6 numaralı Trabzon Ahkâm Defteri'nin transkripsiyonu (S. 1-92)

Osmanlı Devleti'nin Orta-Doğu ve Balkanları hâkimiyet altına almış olması onun tarihinin çok yönlü araştırmalara açık olması gerektiği gerçeğini ortaya koymuştur. Osmanlı Devleti'ne ait olan arşiv vesikaları ise bu araştırma alanının en azim ve en mühim kaynaklarını teşkil etmektedir. Arşivlerde mahfuz defter çeşitlerine başvurmak; devletin kuruluşundan yıkılışına serencamını görebilmeyi sağlayacaktır. Bu geniş topraklara hükmedebilmek ve içinde barındırdığı farklı toplumları bir arada tutabilmek; idarenin kuvvetli ve muhkem bir istinatgâha sahip olmasını mecburi kılmıştır. Bu yüzden adalet mefhumunun Osmanlı devlet mekanizmasında kendisine bulduğu yer; tam da merkez olmuştur. Adalet mekanizmasının çarkındaki rükun ise Dîvân-ı Hümâyûn idi. En mühim devlet meselelerinin görüşülüp; kayıt altına alındığı bu yer, aynı zamanda şikâyetlerin kabul edildiği bir mecraydı. Dîvâna gelen şikâyetler, önceleri Mühimme defterlerine, XVII. yüzyılın ikinci yarısından sonra ise Şikâyet Defterlerine kaydedilmeye başlandı. Sonraki dönemlerde merkezi otoritenin zayıflamasıyla devlet teşkilatının işleyişte sekteye uğraması halkın şikâyetlerini artırmıştır. Meselelerin artışı ve beraberinde getirdiği şikâyetler sebebi ile kayıtlarda her bir eyalet için ayrı defterler oluşturulmuştur. Bu tezin çalışma konusu da bu defterler içerisinde Trabzon Vilayeti'ne ait olan 6 numaralı Ahkâm Defteri'dir. Tez çalışması, zikredilen defterin ilk doksan iki sayfasının tanskripsiyonu ile sınırlandırılmıştır. Tezin giriş kısmında genel bilgiler verildikten sonra, ahkâm defterlerinden bahsedilip; akabinde Trabzon eyaleti ile ilgili yapılan çalışmalara kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde 6 numaralı Trabzon Ahkâm Defteri hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise bu defterin ilk doksan iki sayfasının tanskripsiyonu yapılmaya çalışılmıştır.