5-fluorourasil ile kemoterapi uygulanan tavşanlarda submandibüler glandın histopatolojisi

ÖZETAntineoplastik ilaçların stomatotoksik etkileriyle ortaya çıkan mukozittabloları kanser hastalarının morbiditesini ve tedavi maliyetini arttırır. Buhastalarda görülen mukoziti tetikleyen faktörler henüz kesin olarakanlaşılmamış olup bir çok etken sorumlu tutulmaktadır. Oral mukozitprofilaksisi için etkisi kanıtlanmış ajan ve tedavisinde bir altın standarthenüz ortaya konabilmiş değildir. Çalışmamızda, 5-FU' nunsubmandibüler gland histolojisi üzerindeki erken dönem etkilerinisaptamayı ve standart bir hayvan modeli oluşturmayı amaçladık. 30 adetbeyaz, sağlıklı Yeni Zelanda tipi tavşanın bilateral submandibülerglandları eksize edildi. Herhangi bir ilaç uygulanmayan birinci gruptaki 10adet tavşandan kontrol grubu oluşturuldu. İkinci gruptaki tavşanlara 5 günsüreyle 5-FU uygulandı. Daha sonraki 5 gün boyunca herhangi bir ilaçuygulaması yapılmadı. 11. gün anestezi altında bilateral submandibülergland eksizyonu yapıldı. Üçüncü gruptaki tavşanlara 5 gün süreyle 5-FUuygulandı. Daha sonraki 5 gün ilaç uygulanmadı. 11. günden itibaren 5gün daha 5-FU uygulandı. 16. gün anestezi altında bilateralsubmandibüler gland eksizyonu yapıldı. Eksize edilen submandibülerglandlarda, HE boyama ile histopatolojik değerlendirmeye, TUNELmetodu ile apoptozis'e, PCNA antikoru ile hücre proliferasyonuna bakıldı.Asinüs hücre sitoplazmalarında granüler değişikliğe kontrol grubundarastlanmazken Grup 2 ve 3'de ise granüler değişiklik saptandı ve kontrolgrubu ile diğer iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark varken,5-FU uygulanan her iki grup arasında ise herhangi bir anlamlı farkizlenmedi. TUNEL boyama yöntemiyle grupların histopatolojikdeğerlendirilmesinde submandibüler gland asiner hücrelerdeki ve duktalhücrelerdeki apoptozis oranı açısından grup 3 ile diğer iki grup arasındaistatistiksel olarak anlamlı bir fark varken, kontrol grubu ile grup 2arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. PCNA boyamadatüm gruplarda asiner hücrelerde hücre proliferasyonuna rastlanılmadı.Ancak duktal hücrelerdeki hücre proliferasyonu açısından, grup 3 ile diğer44iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark varken kontrol grubuile grup 2 arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Sonuçolarak kemoterapinin ilk günlerinde ortaya çıkan mukozitin primer olarakçalışmamızda daha geç dönemde görülen tükürük bezi hasarlanmasınadayanmadığı kanısına varıldı. Kemoterapi uygulaması sonrası ortayaçıkan ilk değişiklikler olan granüler kabalaşma ile apoptoz gelişimiarasında bir ilişkinin varlığına inanmaktayız. On gün 5-FU verilen üçüncügrup tükürük bulguları ile standart bir hayvan modeli oluşturulabileceğikanaatindeyiz.45