Theses supervised by Yrd. Doç. Dr. Ahmet Doğanay
12 theses · Çukurova University
Adana ili Seyhan ilçesi çıraklık eğitim programlarının değerlendirilmesi
Bu araştırmada, 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu hükümlerine göre uygulanmakta olan Adana ili Seyhan ilçesindeki çıraklık eğitim programlarının Öğrenci, Öğretmen ve Usta öğretici (İşveren) görüşlerine dayanılarak değerlendirilmesi ve öğrencilerin en son mezun oldukları okul, yaşları, cinsiyetleri, sosyo ekonomik düzeyleri ve Adana'daki ikamet süreleri açısından Çıraklık Eğitimi Merkezlerinde verilen teorik eğitimdeki başarıları arasında farkların olup olmadığını sınamaktır. Araştırma genel tarama türünde betimsel bir alan araştırması şeklinde yapılmıştır. Araştırmada Çıraklık Eğitimi programı hakkında 3 gruptan (öğrenci, öğretmen ve usta öğretici) yansız (random) örneklem yoluyla veriler toplanmıştır. Tek yönlü varyans analizi ( one way ANOVA) sonuçlarına göre; 1- Öğrencilerin yaşları, sosyo ekonomik düzeyleri, Adana' daki ikamet süreleri iie teorik eğitimdeki başarıları arasında anlamlı bir farklılık görülmemesine karşın, 2- öğrencilerin cinsiyetleri ve en son mezun oldukları okul ile teorik eğitimdeki başarıları arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür.IV 3- Bayan Berberliği ve Oto Motor Tamirciliği meslek dallarında uygulanan eğitim programları hakkında öğrenci, ve usta öğretici görüşleri arasında benzeşiklik olduğu halde, öğretmenlerin görüşleri farklılık göstermektedir. -i- Öğrenci ve usta öğreticilerin uygulanan programlar hakkında yeterli bilgi sahibi olmadıkları ortaya çıkmıştır. Anahtar kelimelenÇıraklık ve Mesleki Eğitim, Aday Çırak, Çırak, Usta, Usta Öğretici, Beceri Eğitimi, Teorik Eğitim, Koordinatör.
Adana ili merkez ilçelerindeki resmi genel liselerde coğrafya öğretiminin coğrafi düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi
Bilim, teknoloji ve iletişimin hızla gelişmesiyle birlikte coğrafya öğretiminde yaklaşımlar da değişmektedir. Coğrafi olayların nedenini araştırmayı kendine konu edinene coğrafya bilimi, okullarda kalıp bilgiler veren, olayların nedeni üzerinde durmayan bir ders olarak verilmektedir. Öğrenciler, coğrafi düşünme becerilerine sahip olmaları ve dolayısıyla da olayların "neden ve niçin"ini anlayabilmeleri önemlidir. Eğitim sistemimizin ve toplumun bir ihtiyacı olarak bilgi üreten ve düşünen bireylerin yetiştirilmesi gereklidir. Bu çalışma, resmi, genel lise öğretmenlerinin coğrafi düşünme becerilerini öğrencilere ne düzeyde kazandırdıklarım ortaya koymak amacıyla yapılmış tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Adana İli, Seyhan ve Yüreğir Merkez İlçeleri'nde bulunan resmi genel liselerde görev yapan 78 öğretmen oluşturmuştur. Bu evren içerisinden tesadüfi olarak seçilen altı okuldaki lise ikinci sınıf öğrencilerinden 220 öğrenciye anket uygulanmıştır. Anket uygulanan bu öğrencilerin coğrafya dersine giren 16 coğrafya öğretmeniyle görüşme yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde öncelikle yüzde, frekans ve aritmetik ortalama dağılımları kullanılarak analiz edilmiştir. Coğrafi düşünme becerilerinin kazandırılmasına yönelik öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında anlamlı farklılık olup olmadığım belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t testi yapılmıştır. Daha sonra anketten elde edilen nicel veriler görüşme sırasında elde edilen nitel verilerle desteklenerek "bulgular ve yorum" bölümüne yazılmıştır.n Araştırma sonucunda öğretmenlerin coğrafi düşünme becerilerini "bazen", öğrenci görüşlerine göre "seyrek" olarak kazandırdıkları ortaya çıkmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre en fazla kullanılan beceri "coğrafi soru sorma" becerisi olduğu belirlenmiştir. Coğrafi düşünme becerilerinin kazandırılıp kazandırılmadığı konusunda öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında anlamlı farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler1: Coğrafi Düşünme, Coğrafya Öğretimi, Coğrafya ve Uygulaması, Orta Öğretim, Düşünme Becerileri
İlköğretim dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersinde proje yaklaşımlı öğretimin öğrencilerin çözme becerilerine, tutumlarına, akademik başarılarına ve kalıcılığa etkisi
Bu çalışmada, proje yaklaşımlı öğretimin ilköğretim dördüncü sınıf öğrencilerinin sorun çözme becerilerine, sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarına, akademik başarılarına ve kalıcılığa etkisi araştırılmıştır. Araştırma "Deneysel model" de, öntest - sontest kontrol gruplu desene göre yapılmıştır. Yansız atama ile üç grup oluşturulmuştur. Bu gruplardan birisi deney, diğerleri kontrol grubu olarak alınmıştır. Araştırmacı deney grubu ile bir kontrol grubunun derslerine girmiştir. Araştırma 11 haftalık bir sürede Adana İli Seyhan İlçesi Şehit İlbey Gülbey İlköğretim Okulu dördüncü sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 32, birinci kontrol grubunda 33 ve ikinci kontrol grubunda 32 öğrenci olmak üzere, toplam 97 öğrenci çalışma grubunda yer almıştır. Gruplar; okuldaki akademik başarıları, sosyal bilgiler akademik başarı öntest puanları ve sosyal bilgiler tutum ölçeği öntest puanlarına göre eşitlenmiştir. Araştırma sürecinde elde edilen veriler, SPSS 10.0 istatistik paket programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Verilerin aritmetik ortalamaları, standart sapmaları betimsel olarak verildikten sonra, tek yönlü varyans analizleri (Anova) ve kovaryans analizleri (Ancova) yapılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar şöyle özetlenebilir: 1. Sosyal bilgiler akademik başarı sontest puanları açısından proje yaklaşımlı öğretim uygulanan deney grubunun aritmetik ortalaması, geleneksel yöntemle öğretim gören kontrol gruplarından daha yüksektir. Yapılan istatistiksel analizler aradaki bu puan farkının anlamlı düzeyde olmadığım gösterdiğinden, sontest puanları açısından yaklaşımlı öğretim ve geleneksel öğretim yöntemlerinin akademik başarı üzerinde eşit etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.IV 2. Proje yaklaşımlı öğretim uygulanan deney grubu ile geleneksel yöntemle öğretim gören kontrol gruplarının, sosyal bilgiler akademik başarı kalıcılık puanları arasında, birinci denencede olduğu gibi, deney grubunun ortalaması yüksek olmasına rağmen, istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığından, kalıcılık puanları açısından proje yaklaşımlı öğretim ve geleneksel öğretim yöntemi akademik başarı üzerinde eşit etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. 3. Proje yaklaşımlı öğretim uygulanan deney grubu ile geleneksel yöntemle öğretim gören kontrol gruplarının sosyal bilgiler tutum ölçeğinden almış oldukları sontest puanları arasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görüldüğünden, tutum ölçeği sontest puanları açısından proje yaklaşımlı öğretimin sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlar üzerinde geleneksel yönteme göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. 4. Proje yaklaşımlı öğretim uygulanan deney grubu ile geleneksel yöntemle öğretim gören kontrol gruplarının, sosyal bilgiler tutum ölçeğinden almış oldukları kalıcılık puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görüldüğünden, tutum ölçeği kalıcılık puanları açısından proje yaklaşımlı öğretimin sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlar üzerinde geleneksel yönteme göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Proje yaklaşımlı öğretimin öğrenci tutumları üzerindeki etkisi devam etmektedir. 5. Proje yaklaşımlı öğretim uygulanan deney grubundaki öğrencilerin Sorun Çözme Becerileri Değerlendirme Formu'ndan almış oldukları 1., 2., 3., 4. ve 5. hafta puanlarının ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı farklılıklar olduğundan, proje yaklaşımlı öğretimin öğrencilerin sorun çözme becerileri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir.. Anahtar Sözcükler: Proje yaklaşımlı öğretim, yaratıcılık, eleştirel düşünme, sorun çözme, sosyal bilgiler, öğrenme ve öğretme.
İlköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin günlük yaşamlarındaki problemlerini çözmeye ilişkin karar verme becerilerini ölçmeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
Ill ÖZET İLKÖĞRETİM 4. VE 5. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN GÜNLÜK YAŞAMLARINDAKİ PROBLEMLERİNİ ÇÖZMEYE İLİŞKİN KARAR VERME BECERİLERİNİ ÖLÇMEYE YÖNELİK BİR ÖLÇEK GELİŞTİRME ÇALIŞMASI Elif KARAKAŞ (GÜNAL) Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DOĞANAY Eylül, 1999, 64 sayfa Bu betimsel araştırmanın amacı, ilköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencilerini kapsayan yaş grubunun günlük yaşamlarında karşılaştıkları problemlerini çözmeye ilişkin, karar verme becerilerini ölçmeye yönelik bir ölçek geliştirmektir. Ayrıca geliştirilen ölçme aracının, cinsiyet ve okulun bulunduğu çevrenin ekonomik özellikleri açısından değerlendirmesini yapmaktır. Araştırma 1998- 1999 eğitim- öğretim yılında Adana ili Seyhan ve Yüreğir ilçelerindeki merkez okullarında gerçekleştirilmiştir. Bu okullar Adana Milli Eğitim Müdürlüğü' nden alınan bilgiler doğrultusunda belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini Anadolu İlköğretim, Hürriyet ilköğretim, Yavuzlar İlköğretim, Mimar Sinan ilköğretim, Emine Sapmaz İlköğretim, Kasım Sacide Ener ilköğretim, Özel Akdeniz ve Özel Gönen Okulları' nın 4. ve 5. sınıflarında okuyan 658 öğrenci oluşturmuştur. Geliştirilen ölçme aracının kapsam geçerliğini belirlemek amacıyla önce uzman görüşüne sunulmuş, daha sonra pilot uygulama yapılmıştır. Temel bileşenleri ortaya çıkarmak için, faktör analizi yapılmıştır. Maddelerin alt ve üst grupları ayırt edip etmediğini değerlendirmek amacıyla da t- testi analizindenIV yararlanılmıştır. Ölçeğin güvenirlik çalışması aşamasında iç tutarlığı değerlendirmek amacıyla Cronbach Alpha değerine bakılmıştır. Yapılan bu analizler sonunda geliştirilen ölçme aracı, 17 madde ve 4 alt ölçek olarak elde edilmiştir. Ölçme aracına göre, öğrencilerin karar verme becerilerinde, cinsiyet ve okulun bulunduğu çevrenin ekonomik durumuna göre, ölçek kapsamına giren maddeler ve faktörlere göre farklılıklar gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Karar Verme, Karar Verme Süreci, İlköğretimde Karar Verme, Karar Verme Beceri Testleri, Ölçek Geliştirme.
İlköğretim 4. sınıf sosyal bilgiler dersi öğretiminin sosyal ve diğer bilimlerle ilişkisinin değerlendirilmesi
Bu çalışma, ilköğretim 4. sınıf öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler dersini anlatırken bu dersteki kavramlarla diğer Sosyal bilim dallan ve dersler arasında ne derece ilişki kurup kurmadığım ve seçilen bazı değişkenler açısından, kavramların Sosyal bilim dallarıyla ilişkilendirilmesinde anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmış tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini 1999-2000 öğretim yılında Adana İli Yüreğir ve Seyhan merkez ilçelerindeki ilköğretim okulları oluşturmuştur. Bu evren içerisinden tesadüfi küme örnekleme yöntemi ile seçilen 25 ilköğretim okulu örnekleme alınmıştır. Bu okulların sabahçı ve öğleci 4. sınıf öğretmenleri, toplam 106 kişi çalışma evrenini oluşturmuştur. Bu araştırma için gerekli veriler, ilköğretim 4. sınıf öğretmenlerinin disiplinlerarası öğretime ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacı ile araştırmacı tarafından geliştirilen anket ve görüşmelerden elde edilen veriler olmak üzere 2 kaynaktan toplanmıştır. Veri toplama sırasında, çalışma evrenini oluşturan 106 öğretmene anketler bizzat araştırmacı tarafından uygulanmış ve aynı gün toplanmaya çalışılmıştır. Öğretmenler anketi yanıüadıktan sonra gönüllü olan öğretmenlere yine araştırmacı tarafından 7 tane açık uçlu soru sunularak 71 öğretmenle görüşülmüştür. Verilerin çözümlenmesinde öncelikle, anketlerden elde edilen veriler frekans - yüzde ve X2 tekniği kullanılarak analiz edilmiş ve daha sonra anketten elde edilen nicel veriler, görüşme sırasında elde edilen nitel verilerle desteklenerek "bulgular ve yorum" bölümüne yazılmıştır. Sonuç olarak, örnekleme alınan öğretmenlerin yandan fazlasının Sosyal Bilgiler dersindeki kavranılan "Genellikle" diğer Sosyal bilim dallanyla ilişkilendirdüderi ve öğretmenlerin cinsiyetleri, kıdemleri, mezun olduklan okul ve hizmetiçî eğitim programlanna katılma durumlan ile Sosyal Bilgiler dersini Sosyal Bilim dallanyla ilişkilendirmeleri arasında anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır (P>0.05).II Aynca, öğretmenlerin, Sosyal Bilgiler dersini Türkçe dersiyle "Her zaman", Matematik, Fen Bilgisi, Müzik ve Resim dersleriyle "Arasıra" ilisküendiıdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ancak, ankette her ne kadar bu sonuçlar ortaya çıkmış olsa da özellikle görüşme sırasında öğretmenlerin "disiplinlerarası öğretime" yönelik sorulara yeterli düzeyde cevap ve örnek verememeleri ya da cevap vermekten kaçınmaları onların gerçek anlamda disiplinlerarası öğretimden haberdar olmadığının ve Sosyal bilgiler dersinde böyle bir öğretimi kullanmadığının göstergesi olabilir.Anahtar Kelimeler: Eğitim programı, Disiplinlerarası öğretim programı, Sosyal Bilgiler programı, Sosyal Bilimler, İlköğretim
Alt sosyo-ekonomik düzeydeki ilköğretim ikinci sınıf öğrencilerinin yaratıcılık düzeylerine yaratıcı sorun çözme programının etkisi
Bu çalışma, öğrencilerin yaratıcılık ve sorun çözme yeteneklerini geliştirmeye yönelik Yaratıcı Sorun Çözme Programının, ilköğretim ikinci sınıf öğrencilerinin yaratıcılık düzeylerine etkisini sınamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bir deney ve bir kontrol grubu modeline göre planlanıp, uygulanmıştır. Çalışma İlköğretim ikinci sınıf öğrencileri üzerinde uygulanmıştır. Araştırmada, 25 deney ve 25 kontrol grubu olmak üzere toplam 50 öğrenci ile çalışılmıştır. Yaratıcılık ve sorun çözme ile ilgili bir eğitim programı hazırlanıp, 120 saatlik bir süreyle deney grubu üzerinde uygulanmıştır. Diğer taraftan, kontrol grubu üzerinde herhangi bir işlem yapılmamıştır. Araştırmada ölçme aracı olarak Torrance Yaratıcı Düşünme Testi kullanılmıştır. Test, yaratıcılığı Akıcılık, Esneklik ve Özgünlük olmak üzere üç ayrı boyutta ele almakta olup; ayrıca " Soru sorma, Nedenleri tahmin etme, Sonuçları tahmin etme, Ürün geliştirme, Alışılmamış kullanımlar, Alışılmamış sorular ve Sadece düşünün ve varsayın " üniteleri olmak üzere, yedi bölümden meydana gelmektedir. Ön test ve son testlerde elde edilen veriler üzerinde t testi analizi yapılmıştır. Araştırma süreci sonunda elde edilen bulgular, öğrencilerin yaratıcılık ve sorun çözme yeteneklerini geliştirmeye yönelik olarak hazırlanan, Yaratıcı Sorun Çözme Programının, öğrencilerin yaratıcılıklarının Akıcılık ve Özgünlük boyutları üzerinde etkili olduğunu, Esneklik boyutu açısından ise etkili olmadığını ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler : Yaratıcılık, Sorun Çözme, Eğitim.
İki dilli çocukların okuma yazma öğrenirken karşılaştıkları güçlükler
Bu araştırma, iki dilli çocukların çözümleme yöntemiyle okuma - yazma öğrenirken karşılaştıkları güçlükleri belirlemek amacıyla yapılmış, niteliksel bir çalışmadır. Araştırmada, çocukların karşılaştıkları güçlükler, çözümleme yönteminin hazırlık, cümle, kelime, hece, ses ve serbest okuma - yazma devreleri için ayn ayn ele almmış ve hangi devrede hangi güçlüklerle karşılaştıklan belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma, 1999-2000 Eğitim - öğretim yılmda, Adana il sınırlan içinde yer alan alt sosyo-ekonomik düzeydeki ilköğretim okullarında görev yapan birinci sınıf öğretmenleri ile görüşmeler yapılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, iki alt gruptan oluşmaktadır. Bunların ilki, ana görüşmelerin yapıldığı, iki dilli çocukların devam ettiği alt sosyo-ekonomik düzeydeki bir ilköğretim okulunda görev yapan dört sınıf öğretmeni ile aynı sosyo - ekonomik düzeyden belirlenen ve ana dili Türkçe olan çocukların devam ettiği diğer bir ilköğretim okulunda görev yapan üç sınıf öğretmeni olmak üzere toplam yedi ilköğretim birinci sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Diğeri ise, destek görüşmelerinin yapıldığı ve her iki okul türü için 25'er sınıf öğretmeni olmak üzere toplam 50 ilköğretim birinci sınıf öğretmeninden oluşmuştur. Araştırmaya toplam 57 öğretmen katılmıştır. Yedi öğretmenle her devre için yapılan ana görüşmeler tamamlandıktan sonra, her iki okul türü için, araştırmanın amacına uygun özellikleri taşıyan okullarda görev yapann 25'er öğretmen belirlenmiş ve bu öğretmenlerle de okuma - yazma öğretiminin bütün devrelerini kapsayacak şekilde genel bir görüşme yapılmıştır. Destek görüşmelerinin amacı, bu görüşmelerle elde edilecek bulguların, ana görüşmelerle elde edilen bulguları destekleyip destelemeyeceğinin, destekleyecek ise ne derecede destekleyeceğinin ölçülmesidir. Bu araştırmada veriler, araştırmacı tarafından ilgili literatürden yararlanılarak ve uzman görüşlerine başvurularak hazırlanan öğretmen Görüşme Formu ve öğrenci Tanıma Formu kullanılarak toplanmıştır. Ana görüşmelerde kullamîan öğretmen Görüşme Formları çözümleme yönteminin her devresi için ayrı ayrı, destek görüşmelerinde kullanılan öğretmen Görüşme Formu ise "Bütün Devreler İçin Öğretmen Görüşme Formu (BDİÖGF)" adı altında ve çözümleme yönteminin bütün devrelerini kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, görüşmelerden elde edilen nicel veriler için sayı ve yüzde hesaplan ile X2 analizi yapılmış, nitel veriler için de betimsel analiz yapılmıştır. İki dilli çocukların devam ettiği okullarda çalışan öğretmenler öğrencilerinin okuma - yazma öğrenirken karşılaştıkları güçlükleri, dikkat yetersizliği, telaffuz bozuklukları, derse karşı ilgisizlik, araç-gereç eksikliği, okuduğunu veya dinlediğini anlamama, sorulan sorulara cevap verememe, kendini ifade edememe olarak sıralamışlardır. Âna dili Türkçe olan çocukların devam ettiği okuldaki öğretmenler, bu sorunlarla karşılaştıklarını ancak, öğrencilerinin bu sorunları kısa sürede aştıklarını belirtirlerken, iki dilli çocukların devam ettiği okuldaki öğretmenler bu problemleri aşmak için fazla zaman ve emek harcadıklarını buna rağmen bir çok öğrencilerinin bu sorunların üstesinden gelemediğini, bu nedenle de çözümleme yöntemi devrelerinin normalden yaklaşık 15 - 20 gün fazla sürdüğünü dile getirmişlerdir. Öğretmenler, öğrencflerinin karşılaştıkları bu sorunların nedenleri olarak araç- gereç eksikliklerini, Türkçenin onlar için ikinci dil konumunda olmasını, ailelerin çocuklarının eğitimine gereken önemi vermiyor oluşunu, sınıfların kalabalık oluşunu ve öğrencilerinin okulöncesi eğitim almamış olmalarım göstermişlerdir. Anahtar Kelimeler : llkokuma - yazma öğretimi, Ana düi, İki dilli, Çözümleme Yöntemi, Görüşme
Sosyal bilgiler eğitiminde alternatif değerlendirme: 5. sınıf sosyal bilgiler eğitiminin alternatif değerlendirme etkinlikleri açısından değerlendirilmesi
Bu çalışmada, ilköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinin ölçme ve değerlendirme sürecinde hangi alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin nasıl kullanıldığı, bu değerlendirme etkinliklerinin etkileri ve bu konuda karşılaşılan sorunların neler olduğu ile öğretmenlerin sorunları gidermek için başvurdukları etkinliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca, öğretmenlerin öğrencilerde belirledikleri öğrenme eksiklikleri ve bu eksiklikleri gidermek için yaptıkları çalışmaların neler olduğuna ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın örneklemi, 206 beşinci sınıf öğretmeni ve 547 beşinci sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 753 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak öğretmen ve öğrencilere anket ile görüşme uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir:Beşinci sınıfta öğretim yapan öğretmenlerin % 44.9'u (92 kişi) alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımları ile ilgili herhangi bir eğitim almamışlardır. Eğitim alan öğretmenler (% 55.1), aldıkları eğitimi yetersiz olarak nitelemişlerdir. Eğitim alan veya almayan öğretmenlerin; kılavuz kitaplarındaki açıklamalarla, arkadaşlarıyla tartışarak, alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri hakkındaki farklı kaynakları, internet bilgilerini inceleyerek ya da deneyip yaşayarak kendilerini bilgilendirdikleri belirlenmiştir.Araştırmaya katılan öğretmen ve öğrenciler, sosyal bilgiler dersinde alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin uygulanmasının öğrencilerin gelişimi, başarıları ve davranışları üzerinde daha çok olumlu etkiler yaptığı görüşündedirler.Öğretmenler, sosyal bilgiler dersinde alternatif değerlendirme yöntemleri ile geleneksel yöntemleri birlikte kullandıkları, geleneksel değerlendirme yöntemlerine daha çok yöneldikleri görüşünü ifade etmişlerdir.Sosyal bilgiler dersinde alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri uygulanırken hem öğretmenler hem de öğrenciler birçok güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Bu güçlüklerden; zamanın yetersizliği, çevre ve okul olanaklarının yöntemler için uygun olmaması, öğrenci algılarında yaşanan sorunlar, araç-gereç ve materyal eksiklikleri, ailelerdeki bilgi ve ilgi eksikliği gibi alt yapının hazırlanmasından kaynaklı sorunları sıralayabiliriz.Sosyal bilgiler dersinde alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri uygulanırken karşılaşılan sorunları gidermek için öğretmenlerin birtakım önlemler (anlaşılmayan etkinliği anlaşılana kadar anlatma, kitap ve materyal ihtiyacını kendileri giderme, anlaşılmayan etkinlik yerine seviyeye uygun değerlendirme etkinliği yapma, öğrencilerin ödevler için toplanmalarını sağlama, zaman yetersizliği nedeniyle teneffüsleri kullanma, internet ihtiyacı için öğrencileri okul idaresine yönlendirme vb.) aldıkları görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerinden sonra öğrencilerinde belirledikleri öğrenme eksikliklerini gidermek için de çeşitli uygulamalar (Araştırma ödevleri verme, grup çalışmaları yapma, konuyu tahtada anlatma, bireysel ev ödevleri verme, başka performans görevleri verme, konu için uygulanan etkinlikleri yeniden uygulama, ek zamanlar ayırarak bilgiyi kazandırma) yaptıkları belirlenmiştir.Öğretmenlerin, sosyal bilgiler dersinde öğrencilerini değerlendirirken ağırlıklı olarak kılavuz kitabında yer alan değerlendirme ölçeklerini kullandıkları, ölçek kullanan öğretmenlerimizin çoğunun da ölçekleri bazen kendilerinin hazırladıkları bazen de hazır şablonlardan yararlandıkları ortaya çıkmıştır.Öğretmen ve öğrenciler, sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin yaptıkları çalışmalara ilişkin ölçütleri ve bu çalışmalardan aldıkları puanların açıklandığı görüşündedirler.Öğrencilerin çoğu (4 öğrenci her zaman, 10 öğrenci bazen), sosyal bilgiler dersinde öğretmenlerinin verdikleri ödevlerin yapımında zorlandıkları, bazıları da (7 öğrenci) zorlanmadıkları ve ailelerinden yardım aldıkları görüşündedirler.Öğretmenlerimizin çoğu (% 43.8), alternatif ölçme ve değerlendirme etkinlikleri açısından kendilerini yeterli algılamakla birlikte, araştırma bulgularından ve literatür taramasından elde edilen bilgiler ışığında alternatif ölçme ve değerlendirme uygulamaları bakımından çok yeterli olmadıkları görülmüştür.Sosyal bilgiler dersinin amacına hizmet etmesi için olması gereken değerlendirmeyle ilgili olarak; öğretmenlerimizin çoğunun şu anki uygulamalarda olduğu gibi yazılı, proje, performans ödevi, sınıf içi performansa dayalı olması konusunda görüş birliğinde oldukları sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler Programı, Alternatif Ölçme ve Değerlendirme, Otantik Değerlendirme, Performans Değerlendirmesi
Sosyal bilgiler öğretiminde eleştirel düşünme: ilköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler öğretiminde, öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için uyguladıkları etkinliklerin değerlendirilmesi
Bu araştırma, 2006-2007 eğitim-öğretim yılında ilköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler öğretiminde, öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için ne tür etkinlikler yaptıklarını ve bu konuda karşılaştıkları sorunların neler olduğunu saptamak amacıyla, tarama modelinde tasarlanmıştır.Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için ne tür etkinlikler uyguladıklarını ve karşılaştıkları sorunların neler olduğunu ortaya çıkarmak için, anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Öğretmen görüşleri beşli likert tipli anket ile toplanmıştır, anketle toplanan verileri desteklemek, öğretmenlerin verdiği bilgileri doğrulamak amacıyla öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Görüşme sırasında veri kaybını önlemek amacıyla, öğretmenlerden izin alarak konuşmalar ses kayıt cihazıyla kaydedilmiştir. Anket ve görüşme öğretmenlerle birebir görüşülerek araştırmacı tarafından kaydedilmiştir.Araştırma sürecinde elde edilen bilgiler ışığında var olan sorunları tespit ederek çözüm önerileri sunmak için toplanan veriler tanımlanmış ve SPSS programına yüklenmiştir.Anketin birinci bölümü kişisel bilgilerden oluşmaktadır. Anket ile elde edilen verilerin analizinde istatistiksel teknik olarak ilk dört soru için betimsel analiz (frekans dağılımı ve aritmetik ortalama, standart sapma) uygulanmıştır. Diğer soruların analizinde ise parametrik testlerden tek yönlü varyans analizi (anova) ve LSD testi yapılmıştır.Anketin ikinci bölümü dört alt bölümden oluşmuştur. Anket ile elde edilen verilerin analizinde; anketin birinci bölümü olan sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinliklerin uygulandığı ortam; ikinci bölümü eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede kullanılan etkinlikler; üçüncü bölümü eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede karşılaşılan sorunlar ve son bölümü değerlendirme adı altında toplanmıştır.Araştırma sonucundan elde edilen bulgular aşağıdaki gibi özetlenebilir:1.Öğretmenler, sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinlikler uygularken karşılaşılan güçlükleri ?Öğrenci seviyesine uygun olmaması?, ?Araç-gereçlerin yetersiz olması?, ?Zaman yetersiz kalmaktadır? şeklinde ifade etmişlerdir.2.Sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinlikler dışında uygulanan farklı etkinliklerle ile ilgili öğretmenlerin ?Farklı etkinliklere yer vermedikleri? sonucu çıkmıştır.3.Sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinliklerin değerlendirilmesi ile ilgili öğretmenlerin ?Uygulama yapılacak ortam, Zaman, Ekonomik külfet ? gibi sorunlar yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır.4. Genel olarak değerlendirdiğimizde beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde eleştirel düşünme ile ilgili oluşturulan sınıf ikliminin, uygulanan etkinliklerin, etkinliklerin değerlendirilmesinin ve karşılaşılan sorunların; mezun olunan fakülte, kıdem, okulun sosyo-ekonomik düzeyi ve sınıf mevcudu açısından karşılaştırılmasına ilişkin bulgulardan elde edilen sonuçlara bakıldığında şu sonuçlar ortaya çıkmıştır: Öğretmenin kıdemine göre kullanılan etkinliklerde öğretmeni model alarak öğrenmelerine, sınıf mevcuduna göre kullanılan etkinliklerde öğretmenin sunumuna dayalı öğrenmelerine ilişkin, öğretmenin kıdemine göre sınıf ikliminde öğretmenin rolüne ilişkin, sınıf mevcuduna göre karşılaşılan sorunlarda sınıf ortamına ilişkin alt boyutları dışında anlamlı bir farklılık görülmemiştir.Araştırma verileri doğrultusunda uygulamaya yönelik olarak geliştirilen öneriler şunlardır: Öğretmenler tarafından sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri etkinlikleriyle ilgili karşılaşılan sorunlar program geliştirme uzmanlarınca göz önünde bulundurulmalıdır. Eleştirel düşünme becerileri etkinliklerini kazandırmada öğretmenlere büyük sorumluluklar düşmektedir. Dolayısıyla bu eğitimi verecek öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini kazanabilmeleri ve eleştirel düşünme eğitimi verebilmeleri için, kendi uzmanlık alanlarında düşünme becerilerini temel alan öğretim etkinliklerine yönelik hizmet içi kurslar düzenlenmelidir. Öğretmenler için programda yer alan becerilerin kazandırılmasına yönelik sınıf yönetiminin sağlanmasına ve eleştirel düşünme becerilerinin kazandırılmasına yönelik eğitim seminerleri verilmelidir. Eleştirel düşünme becerilerinin öğrenciye kazandırılabilmesi için sınıfın fiziksel koşulları ideal duruma getirilmelidir.
İlköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler programında belirlenen değerlerin kazanım düzeyleri ve bu süreçte yaşanılan sorunların değerlendirilmesi
Toplumların değişen beklenti ve istekleri toplumun yapı taşı olan insanların yaşama tarzlarının ve anlayışlarının değişmesiyle şekillenir. Düşünebilen ve düşündükleriyle hareket edebilen varlık insan yaşadığı toplumu yönlendirdiği gibi, yaşadığı toplum tarafından da yönlendirilmektedir.Saygın ve değerli bireylerin varlığı her toplum için önemli olduğu kadar Türk Toplumu içinde önemlidir. Bu düşünce ile 2005 yılında yenilenen ilköğretim programında bireylerin kişisel gelişimlerine yardımcı olan değerlerin eğitimi geniş yer almaktadır. Bu araştırma İlköğretim Beşinci Sosyal Bilgiler programında yer alan değerlerin (adil olma, sorumluluk, dayanışma ve tarihsel mirasa duyarlılık) eğitimi ile ilgilidir. Beşinci sınıf öğrenci ailelerinin sosyo-ekonomik düzeyi ve ailelerin öğrenim düzeylerinin öğrencilerin değerleri kazanım sürecinde etkileri Adana ili merkez ilçelerinde (Seyhan-Yüreğir) yer alan 20 okulda araştırılmıştır.Araştırmada farklı sosyo-ekonomik düzeyde bulunan okullar seçilip öğrencilerin ahlaki gelişim düzeylerini belirlemek amacı ile beşinci sınıf öğrencilerinden oluşan örnekleme her değer için farklı öykülerden oluşan (adil olma, sorumluluk, dayanışma, tarihsel mirasa duyarlılık) ahlaki ikilem formları uygulanmıştır. Öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyleri göz önüne alınarak değerleri kazanım düzeyleri karşılaştırılmıştır. Araştırmada 82 tane beşinci sınıf öğretmeni ile anket çalışması yapılmıştır. Ankette değer kazanımı sürecinde öğretmenlerin karşılaştıkları sorunlar ve öğrencilerin değerleri kazanım düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca ankete katılan öğretmenlerden dokuzu ile görüşme yapılmıştır. Görüşme sürecinde öğretmenlere değer öğretiminde yaşanılan güçlükler, öğrenci değer kazanımına programın, aile öğrenim düzeyinin ve ailenin sosyo-ekonomik düzeyinin etkisi ile ilgili sorular sorulmuştur.Nitel ve nicel veri toplama teknikleri ile elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılmıştır. SPSS 11 istatistik programı ile verilerin analizi yapılmış ve bulgular karşılaştırılmıştır. Öğrenci ve öğretmenlerle yapılan çalışmaların sonuçları benzerlik taşımaktadır.Öğrencilere uygulanan ahlaki ikilem formlarına göre sosyo-ekonomik düzeyin değer kazanımında farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin adil olma, sorumluluk, dayanışma ve tarihsel mirasa duyarlılık değerlerini kazanım düzeyleri Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramına göre ikinci düzey olan geleneksel düzeyde yer almaktadır. Öğretmenler ise öğrencilerin değer kazanımında yetersiz olduklarını ve bunun ailelerin öğrenim düzeylerinden kaynaklı olabileceğini belirtmişlerdir. Alt sosyo-ekonomik düzey ve üst sosyo-ekonomik düzey öğrencilerin değer kazanımında kimi zaman olumlu bir etken iken, kimi zaman olumsuz etken olarak ortaya çıkmaktadır.Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre öğrencilerin değer kazanımı Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramına göre genel olarak olması gereken düzeydedir. Ancak yüksek öğrenimi tamamlamış ailelerin çocukları değer kazanımında öğrenim düzeyi düşük velileri olan öğrencilere göre daha başarılı oldukları belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Değerler Eğitimi, Adil Olma, Sorumluluk, Dayanışma, Tarihsel Mirasa Duyarlılık
Sosyal bilgiler eğitiminde güncel olaylar: İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler eğitiminde güncel olayları ele alış biçimlerinin değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, 2007-2008 öğretim yılında ilköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde güncel olayları ele alış biçimlerini değerlendirmektir.Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırma evrenini Adana ili merkez ilçelerindeki (Seyhan, Yüreğir, Çukurova ve Sarıçam) resmi ilköğretim okullarında görevli ilköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu araştırmada nicel ve nitel araştırma desenleri bir arada kullanılmıştır. Bu nedenle iki defa örneklem seçimine gidilmiştir. Nicel araştırmanın örneklemi küme örnekleme türlerinden ?oransız küme örnekleme? yöntemiyle belirlenmiştir. Örneklem çerçevesindeki her resmi ilköğretim okuluna birden başlayarak bir numara verilmiştir. Toplam 35 ilköğretim okulu çalışma evreni olarak kabul edilmiştir. Böylelikle, nicel araştırma örneklemini 35 ilköğretim okulunda görevli, dördüncü ve beşinci sınıfı okutan 222 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Bu durumda nitel araştırma için öğretmenlerin kolay ulaşılabilirliği, sosyal bilgiler eğitiminde güncel olayları her zaman ya da çoğunlukla kullanmaları ve araştırmaya gönüllü katılmaları ölçüt olarak belirlenmiştir.Araştırmada nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen ?Sosyal Bilgiler Eğitiminde Güncel Olayların Ele Alınış Biçimi Anketi? kullanılarak, nitel veriler ise öğretmen görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Öğretmenlere uygulanan anket sonucunda elde edilen veriler, betimsel istatistik tekniklerinden frekans ve yüzde; kay kare teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde anlamlılık düzeyi p? 05 olarak alınmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen nitel verilerin analiz edilmesinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır.Araştırmaya katılan öğretmenlerin tamamına yakını sosyal bilgiler dersinde güncel olaylardan yararlanmaktadır. Öğretmenlerin çoğunlukla güncel olaylara sosyal bilgiler dersi sırasında konusuna göre yaklaşık 10-15 dakika zaman ayırdıkları bilgisine ulaşılmıştır. Ayrıca araştırmaya katılan öğretmenlerin tamamına yakını, güncel olayların öğrencilerin derste öğrendikleriyle sosyal yaşam arasında bağ kurmalarını kolaylaştırdığını ve sosyal bilgiler ders içeriğini somut hale getirerek bilgileri soyutluktan çıkardığını düşünmektedir. Araştırma bulgularına bakıldığında öğretmenlerin %82'inin güncel olayları sosyal bilgiler konularıyla doğrudan ilişkili güncel olayları temele alma yaklaşımını benimsedikleri anlaşılmıştır. Araştırmanın alt amaçları olarak öğretmenlerin güncel olayları ele alırken benimsediği yaklaşımların cinsiyet, sınıf düzeyi, sınıf mevcudu, sosyo ekonomik düzey, mesleki kıdem gibi demografik özelliklere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği incelenmiş ve öğretmenlerin benimsediği yaklaşımlar ile bu demografik özellikler arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır.Öğretmenlerin sosyal bilgiler dersinde güncel olayları konuyu örneklendirmek için kullandıkları ortaya çıkmıştır. Araştırmada öğretmenlerin güncel olayları seçerken şiddetten uzak olmasını kriter olarak aldıkları, daha çok günlük toplumsal konuları ele aldıkları bilgisi elde edilmiştir. Öğretmenlerin güncel olayları kolay ve yaygın kaynaklar oldukları için yaşamdan örnekler, gazete ve TV gibi kaynaklardan seçtikleri ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularına bakıldığında öğretmenlerin günlük haber takibi etkinliğini en fazla kullandıkları, dersi soru-cevap tekniği ve anlatım yöntemi, örnek olay yöntemi, tartışma yöntemiyle işledikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğretmenlerin güncel olayları ele alırken aile ilgisizliği, öğrenci ilgisizliği, programı yetiştirme sıkıntısı ve sınıf mevcutlarının kalabalık olması gibi sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir.Sonuç olarak, araştırmaya katılan öğretmenlerin sosyal bilgiler dersinde güncel olayları ele aldıkları söylenebilir. Daha etkili bir sosyal bilgiler dersi için öğretmenler ailelere rehberlik edilmesi, sosyal bilgiler programının yükünün azaltılması, sınıf mevcutlarının azaltılması gibi öneriler getirmişlerdir. Ayrıca diğer öğretmen arkadaşlarına sınıflarına gazete alınması, haber günlüğü tutulması, bülten tahtası oluşturulması gibi tavsiyelerde bulunmuşlardır.
Öğretme-öğrenme sürecinde geribildirim: Dördüncü ve beşinci sınıf öğretmen ve öğrencilerinin görüşlerine göre sınıfta geribildirim kullanımının değerlendirilmesi
Bu araştırma öğretme-öğrenme sürecinde geribildirimin: Dördüncü ve Beşinci Sınıf öğretmen ve öğrencilerinin görüşlerine göre sınıfta geribildirim kullanımını, işlevlerini; öğretmen görüşlerine göre karşılaşılan güçlükleri ortaya çıkarmak amacı ile yapılmıştır. Araştırma nicel yöntemin (anket) kullanıldığı bir çalışmadır.Araştırmanın evrenini Hatay ili Altınözü ve İskenderun ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okullarının dördüncü ve beşinci sınıflarında görev yapan sınıf öğretmenleri ve bu sınıflarda okuyan öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi 150 sınıf öğretmeni ve 210 öğrenciden oluşmaktadır.Veriler, araştırma kapsamında geliştirilen anket aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler (frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma), kay kare analizi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularından elde edilen sonuçlar şöyle özetlenebilir:Sınıf öğretmen ve öğrencilerinin geribildirim ve işlevleri hakkındaki görüşlerine ilişkin yapılan frekans dağılımı sonucundan; öğretmen ve öğrencilerin benzer görüşte oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet, mesleki kıdem, sınıf mevcudu ve öğrencilerin sosyo-ekonomik durumuna göre öğretmenlerin geribildirim hakkındaki görüşlerinin de farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.