2019 (Ortaokul) Türkçe dersi öğretim programında yer alan temalara göre Dîvânu Lugâti't-Türk'ün incelenmesi

Yaşam boyu devam eden, bir süreden ziyade süreç olan eğitimi, en verimli şekilde tamamlamak da sürecin bir parçasıdır. Bu parçanın tamamlanması ise öğretim ile gerçekleşmektedir. Yani eğitim, öğretim ve kültür bu sürecin yapı taşlarını oluştururken birlikte var olmuştur, birbirlerini tamamlamıştır. Öğretimde kullanılacak materyaller zaman içerisinde meydana gelmiş ve sürekliliğini korumuştur. Günümüzde teknoloji, materyale kaynak oluşturmada büyük rol üstlense de kitaplar unutulmaya yüz tutsa da eğitimde ve öğretimde kitaplar her zaman yer bulmuştur. İlk dil sözlüğümüz olan Kâşgarlı Mahmud'a ait "Dîvânu Lugâti't-Türk" isimli kitabın, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan 16 tema başlığı altında incelenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırma; nitel araştırma yöntemlerinden "doküman incelemesi" yöntemi ile oluşturulmuştur. Veriler betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Not alma ve fiş notları ile veriler kayıt altına alınmıştır. Ana amaç dışında metin nitelikleri, Türk kültür ögeleri, eğitsel ögeler alt problemleri çerçevesinde çalışma değerlendirilmiştir. 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında ön görülen 16 adet tema başlığına göre Dîvânu Lugâti't-Türk incelenmiştir. Her tema başlığı ayrı ayrı Microsoft Word dosyalarına yazılarak fişler oluşturulmuştur. Çalışma sonucunda, Dîvânu Lugâti't-Türk'te "Erdemler (171), Millî Kültürümüz (490), Millî Mücadele (116), Birey ve Toplum (77), Okuma Kültürü (13), İletişim (15), Hak ve Özgürlükler (5), Kişisel Gelişim (23), Bilim ve Teknoloji (16), Sağlık ve Spor (265), Zaman ve Mekân (164), Duygular (149), Doğa ve Evren (542), Sanat (29), Vatandaşlık (5), Çocuk Dünyası (29)" temalarına ait örnekler tespit edilmiştir. En fazla örneğe yer verilen tema "Doğa ve Evren" teması olmuştur. En az örneğe yer verilen temalar "Vatandaşlık" ve "Hak ve Özgürlükler" temaları olmuştur. Türkçe eğitiminde temaları içerisinde barındıran her eserin kitaplara ve Türkçe eğitimine dâhil edilemeyeceğinden hareketle; Dîvânu Lugâti't-Türk'ün 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programındaki metin nitelikleriyle uyumlu olması, günlük yaşamdan örneklerle kültürümüzle harmanlanmış bir şekilde temaları barındırması Türkçe ders kitaplarında/Türkçe eğitiminde yer alabileceği ve öğrencilere kültürel, dilsel bilinci aşılayacağı sonucunu doğurmuştur.