2004 fen ve teknoloji, 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının doğal afet okuryazarlığı boyutlarını kapsayıcılığı açısından analizi ve karşılaştırılması

Bu araştırmanın amacı, 2004 Fen ve Teknoloji (Fen ve Teknoloji), 2013 ve 2018 Fen Bilimleri (Fen Bilimleri) dersi öğretim programlarınının (müfredat) doğal afet okuryazarlığı boyutları (bilgi, tutum, davranış) açısından kapsayıcılığını analiz etmek ve üç müfredatı doğal afet okuryazarlığı boyutlarını kapsama düzeyi açısından karşılaştırmaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı bu çalışmada doküman olarak Milli Eğitim Bakanlığı‟nın 2004 Fen ve Teknoloji, 2013 ve 2018 Fen Bilimleri müfredatları kullanılmıştır. Öncelikle bir müfredattaki doğal afetlerle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili kazanımlar tespit edilmiş ve bu kazanımların içeriği doğal afet okuryazarlığı bileşenleri (bilgi-tutum-davranış) açısından incelenmiştir. Yapılan inceleme sonuçlarının iki Fen Bilimleri eğitimi uzmanının görüşleri ile örtüşmesi nedeniyle bundan sonraki inceleme süreci araştırmacı tarafından devam ettirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular; i) tüm müfredatlarda toplamda 76 kazanımının doğal afet okuryazarlığı ile (52 kazanım doğrudan, 24 kazanım dolaylı) ilişkili olduğunu, ii) bu kazanımların özellikle bazı sınıf düzeylerinde yoğunlaştığını ve bir devamlılık göstermediğini, iii) ilişkili olan kazanımların çok büyük bölümünün doğal afet okuryazarlığının bilgi boyutunda sınıflandırıldığını, iv) davranış boyutunda çok az (toplamda 10 kazanım) duyuşsal eğilim (tutum) boyutunda ise sadece iki kazanımın ilişkilendirildiğini, v) 2004 Fen ve Teknoloji müfredatının (ara disiplinler dahil olmak üzere) doğal afet okuryazarlığının boyutlarına yer verme açısından 2013 ve 2018 Fen Bilimleri müfredatlarından açıkça çok daha kapsayıcı olduğunu göstermiştir. Elde edilen veriler ışığında doğal afet okuryazarlığının boyutlarının geliştirilmesi, tüm sınıf düzeylerinde aşamalı bir biçimde ele alınarak fen müfredatı kazanımlarında yansıtılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.