2004 fen ve teknoloji, 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarında kimya bilim içeriğinin belirlenmesi ve karşılaştırmalı analizi

Bu araştırmada, i) Kimya alan içeriğinin (kanun-yasa, teori-kuram, ilkeprensip, olay, deney, hipotez) belirlenmesi ve ii) 2004 Fen ve Teknoloji (FenTk ÖPrg.) 2013, 2018 3-8. Sınıflar Fen bilimleri öğretim programındaki (Fen-Bil. ÖPrg.) kazanımların Kimya alanı içeriğini kapsama düzeyinin tespiti amaçlanmıştır. Araştırmada veri toplama amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Çalışmanın birinci basamağında, üniversitelerde okutulan güncel temel ders kitapları, internet ortamında erişilebilen çeşitli bilimsel kaynaklar taranarak kimya bilim alanındaki yasa, teori, ilke, olay, deney ve hipotezler bir tablo haline getirilmiştir. Toplamda 20 yasa, 20 teori, 6 ilke, 21 olay, 7 Deney ve 1 Hipotez belirlenmiştir. Tablolaştırılan kimya alanı içeriklerine ilişkin bir alan uzmanından görüş alınmıştır. Görüş doğrultusunda Avogadro hipotezi, Avogadro İlkesi olarak değiştirilmiş ve hipotez başlığı tablodan kaldırılmıştır. Çalışmanın ikinci basamağında 2004 FenTk ÖPrg. 2013, 2018 3-8. Sınıflar Fen-Bil ÖPrg. Kimya alanı içeriğini kapsama düzeyini belirlemek amacıyla 8. Sınıf düzeyinde ön çalışma yapılmıştır. Bu aşamada tablolaştırılan kimya alanındaki kanun, teori, ilke, olay ve deneylerin, 8. Sınıf düzeyinde öğrenme alanlarındaki hangi kazanımlarla doğrudan veya dolaylı biçimde ilgili olduğuna yönelik araştırmacı ve alan uzmanı bir tarama yapmıştır. Araştırmacı ve alan uzmanının elde ettikleri verilerin bütünüyle örtüşmesi nedeniyle bundan sonraki çalışma araştırmacı tarafından sürdürülmüştür. Araştırma sonucunda 20 teori (kuram), 7 ilke(prensip), 20 kanun(yasa), 21 olay ve 7 deney tespit edilmiştir. Kimya alan içeriğiyle doğrudan ve/veya dolaylı ilişkilendirmenin en fazla yapıldığı öğretim programının 2004 FenTk ÖPrg. olduğu ve alan içeriğinin kazanımlarla ilişkilendirilmesi aşamasında üç öğrenim programının kazanımlarının içerik ilişkilendirmesinde birbirine benzer ilişkilendirmelerin olduğu görülmüştür. Çalışmada elde edilen sonuçların Fen-Bil ÖPrg.nda bulunması gereken kimya içerik kapsamı açısından önemi ve diğer öğrenme alanlarına (canlılar ve yaşam, dünya ve evren, fiziksel süreçler) olan etkisi tartışılarak, önemli görülen hususlarda önerilerde bulunulmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Fen ve Teknoloji, Fen Bilimleri Öğretim Programı, Doküman analizi, Kimya içeriği