Theses supervised by Prof. Tevfik Fikret Uçar
12 theses · Anadolu University
Sosyal sorumluluk projesi olarak grafik tasarım ve belgeleme
Grafik tasarımcılar, dünyanın kültürel görsel dokusunu oluşturmada, toplumu etkilemede ve istediği doğrultuda yönlendirmede önemli bir rol oynamaktadır. 21.yy'da gözle görünür bir biçimde kaynakların azalması, çevresel olumsuz faktörlerle ekolojik dengenin bozulması, hastalıklar v.b. gibi toplumu derinden etkileyen sorunlar, grafik tasarımcıları sosyal sorumluluk alanında tasarım çalışmalarına yönlendirmiştir. Sosyal sorumluluk kavramı, sosyal ve çevresel konularda duyulan kaygıları, sıkıntıları ortadan kaldırmak için yapılan çalışmalar bütünü olarak değerlendirilebilir. Bu kavrama göre bireylerin yaşadığı topluma, ülkesine ve hatta dünyaya yönelik sorumlulukları bulunmaktadır. Araştırmanın amacı, görsel bir iletişim aracı olan grafik tasarımın, sosyal sorumluluk kavramı kapsamında toplumu bilinçlendirme ve değişimi gerçekleştirebilme gücünü ortaya koyabilmektir. Bu amaç doğrultusunda karma araştırma yöntemi ile desenlenen araştırmada, ülkemizdeki sokak hayvanlarının sorunlarına ve çözüm önerilerine ilişkin belgesel film, kamu spotu, billboard ve afiş tasarımları hazırlanmıştır. Araştırmanın örneklemini oluşturan kız ve erkek toplam 311 ortaokul öğrencisine, belgesel film izlettirilmiş ve sokak hayvanları konusunda farkındalıklarını ölçmek amacı ile belgesel izlemeden önce ve sonra anket uygulanmıştır. Anket verilerinden elde edilen bulgular yorumlanmış; sosyal sorumluluk kapsamındaki grafik tasarım uygulamalarının öğrencilerde sokak hayvanları konusundaki farkındalık düzeyini arttırdığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Tasarım, Sosyal Sorumluluk, Sosyal SorumlulukTasarımı, Grafik Tasarım, Yeşil Tasarım.
Taşınabilir iletişim cihazlarında etkileşimli grafik tasarım kullanımı ve bir dijital çocuk kitabı çalışması
Etkileşim, bir uygulama alanı olarak ele alınmadan önce de insanların hayatlarında sürekli olarak iç içe oldukları bir durumdur. Zamanla bir kavram olarak gelişen etkileşim örneklerine tarih boyunca birçok alanda rastlamak mümkündür. Bilgisayar çağı ile birlikte insan-nesne arası etkileşim kavramı gelişmiş ve grafik kullanıcı arayüzleri, etkileşimli medya ürünleri gibi farklı uygulama alanları doğmuştur. İnternetin hayatımıza girmesi ile birlikte, insanların etkileşimli ürünlerden beklentileri gün geçtikçe değişmiş, kişiselleştirme, içeriğin ve iletilerin kontrol edilebilmesi gibi faktörler ortaya çıkmıştır. İnsanların günlük hayatlarında kullandıkları elektronik cihazlar her geçen gün daha "akıllı" hale gelmeye başlamıştır. İletişim cihazları ve bilgisayarlar birleşerek artık ceplerde taşınır hale gelmiş ve istenilen her türlü içeriğe her yerden erişim mümkün olmuştur. Taşınabilir iletişim cihazlarındaki hızlı gelişim ve internet ile birlikte taşınabilir cihazları hedef alan yeni bir mecra ortaya çıkmıştır. Reklamcılık, yayıncılık, eğitim gibi sektörler bu yeni mecraya taşınmış, bu cihazların sağladığı teknolojik imkanlar ile etkileşim kavramı da yeniden yorumlanmış ve insanlara geleneksel yöntemler ile elde edemeyecekleri etkileşim deneyimleri sunulabilir olmuştur. Anahtar Kelimeler :Etkileşim, İnternet ve Etkileşim, Taşınabilir İletişim Cihazları, Dijital Uygulamalar, Etkileşimli Kitaplar, Etkileşimli Hikaye Anlatımı.
Eğitimde bilginin görselleştirilmesi ve tasarımın yeterliliğe katkısı
İnsan gelişiminde güçlü etkiye sahip temel yapılardan biri olan eğitimin üzerine yapılması gereken araştırma ve üretimlerin, gösterilmesi gereken ilgi ve dikkatin, süreklilik gerektirmesi konusunda tutum belirgindir. Eğitimde, öğrenenlerin öğrenme sürecini ve deneyimini iyileştirmek için bilginin aktarımında, görselleştirilme ve tasarımın etkisinin değerlendirilmesi önemlidir. Araştırmanın amacı; eğitim ve tasarım disiplinlerinin ilişkisini, eğitimde bilginin görselleştirilmesi ve tasarımı bağlamında incelemek ve görsel iletişim tasarımcısının bu ilişkideki rolünü göstermektir. Bu çalışma, eğitimde bilginin görselleştirilmesi ve tasarımının öğrenme süreçlerine etkisini sunabilmeyi amaçlamaktdır. Birinci bölümde, bir tasarımcı yaklaşımıyla öğrenmenin ne olduğu, bilgi ve bilginin zihinde yolculuğu, bilişsel süreçler olan dikkat ve algı konuları araştırılmıştır. İkinci bölümde, bilginin görselleştirilmesi ve tasarımı kavramı, bu kavramların öğrenme süreçlerindeki yeri, öğretim materyallerinde kullanılan tasarım unsurları ve ilkeleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, bilginin görselleştirilmesi ve tasarımı açısından öğretim materyali örnek incelemeleri yapılmıştır. Çalışmanın uygulama projesi olarak, belirlenen bir öğrenen grubu, ders ve öğrenme alanı sınırlandırılmasıyla, basılı ve dijital mecranın birlikte kullanıldığı bir öğretim materyali tasarımı önerilmiştir. Dördüncü bölümde ise, tasarım ve üretim sürecine ait tüm detaylara yer verilmiştir. Öğretim materyali tasarımını değerlendirmek ve araştırmanın genel sorularına cevap aramak için bir araştırma yürütülmüştür. Her iki disiplinden alan uzmanlarıyla yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizi ve ulaşılan bulgular da bu bölümde sunulmuştur.
Harfleme tasarımının gelişimi, çalışma yöntemleri ve bir uygulama projesi örneği
This thesis aims to provide a comprehensive evaluation of the discipline of "lettering design," which is often confused with the broader concept of "lettering" throughout historical discourse, by examining it through theoretical, historical, and applied perspectives. Lettering design is approached as a graphic expression method that gives form to concepts, integrates with meaning, and possesses strong communicative power. In this context, the historical evolution of lettering is analyzed, tracing its transformation from medieval manuscripts to the aesthetics of the digital age. The study classifies lettering design based on letterform characteristics into illustrative, calligraphic, and typographic styles, while also revealing its similarities and distinctions with the disciplines of calligraphy and typography. In the practical section, lettering designs were developed based on the musical identities of female artists from different music genres, and the design processes were analyzed through applied methods. As a result of this research, the term "lettering design" is proposed as a conceptual and terminological contribution to the Turkish design literature.
Grafik tasarım ve farkındalık ilişkisi
Bu tez çalışması, grafik tasarımın farkındalık yaratma sürecindeki rolünü incelemektedir. Grafik tasarım yalnızca estetik bir araç olmanın ötesinde, toplumsal bilinç oluşturma gücüne sahip etkili bir iletişim biçimi olarak ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında grafik tasarım ve farkındalık kavramları tanımlanmış; bu iki kavramın tarihsel süreç içerisindeki etkileşimleri hem geçmişten hem de günümüzden örneklerle analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, grafik tasarımın bireyleri harekete geçirme, düşünsel dönüşüm sağlama ve toplumsal etki yaratma potansiyeli ortaya konmuştur. Araştırma bulguları doğrultusunda özgün bir farkındalık projesi geliştirilerek uygulamaya aktarılmış ve grafik tasarımın farkındalık yaratmadaki somut etkisi test edilmiştir. Çalışmanın sonunda, bu alandaki etkinin sürdürülebilir biçimde artması için grafik tasarım eğitimi ve uygulamalarına yönelik öneriler sunulmuştur.
İletişim biçimi olarak bilgigrafi ve süreçleri
Tarih boyunca güç ve zenginlik anlamı taşıyan bilgi, günümüzde hızına ve yoğunluğuna yetişilemeyen ve kontrol edilmesi gereken bir duruma ulaşmıştır. Bilgiye erişimin hızlanması ve yöntemlerin çeşitlenmesi daha çok bilgi sahibi olunduğu anlamına gelmemektedir. Çağımızın en büyük sorunlarından biri düzenlenmemiş bilgi ve onun getirdiği karmaşa olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilginin tasarlanması tam da bu nedenle bir gerekliliktir ve bilgigrafi tasarımı bu konuda tasarımın gücüyle imdada yetişmektedir. Bilginin hızlı, etkin ve akılda kalıcı olabilmesi için tasarlanan bilgigrafilerin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Bu çalışma bilgigrafilerin ne olduğu ve nasıl tasarlanacağı konusunda bir araştırma ve öneri niteliğindedir. Tez çalışmasının ilk bölümünde bilgi ve bilgigrafinin ne olduğu ve bilgigrafilerin tarihi detaylıca incelenmiştir. İkinci bölümde bilgigrafinin üretimine dair yöntemler ve yeni açılımları araştırılmış, örneklerle detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde görsel iletişim ve görsel tasarım öğeleri bakımından bilgigrafi irdelenmiş, temel prensipler ve grafik tasarım ilkeleriyle bilgigrafi tasarımı ele alınmıştır. Son bölümde ise bilgigrafi tasarımının nasıl yapılacağı sorusuna cevap verecek nitelikte bir tasarım önerisi üretilmiştir.
Bir görsel iletişim aracı olarak tipografi ve imgesözler
Yazı, keşfedildiği dönemden günümüze bir iletişim aracı olarak insanın en yaygın biçimde kullandığı malzemelerden biridir. Biçiminde barındırdığı sembolik tavrı zaman içerisinde kaybeden yazı, zamanla sadeleştirilmiş ve günümüzde kullandığımız biçime kavuşturulmuştur. Görsel iletişimin temel unsurlarından biri olan yazıyı, estetik ve işlevsel biçimde kullanarak iletişim mesajlarını oluşturan grafik tasarımcılar ise, tipografi disiplininden yararlanarak yazıyı geleneksel ve çağdaş farklı birçok biçimde görselleştirmekte, yazıyı bir sanat hâline getirmektedir. Bu çalışmanın özünde, okunabilir bir malzemenin aynı zamanda görünebilir bir biçime dönüştüğü imgesözlerin ne olduğu, hangi alanlarda kullanılabileceği ve nasıl tasarlanacağı üzerine araştırma ve öneriler sunulmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde iletişim, görsel iletişim, grafik tasarım ve grafik anlatım dilleri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde imge kavramı araştırılmış, grafik tasarım bağlamında imgenin kullanımı ve yazı ile olan ilişkilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde yazının tarihi süreci incelenmiş, tipografik imge tanımlanmıştır. Sanatçı ve tasarımcıların postmodern tipografik yaklaşımlar ile ortaya koyduğu eserler örneklerle sunulmuş ve imgesözler detaylı şekilde irdelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise on farklı imgesöz tasarımı, eskiz sürecinden bir grafik ürün yüzeyinde görselleştirilmesine kadar olan tüm süreç detaylı şekilde aktarılmış, imgesöz tasarımı adına kaynak bir rehber hazırlanmıştır.
Deneyı̇m tasarımının sunum ve sergı̇leme ortamlarında kullanımı
Sergileme ortamları birçok açıdan potansiyeli oldukça yüksek, güçlü iletişim platformlarıdır. Farklı düzeylerde tasarım girdisine izin veren bu mekânlar tasarımcıya, ziyaretçinin algı deneyimini tümüyle etkileme fırsatı sunar. Ziyaretçinin tüm duyularının harekete geçirilmesi olağanüstü deneyim fırsatlarını da beraberinde getirir. Bu özellik sergilemelerin eğlendiren, öğreten ve yeni fikirleri ortaya çıkaran deneyim ortamları olarak görülmesini sağlamıştır. Bu çalışma, farklı alanlarda yapılan deneyim odaklı çalışmaları inceleyerek sergileme mekânları içerisinde bütüncül bir deneyim tasarlamanın yollarını aramaktadır. Bu noktada çalışmanın, esnek bir ifade alanı sunan sergi mekânları ve deneyim tasarımı konusunda ışık tutucu nitelikte olması hedeflenmiştir. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, sergileme kavramının tarihi ve günümüzdeki yeri incelenmiştir. İkinci bölümde, deneyim kavramına odaklanılarak kavramın farklı alanlardaki yansımaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ziyaretçinin deneyim düzeyleri ve sergileme unsurları incelenerek bunların birbirleri arasındaki ilişkilerine dikkat çekilmiştir. Son bölümde ise araştırmalar ışığında elde edilen bilgiler doğrultusunda bir proje önerisi sunulmuştur.
Bir grafik tasarım ögesi olarak boşluk
Yaşamın var olabilmesi ve sürdürülebilmesi gece gündüz, soğuk sıcak, feminen maskülen gibi zıtlıkların birbirini tamamlayan dengesiyle mümkündür. Boşluk ve doluluk da bu kavramların başında gelir. Bu araştırmada negatif alan, beyaz alan gibi tanımlamalara karşılık gelen boşluk kavramının grafik tasarım alanındaki kullanım yöntemlerine ek olarak, diğer görsel sanat ve tasarım disiplinlerinde de nelere karşılık geldiği ele alınmıştır. Grafik bir ürünün tasarımında boşluğun gerekliliği üzerinde durulmuş ve aktif bir eleman olarak kullanıldığı örnekler incelenmiştir. Bu araştırmanın amacı, boşluğun tasarım elemanları içerisinde anlam ve kavram üretimim bakımından önemini örnekler ve örnek uygulamalar üzerinden değerlendirmek ve bununla birlikte kullanımı için tasarımcılara, öğrencilere ve öğreticilere bir yol haritası oluşturmaktır. Birinci bölümde boşluk kavramının felsefe, plastik sanatlar, mimarlık, fotoğraf ve sinemadaki yeri ve önemine kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde temel grafik tasarım ögelerinde boşluğun kullanımından ve nasıl aktif bir tasarım elemanına dönüşebileceğinden bahsedilirken, üçüncü bölümde ise araştırma sonrası elde edilen bilgiler doğrultusunda tasarlanan uygulama projesine yer verilmiştir.
Kaligrafi ve tipografinin afiş sanatına yansımaları
Kaligrafi ve Tipografi grafik tasarımın temel ögelerinden başlıcasıdır. Afiş tasarımı ise, bu iki ögeyi barındırarak, mesaj iletme amacı taşıyan önemli bir görsel iletişim aracıdır. Gutenberg ile ortaya çıkan tipografi kavramı, zamanla büyük ölçüde gelişerek sadece bir iletişim aracı olmaktan çıkıp, tasarım ögesine dönüşmüştür. Kaligrafi ise, zamanla modern çağa ayak uydurarak gelişmiş, dünyanın her yerinde oldukça fazla görülen bir yazı sanatı haline gelmiştir. Bu iki terimin, 1800'lü yıllarda kendini daha çok göstermeye başlayan afiş sanatına önemli yansımaları olmuştur. Özellikle tipografi, Bauhaus ve Yeni Tipografi hareketiyle afiş tasarımında öne çıkmaya başlamış, bu durum üzerine birçok kitap ve makale yazılmıştır. Çalışmada afiş tasarımında tipografi ve kaligrafinin gelişimi araştırılmış, bununla beraber afiş tasarımına yansımaları incelenmiştir. Özellikle günümüzdeki afiş tasarımlarının geneline bakıldığında, fotoğraf veya illüstrasyon kullanımı hala devam etse de, kaligrafik ve tipografik tasarımlar ön plana çıkmaya başlamıştır. Tez çalışması süresince çağdaş kaligrafik afiş tasarımlarına daha çok yer verilmiş, çeşitli tasarımcılarla yapılan röportajlarda bu konu hakkında farklı bakış açıları ve fikirlere rastlanmıştır. Artık kaligrafi ve tipografi afiş tasarımında adeta tasarımın kendisi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, çağdaş afiş tasarımlarında mesaj iletme kaygısı korunarak, tasarımdaki kaligrafi ve tipografinin tek başına kullanıldığı, okunurluk kaygısının en aza indirildiği, buna rağmen herhangi bir illüstrasyon veya görsele ihtiyaç duymadan, verilmek istenen mesajın oldukça net ve akılda kalıcı bir biçimde verilebildiği görülmüştür.
Mekan algısında kalı̇grafı̇k ve tı̇pografı̇k yaklaşımın yansımaları
Köklü bir geçmişe sahip olan yazıya sanatın da dahil olmasıyla birlikte insan hayatına giren yazının sanatları, birçok noktada ve çeşitli şekillerde yaşamın içinde yer almaktadır. Bu araştırmada yazının sanatları olan kaligrafi ve tipografi, mekan özelinde ele alınmış ve mekandaki kullanımları incelenmiştir. Mekandaki kaligrafik ve tipografik unsurların mekan algısına etkileri, katkıları ve mekan algısında yarattığı açılımlar örnekler üzerinden sorgulanmıştır. Bu araştırmanın amacı; kaligrafik ve tipografik yaklaşımların bireyin mekan tanımında önemli rol oynayan düşünsel süreçteki etkilerini örnekler üzerinden değerlendirmek ve beraberinde kavramsal alt yapı ile desteklenen kaligrafik ve tipografik yaklaşımların, yeni tekniklerin ve teknolojik olanakların hazırladığı zeminle, her geçen gün mekan algısına yansımalarının gelişmekte ve güçlenmekte olduğunu vurgulamaktır.
Teknolojik gelişmelerin grafik tasarıma etkileri
Teknoloji, bulunulan dönemin ihtiyaçlarını karşılamak, insanların hayatlarını kolaylaştırmak, sorun çözmek, bilinenlerin sınırlarını genişletmek gibi sebeplerle sürekli ilerleme halinde olmuştur. İletişim ve grafik tasarım alanlarında gerçekleşen teknolojiler de genellikle bilgiyi daha ulaşılır hale getirmek, üretimi kolaylaştırmak, yeni mecralara ayak uydurmak gibi sebeplerle gelişmişlerdir. Teknolojik gelişmelerin grafik tasarıma etkilerini araştıran bu tez iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, grafik tasarıma etki eden teknolojilerin anlaşılabilmesi için, MÖ 15000'de Lascaux mağarasındaki ilk iletişim bulguları ile başlayarak duvar resimlerinden günümüze iletişimin, taşıyıcı yüzeylerin, baskı ve çoğaltma teknolojilerinin, sayısal teknolojilerin, yeni mecraların kronolojik bir düzen içerisinde tanımlanmasından oluşmaktadır. İkinci bölümde, açıklanan teknolojilerin beraberinde getirdikleri yenilikler ve sınırlılıklar doğrultusunda grafik tasarımın geçmişten günümüze aldığı farklı biçimler incelenmiştir. Sonuç olarak aralarında yüzlerce yıl bulunan teknolojiler ve tasarımlar karşılaştırılarak teknolojinin grafik tasarım üzerindeki etkileri açıklanmış, öğrenilenler doğrultusunda gelecek ile ilgili tahminler üretilmiştir. Uygulama aşamasında; grafik tasarımı etkileyen teknolojiler, kronolojik olarak zaman şeridi üzerinde bir kitap ve interaktif pdf dosyası olarak düzenlenmiş ve üretilmiştir.