Theses supervised by Prof. Dr. Ataç Uzel
3 theses · Ege University
Bazı baharatlardaki uçucu yağların kimyasal kompozisyonları ve antimikrobiyal etkileri
Bu çalışmada gıda amaçlı tüketilen bazı baharatların (Kekik, Defne, Karanfil, Sarımsak, Kimyon, Biberiye, Kişniş, Tarçın, Karabiber, Adaçayı, Anason, Fesleğen, Rezene) uçucu yağ miktarları ve kimyasal içeriklerini belirlemek amaçlanmıştır. Aynı zamanda bu yağların bazı patojen ve gıdaları bozucu birtakım mikroorganizmalara (Bacillus cereus, Bacillus subtilis, Escherichia coli, Clostridium perfringens, Enterobacter aerogenes, Salmonella typhimurium, Staphylococcus aureus, Lactobacillus fermentum, Listeria monocytogenes, Candida albicans, Aspergillus brasiliensis) karşı antimikrobiyal etkilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Ham halde temin edilen bazı baharat örneklerinin öncelikle mikrobiyal yükleri tespit edilmiş ve baharatlar çeşitli sıcaklarda buharlı sterilizasyona tabi tutulmuştur. Steril edilen baharatların su buharı distilasyonu metodu ile uçucu yağları çıkarılmış, uçucu yağların yağ komponentleri ve oranları gaz kromatografisi ile belirlenmiş ve antimikrobiyal etkileri test mikroorganizmalarına karşı disk difüzyon yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Ayrıca uçucu yağların MİK (minimum inhibitör konsantrasyon) değerleri de belirlenmiştir. Sonuç olarak, çalışmada kullanılan baharatların tümünün uçucu yağlarının antimikrobiyal etkiye sahip olduğu ve antimikrobiyal etki sıralamasının en etkiliden düşüğe doğru Kekik, Adaçayı, Tarçın, Anason, Rezene, Kimyon, Fesleğen, Biberiye, Defne, Kişniş ve Karabiber olduğu belirlenmiştir.
İzmir ilindeki bazı endemik bitki türlerinin endofitik mikroorganizma profillerinin DGGE ile belirlenmesi
Bu çalışmada, Styrax officinalis ve Dianthus erinaceus endemik bitki türlerinin kök kısımlarındaki bakteriyal ve fungal endofit çeşitliliğinin, kültürden bağımsız bir yaklaşım olan DGGE yöntemi ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Bitkilerin köklerindeki endofitik bakteri ve fungus çeşitliliği 16S rDNA, ITS DGGE parmak izi ve filogenetik analizler kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. Bitki örnekleri İzmir ilinin Kemalpaşa ilçesinden toplanmış ve aynı gün içinde laboratuvara getirilmiştir. Köklerin yüzeyleri sterilize edildikten sonra sterilite kontrolü yapılmıştır. Akabinde bitki örneklerinden total DNA izolasyonu, 16S rDNA ve ITS DGGE amplikonlarının jelden geri kazanımı ve dizi analizi gerçekleştirilmiştir. İki bitki örneğinden toplam 10 bakteriyel ve 13 fungal filotip elde edilmiştir. Filotipler NCBI-GenBank veribanındaki bakteri ve funguslara ait diziler ile benzerlikleri bakımından karşılaştırılmıştır. Bitki örneklerinin kök kısımlarındaki dominant endofitik bakteri çeşitliliğinin çoğunluğunu Protobacteria filum ve alt filumlarının oluşturduğu belirlenmiştir. Bitkilerdeki endofitik fungus çeşitliliğinin ise Ascomycota filumuna dahil Penicillium sp., Alternaria sp. ve kültürü yapılmamış Cladosporium sp. gibi fungus genuslarından oluştuğu belirlenmiştir. Çalışmamızda D. erinaceus'un endofitik bakteri ve fungus çeşitliliğinin S. officinalis'e göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Denizel türevli filamentöz fungus suşlarının ksilanaz üretim kapasitelerinin belirlenmesi
Genel olarak, birçok endüstriyel enzim karasal organizmalardan elde edilmektedir. Bununla birlikte, dünya yüzeyinin %70'ini kaplayan okyanusların içerdiği tuzluluk, yüksek basınç, düşük sıcaklık ve özel ışık koşulları, denizel mikroorganizmalar ve karasal türlerinden üretilen enzimler arasında önemli farklılıklar oluşturmaktadır. Karasal çevre ile karşılaştırıldığında, denizel çevre denizel mikroorganizmalara eşsiz genetik yapı ve yaşama alanı sağlamaktadır. Bu yüzden, denizel koşullara adapte olmuş fungus örneklerinden biyoteknolojide kullanılabilecek enzimlerin elde edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Ege ve Akdeniz Bölgesi'nden toplanan farklı sünger ve sediment örneklerinden izole edilmiş denizel türevli fungus izolatları ksilanaz enzimi üretme açısından taranmıştır. Toplamda 108 denizel türevli fungus izolattan 81 tanesinin (%75) tarama besiyerinde ksilanaz ürettiği belirlenmiştir. Tarama sonucunda en yüksek ksilanaz aktivitesine sahip olduğu belirlenen 4 izolatın (06SK019, 08SK014, 08ÇK001 ve 08SK016) ksilanaz üretimleri araştırılarak izolatların fermentasyon sonucu ürettikleri protein miktarı, enzim aktivitesi ve spesifik aktiviteleri hesaplanmış ve en iyi aktivite gösteren izolat Trichoderma pleuroticola 08ÇK001 olarak tespit edilmiştir. 08ÇK001 izolatı ile toplam hacim 1250 ml olacak şekilde fermentasyon yapılmış ve enzim amonyum sülfat çöktürmesi ve diyaliz ile kısmi enzim saflaştırılması gerçekleştirilmiştir. Diyaliz işleminden sonra ksilanaz enzimi 1195.5 U/mg spesifik aktivite ve %40.3 verim ile 2.3 kat saflaştırılmıştır. Enzimin optimum sıcaklığı 50°C, optimum pH'sı da 5.0 olarak belirlenmiştir. Enzim pH 5.0'de +4°C'de 1 saat boyunca aktivitesinin %53'ünü korurken, 50°'de 15 dakikalık inkübasyondan sonra aktivitesinin %18.1'ini koruyabilmiştir. K+, Ba+2 , Na+, β-merkaptoetanol, Triton X-100 ve toluen enzim aktivitesini arttırdığı, Fe+2, Ca+2, Co+2, Mn+2, PMFS, hekzan, etanol ve izoamilalkolün enzim aktivitesini azalttığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma ile denizel türevli Trichoderma pleuroticola 08ÇK001 izolatından ksilanaz enzimi ksımen saflaştırılarak karakterize edilmiş olup, optimum pH ve sıcaklık değerleri ile inhibitör ve metal iyonlarına karşı gösterdiği direnç nedeniyle enzimin gıda ve hayvan yem endüstrisinde kullanım potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir.