2014-2024 yılları arasında Türkiye'de matematik eğitiminde sorgulama temelli öğretim: Lisansüstü tezlerin incelenmesi

Sorgulama temelli öğretim, yapılandırmacı yaklaşımı temel alan ve öğrenenlerin üst düzey bilişsel becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bir öğretim yöntemidir. Bu yaklaşımda öğrenciler, karşılaştıkları bir problem ya da durumu araştırma, sorgulama, bilgi toplama, inceleme, değerlendirme ve analiz etme gibi derinlemesine bilişsel süreçler yoluyla ele alarak konunun farkına varma ve genelleme yetilerini geliştirirler. Söz konusu özellikleri nedeniyle, yöntem özellikle fen ve matematik eğitiminde öğrencilerin öğrenme süreçlerini iyileştirmek amacıyla tercih edilmekte ve bu alanlarda kabul gören bir araştırma konusu olarak önem kazanmaktadır. Bu tez çalışması, 2014-2014 yılları arasında Türkiye'de matematik eğitimi alanında sorgulama temelli öğretim yöntemini kullanarak yürütülen tezlerin tematik açıdan incelenmesini amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve doküman incelemesi tekniğiyle tezler analiz edilerek betimlenmiştir. İnceleme sürecinde tez türü, yılı, öğrenme alanı, örneklem türü ve büyüklüğü, yöntem, desen, veri toplama araçları, araştırma konusu, çalışılan konu alanı ve sonuçlar gibi değişkenler değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, 2014–2024 yılları arasında sorgulama temelli matematik öğretimi alanında gerçekleştirilen 17 tezin 12'si yüksek lisans, 5'i doktora düzeyindedir. Örneklem büyüklüğünde genellikle 30–45 arası katılımcı tercih edilmiş, katılımcı grubunu ise ağırlıklı olarak ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmalarda çoğunlukla nitel yöntem ve durum çalışması deseni kullanılmış; bunu karma yöntem ve yarı deneysel desenler takip etmiştir. Konu bazında incelendiğinde, en çok araştırılan temaların matematiksel düşünme, matematiksel beceriler ve matematik başarısı olduğu; konu alanı açısından ise geometri, ölçme ve sayılar konularının öne çıktığı belirlenmiştir. İnceleme alanı olarak tezlerde en çok tercih edilen bilişsel alan olup yalnızca duyuşsal alana odaklanan tezin olmadığı görülmüştür. Ayrıca tez çalışmalarının sonuçları analiz edildiğinde "matematiksel becerilerin gelişim ve akademik başarı", "bilişsel ve üstbilişsel gelişim", "öğrenci katılımı", "özgüven ve sorumluluk", "öğretmen ve paydaş görüşleri ve öğretim materyalleri ve yöntemlerin etkililiği" olarak isimlendirilen beş tema altında toplandığı görüşmüştür. Elde edilen bulgular, Türkiye'de sorgulama temelli matematik öğretimi alanında son yıllarda yürütülen çalışmaların çeşitli değişkenler açısından genel bir görünümünü sunmakta olup bu yönüyle alana yeni araştırma fikirleri kazandırma potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir.