyutlu faktörlerin etkisiyle şekillenmektedir. Yüksek volatilite, düzenleyici belirsizlikler ve ani fiyat dalgalanmalarıyla öne çıkan kripto para piyasaları, finansal risk algısındaki bireysel farklılıkların yatırım davranışlarına yansımalarını incelemek için uygun bir ortam sağlamaktadır. Bu kapsamda çalışmada, bireysel yatırımcıların kişilik özellikleri ile bilişsel ve duygusal yanılgılarının finansal risk algıları üzerindeki etkileri araştırılmıştır. İngiltere'deki 1050 katılımcıdan anket yöntemiyle veri toplanmış ve elde edilen veriler SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Analiz bulguları, duygusal denge düzeyi yüksek, dışadönük ve sorumluluk sahibi yatırımcıların finansal risk algılarının daha düşük olduğunu; temsiliyet, mevcudiyet, iyimserlik, aşırı güven, sahiplenme, dayanak ve düzeltme ile çerçeveleme yanılgılarına daha yatkın yatırımcıların ise finansal risk algılarının daha yüksek olduğunu göstermiştir. Finansal risk algısının kişilik özellikleri, bilişsel-duygusal yanılgılar ve bazı demografik faktörlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Örneklemin temsiliyet gücünün sınırlı olması ve verilerin yalnızca öz-bildirim yöntemiyle toplanması, bulguların genellenebilirliğini kısıtlayan unsurlar arasında yer almaktadır.
Kiralık konut değerini ve tercihini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Bu çalışmada Kastamonu ilinde kiralık konutların değerini ve tercihini etkileyen faktörler araştırılmıştır. Kastamonu il merkezinde ikamet eden 638 katılımcıdan anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Anketin ilk kısmında katılımcıların ve konutların demografik özellikleri, ikinci kısımda kiralık konut tercihini etkileyen faktörler ve üçüncü kısımda kiralık konutların fiyatını etkileyen faktörler araştırılmıştır. Elde edilen veriler ile ilk olarak frekans analizi yapılmıştır. 2024 yılında kira artış oranının ortalama %62,40 olduğu ancak bazı konutlarda ise artış oranının %700 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların aylık kira ortalaması 7.928,45 TL olup aylık ortalama 556,34 TL aidat ödedikleri belirlenmiştir. Kiralık konut tercihinde etkisi olabilecek faktörler nitel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Kiralık konut fiyatını etkilemesi beklenen 35 değişkenden oluşan bir Hedonik Fiyat Modeli geliştirilerek regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda oda sayısı, bina yaşı, binanın toplam kat sayısı, ısıtma türü, cadde üstünde olma ve hava kalitesinin kiralık konut fiyatlarını etkilediği tespit edilmiştir.
Futbol kulüplerininsportif performansları ile finansal performansları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Günümüzde popüler endüstri dalları içerisinde en önemlilerinden birisi olan futbol; ekonomik, kültürel ve sosyal önemi nedeniyle geçmişte olduğu gibi sadece bir oyun değil, devasa (çok büyük) bir sektördür. Bu nedenle bu sektörde kulüplerin mevcut rekabet koşulları altında varlıklarını sürdürülebilmesi için iki temel koşul vardır. Bunlar; birbiri ile çok yakın ilişkisi olan sportif ve finansal başarıdır. Futbolda endüstrileşme sürecini çok daha önce başlatan bazı Avrupa ülkelerindeki (İtalya, İngiltere, İskoçya, Almanya, Fransa, Portekiz ve Hollanda) futbol kulüpleri şirketleşme yoluyla sürdürülebilir sportif ve finansal başarıyı yakalamışlardır. Oysa ülkemizde bu süreç ancak 1990'lı yılların sonundan itibaren hız kazanmış, bazı kulüpler şirketleşme süreci ile birlikte tıpkı bazı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi ticari bir zihniyetle yönetilmeye başlamıştır. Bu süreçte hisseleri BİST'te işlem gören dört büyük kulübümüz (Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor) sermaye piyasasına açılmak suretiyle zaman zaman hem finansal hem de sportif başarı yakalamışlardır. Fakat bu başarılar sürdürülebilir olmadığı için günümüzde dört büyük futbol kulübü ile söz konusu Avrupa ülkelerindeki kulüpler arasında çok önemli oranda farkın olduğu da bir gerçektir. Bu çalışma; ülkemizde ve diğer Avrupa ülkelerinde mücadele eden ve finansal verilerine ulaşılabilen bazı kulüplerin (Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray, Trabzonspor, Ajax, Benfica, Borussia Dortmund, Celtic, Juventus, Lazio, Manchester United, Olympique Lyon ve Roma) sportif performansları ve finansal performansları arasındaki ilişkiyi inceleyebilmek amacıyla örneklem olarak Avrupa'daki 13 futbol kulübünün 2014-2024 dönemi verileri esas alınarak ve 9 değişkenin kullanıldığı 2 model geliştirilerek hazırlanmıştır. Çalışmanın iki modeli olan sportif performans modeli ve finansal performans modeli birlikte incelenmiştir. Sportif performans modelinde kulüplerin ulusal lig sıralamaları bağımlı değişken; piyasa değeri, net kar, cari oran, aktif karlılık oranı, aktif devir hızı, borçların toplam aktife oranı, ulusal lig puanı ve Avrupa puanı ise bağımsız değişken olarak belirlenmiştir. İkinci model olan finansal performans modelinde ise kulüplerin aktif değerleri bağımlı değişken; piyasa değeri, net kar, cari oran, aktif devir hızı, borçların toplam aktife oranı, ulusal lig puanı, ulusal lig sırası ve Avrupa puanı ise bağımsız değişken olarak belirlenmiştir. Çalışmada incelenen kulüplerin sportif performanslarını gösteren veriler "Maçkolik.com" adlı internet sitesinden, finansal performanslarını gösteren veriler ise kulüplerin finansal tablolarından edinilmiştir. Söz konusu bu iki model "Panel Veri Tesadüfi Etkiler Yöntemi"yle analiz edilmiştir. Panel Veri Analizinden önce yöntemin kullanılabilmesi için bazı ön testler yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre sportif performans ile finansal performans arasında doğrudan bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın son kısmında ise istatistiki bulgulara göre elde edilen sonuçlar paylaşılmış, sonrasında da kulüplerin finansal performansını üst seviyeye taşıyabilmek için önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca bu kısımda finansal başarının beraberinde kulüplerin iyi yönetilmesi ve kulüplerin rekabet koşullarının birbirine mümkün olduğu kadar yakınlaştırılması şartıyla, sportif başarıyı getireceği de vurgulanmıştır.
Havayolu firmalarının piyasa değerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Bu çalışmada, havayolu firmalarının piyasa değerini etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamında, piyasa değeri bağımlı değişken olarak ele alınmış; bağımsız değişkenler olarak ise aktif toplamı, satışlar, cari oran, maddi duran varlık devir hızı, aktif devir hızı, finansal kaldıraç oranı, aktif kârlılık oranı, piyasa değeri/defter değeri oranı ve uçak sayısı kullanılmıştır. Firmalar, filolarındaki uçak sayıları dikkate alınarak gruplandırılmış ve bu doğrultuda altı farklı model oluşturulmuştur. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'ne (IATA) kayıtlı, borsada işlem gören ve 2019–2023 dönemine ait verilerine eksiksiz şekilde erişilebilen 37 havayolu firması panel veri analizine dâhil edilmiştir. Çalışma neticesinde elde edilen bulgular incelendiğinde, aktif toplamı, maddi duran varlık devir hızı, cari oran, aktif kârlılık oranı, piyasa değeri/defter değeri oranı ve uçak sayısı değişkenlerinin piyasa değeri üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, finansal kaldıraç oranı, aktif kârlılık oranı ve aktif toplamı değişkenlerinin piyasa değeri üzerinde negatif ve anlamlı bir etki yarattığı tespit edilmiştir.
Libya'daki üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeyleri üzerine bir inceleme
Finansal okuryazarlık, bireylerin finansal kararlarında, finansal tutumlarında ve finansal davranışlarında optimum karar almak için gerekli olan bilgi ve deneyimlerden oluşan bir kavramdır. Finansal okuryazarlık her geçen gün önemi artan ve sıkça çalışılan bir konu olmuştur. Günümüz teknolojisinde finansal olayları anlayabilmek için herkesin temel düzeyde finansal okuryazar olması gerektiği düşünülmektedir. Üniversite eğitim müfredatlarına finansal okuryazarlık dersinin konulmasının faydalı olabileceği düşünülmektedir. Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin değerlendirilmesinin öğrencilere ve literatüre faydalı olacağı düşünülmektedir. Çalışmanın amacı Libya'daki üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin tespit edilmesidir. Bu amaçla Libya'da öğrenim gören 431 üniversite öğrencisinden anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Anketlerden elde edilen veriler ile frekans, t testi ve ANOVA testleri yapılmıştır. Öğrecilerin finansal okuryazarlık düzeyleri finansal okuryazarlık skorları ile değerlendirilmiştir. Ayrıca cinsiyetin, yaşın, sınıfın, öğrenim türünün, baba ve anne eğitim düzeylerinin, kredi kartı kullanma durumunun, özel emeklilik sistemine dahil olup olunmadığı ve internet bankacılığı kullanma durumu açısından analizler yapılmıştır. Analiz sonucunda öğrencilerin finansal okuryazarlık düzeylerinin %40 olduğu, finansal okuryazarlık düzeyi ile cinsiyet ve kredi kartı kullanma arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Finansal Okuryazarlık, Davranışsal Finans, Öğrenci, Anova. 2020, 73 sayfa Bilim Kodu: 115302.......
Libya'daki yatırımcıların risk alma düzeyinin incelenmesi
Bir ekonominin gelişmesinde yatırımcıların rolü oldukça yüksektir. Yatırımcılar piyasaların gelişmesine katkı sağlamaktadır. Yatırımcılar tasarruflarını değerlendirerek değer kaybetmelerini engelleyerek, yatırımlarının değer kazanmalarını isterler. Yatırımcıların yatırım kararlarında risk önemli bir faktördür. Risk ile getiri birlikte değişim göstermektedir. Yatırımcıların kararlarını etkileyen birçok faktör vardır. Ancak risk bunlar arasında en önemlilerinden biridir. Risk yatırımcıların yatırım tercihlerini etkilemektedir. Bu çalışmada Libya'daki yatırımcıların risk alma düzeylerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bunun için Libya'da yaşayan 408 bireysel yatırımcıdan anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Anketlerden elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Uygulamada frekans analizi, geçerlilik ve güvenilirlik analizi, açıklayıcı faktör analizi, t testi ve ANOVA testleri yapılmıştır. Analiz sonucunda Libyalı bireysel yatırımcıların risk düzeylerinin orta düzeyde olduğu, demografik değişkenlerin yatırımcılarn risk düzeylerini etkileyebileceği tespit edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Yatırımcı, Risk, Davranışsal Finans, Libya. 2021, 75 Sayfa
Kastamonu ilindeki hane halkının kredi kartı kullanımlarının incelenmesi
Yaşadığımız çağda en çok tercih edilen modern bir ödeme aracı olan kredi kartları, globelleşmeyle birlikte hızlı tüketimin önemli bir yapı taşı haline bürünmüştür. Kredi kartı kullanımında gerçekleşen artış, tüketim harcamalarını, böylelikle de ekonomik canlanmayı beraberinde getirmektedir. Kredi kartı kullanımı hane halklarının mikroekonomik seviyelerini etkilerken aynı zamanda toplam düzeyde para arz ve talebinin makroekonomik işleyişi açısından önemli bir yer kapsamaktadır. Bu sebeple çalışmanın amacı Kastamonu ilinde bulunan hane halkının, sosyo-ekonomik ve demografik durumları ile kredi kartı kullanımları arasındaki bağlantı incelenmektedir. Bu amaçla toplanan anketlerden elde edilen 406 katılımcı verisi, analizde kullanılmıştır. Uygulamada SPSS ve AMOS programları ile frekans, güvenilirlik, geçerlilik, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, t testi ve ANOVA testleri uygulanmıştır. Kredi kartı kullanımında kullanıcının algıladığı bilinçli kullanım, kullanım memnuniyeti ve ihtiyaçsal kullanımlarını; cinsiyet, yaş, eğitim, medeni durum, aylık gelir, aylık harcama tutarı gibi değişkenler arasında anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Çalışma sonucunda kart kullanıcıları arasında eğitim durumu ve aylık gelir değişkenlerinin kredi kartı kullanımında farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerde finansal analiz
Yatırımcılar yatırım kararı alırken şirketlerin geçmiş yıllarda sergilediği finansal performansı incelerler. Şirketin geçmiş yıllarda gösterdiği finansal performansı gelecek yıllarda da devam edeceği varsayılır. Şirketlerin varlıkları, gelirleri, kârı ve kârlılığı her geçen yıl artıyorsa gelecek yıllarda da aynı trendi izlemesi beklenir. Geçmiş yılların finansal tablo verileri şirketlerin finansal durumunu değerlendirmek için oldukça önemlidir. Finansal tablolar finansal tablolar analiz teknikleriyle analiz edilmektedir. Bu çalışmanın amacı yatırımcıların yatırım kararları alırken şirketlerin finansal analizini yaparak finansal performanslarını değerlendirmelerine katkı sağlamaktır. Borsa İstanbul'da Kâğıt ve Kâğıt Ürünleri, Basım ve Yayın sektöründe işlem gören 13 şirket çalışmanın uygulamasında kullanılmaktadır. Şirketlerin finansal verilerinin güncel olması amacıyla 2015-2019 dönemine ait son beş yıllık finansal tablo verileri kullanılmıştır. Çalışmada finansal tablo analiz tekniklerinden oran analizi, dikey analiz ve trend analizi yöntemleri kullanılmaktadır. Oran analizinde likidite, faaaliyet devir hızı, mali yapı ve karlılık oranlarından olmak üzere 20 oran kullanılmaktadır. Dikey ve trend analizinde nakit ve nakit benzerleri, ticari alacaklar, stoklar, dönen varlıklar, duran varlıklar, kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar, öz kaynaklar, hasılat, satışların maliyeti, brüt kâr, esas faaliyet kârı ve net kâr hesapları kullanılmaktadır. Analiz sonucunda sektörün finansal performansının 2015-2018 döneminde her yıl artan bir trend gösterdiği, 2018 yılında zirve yaptığı ve 2019 yılında düştüğü tespit edilmektedir.