2024-2025 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILINDA ORTAOKULLARDA KULLANILAN TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA YER ALAN HALK EDEBİYATI ÜRÜNLERİNDEKİ KÜLTÜREL MİRASIN EĞİTİME YANSIMALARI

Bu araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında ortaokullarda kullanılan Türkçe ders kitaplarındaki halk edebiyatı ürünlerinin Türk kültürel mirasını yansıtma düzeyini incelemek için yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Millî Eğitim Bakanlığınca okullara gönderilen kitaplar oluşturmaktadır. Kitaplar, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan kitap ve farklı yayınevleri tarafından yayımlanan kitaplar arasından şans (random) yöntemiyle seçilmiştir. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi ve içerik çözümlemesi tekniklerinden “kategorisel analiz” uygulanmıştır. Ders, çalışma ve öğretmen kılavuz kitapları taranarak halk edebiyatı ürünleri belirlenmiş ve masal, fıkra, türkü, ilahi, destan, halk hikâyesi ve gölge oyunu türleri değerlendirilmiştir. Metinler sekiz başlık altında incelenmiştir. Bulgular, metinlerin Türk kültüründen izler taşıdığını göstermektedir. Masal ve fıkralarda tekrarlar ve ritmik anlatımla sözlü kültür geleneğinin sürdürüldüğü, aile ilişkileri, komşuluk, misafirlik, sabır ve dayanışma gibi değerlerin aktarıldığı belirlenmiştir. Yunus Emre ilahileri, Ergenekon Destanı ve Karagöz ile Hacivat diyalogları kültürel ve tarihî mirası temsil etmektedir. Bununla birlikte, mâni, ninni, ağıt, meddah ve orta oyunu gibi halk edebiyatı türleri kitaplarda bulunmamakta, metin sayısı ve tür çeşitliliği açısından eksiklikler gözlenmektedir. Sonuç olarak, bu metinler kültürel mirasın tanınmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla ders kitaplarındaki halk edebiyatı türleri artırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Türkçe ders kitapları, Halk edebiyatı, Kültürel miras, Halk bilimi, Sözlü kültür