1828?1829 Osmanlı-Rus Savaşında Doğu Anadolu

Çalışmamızda, 1828?1829 Osmanlı-Rus savaşı sırasında doğu cephesinde yapılan savaşlar ve savaşa son veren Edirne Antlaşması ele alınmıştır.Rusya, devlet haline geldikten sonra, sürekli yayılmacı bir siyaset takip etmiştir. Bu genişleme siyasetinin ana hedeflerinden biri de Kafkasya olmuştur. Kafkasya'nın önemini bilen ve sıcak denizler inmeyi kendilerine ülkü edinen Ruslar, tarihin hiçbir döneminde bu bölgeden ellerini çekmemişlerdir.Rusya, 1828 yılında bu amaçla yeniden harekete geçmiş ve bir takım bahanelerle Osmanlı Devletine savaş ilan etmiştir. Rusya, iyi eğitilmiş ama az sayıdaki askeriyle kısa zamanda Osmanlı topraklarında ilerleyerek; Anapa, Kars, Ahılkelek, Kertvis, Ahıska, Poti, Özürketi, Açkor ve Bayezid gibi irili ufaklı birçok kaleyi ele geçirmişti. Kış mevsiminin yaklaşması ve veba salgını gibi sebeplerle savaşa ara verilmiş, 1828 yılı harekâtı, Osmanlı Devleti'nin ağır yenilgisiyle sonuçlanmıştır.Kaybettiği yerleri geri almak ve Rusları Türk topraklarından çıkarmak amacıyla 1829 baharında yeniden harekete geçen Osmanlı Devleti, gerek ordudaki eksikler gerekse Ermeni halkın ihanetleri sebebiyle başarı sayılabilecek bir gelişme kaydedememişti. Ruslar hızla ilerleyerek Erzurum ve Bayburd'u da işgal etmiş ve Trabzon'a kadar yaklaşmışlardı.14 Eylül 1829 tarihinde Edirne Antlaşması ile son bulan savaş, Osmanlı Devleti için tam bir yenilgiyle sonuçlanmıştı. Edirne Antlaşması, Osmanlı Devleti'ni büyük miktarda tazminat ödemeye zorlamış, toprak kaybetmesine sebep olmuştu. Osmanlı Devleti, çok büyük öneme sahip Anapa, Ahıska, Ahılkelek ve Poti kalelerini kaybetmiş, diğer işgal altındaki yerler ise Ruslar tarafından boşaltılmıştır. Ruslar giderlerken 100.000 kadar Ermeni'yi yanlarında götürerek, İran ve Osmanlı Devleti arasındaki bölgeye yerleştirmişlerdi.Anahtar Kelimeler : Edirne Antlaşması, Ermeniler, Kafkasya, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı