8,9. ve 11. sınıf öğrencilerinin meslek değerlerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

ÖZET Bu araştırmanın amacı ilköğretim 8. sınıf öğrencileri ile ortaöğretim 9. ve 11. sınıf öğrencilerinin mesleki değer tercih sıralamalarının sınıf düzeyine, sosyoekonomik düzeye ve cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını saptamaktır. Araştırma Ankara ili, Keçiören ilçesinde bulunan Kamil Ocak İlköğretim Okulu 8. sınıf öğrencileri ve Aktepe Lisesi 9. ve 11. sınıf öğrencileri üzerinde yapılmıştır. Kamil Ocak İlköğretim Okulu 8. sınıf öğrencilerinden 158, Aktepe Lisesi 9. sınıf Öğrencilerinden 172 ve 11. sınıf öğrencilerinden 170 öğrenci araştırma kapsamına alınmıştır. Bu araştırmada, öğrencilerin mesleki değer tercih sıralamalarını ortaya çıkarmak için Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeği ve yine öğrencilerin sosyoekonomik düzeylerini belirlemek için de Sosyoekonomik Düzey Ölçeği kullanılmıştır. Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeği, amaçlar doğrultusunda belirlenen on iki mesleki değere ilişkin on iki ifadenin her birinin diğer ifadelerle eşleştirilmesi sonucunda, altmış altı zorunlu seçmeli soru oluşturulmuş ve bu madde çiftlerinden seçilen dokuz madde ölçeğin arasına rastlantısal olarak serpiştirilen yetmiş beş zorunlu seçmeli sorudan oluşmuştur. Sosyoekonomik Düzey Ölçeği ise, öğrencilerin kendilerine ve ailelerine ilişkin sosyoekonomik ve sosyokültürel bilgileri içermektedir. Öğrencilerden önce Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeğini yanıtlamaları istenmiştir. Böylece özel sorulan kapsayan Sosyoekonomik Düzey Ölçeği'nin, Mesleki Değer Tercih Sıralaması Ölçeğinin yanıtlanmasındaki olası yanlılık ortadan kaldırılmıştır. Değerlendirme her sınıf düzeyi için ayrı ayrı olmak üzere önce, Sosyoekonomik Düzey Ölçeğindeki bilgiler ışığında ayrım ve sayma işlemi yapılmış, daha sonra öğrenciler, sosyoekonomik düzeylerine göre gruplandırılarak on ikimesleki değerden birini diğer on birine kaç kez tercih ettiklerini belirten F matrixleri hazırlanmıştır. F matrixlerine göre hesaplanan t değerlerin tablo karşılığı gelen z değerleri alınarak bunların aritmetik ortalaması bulunmuş ve aritmetik ortalamalarının en yüksek (-) eksi puanla toplanmasından elde edilen puanlar bulunmuştur. Bu puanlar on İki mesleki değerin her birinin diğerine uzaklığını vermektedir. Gruplardaki tüm değişkenler (sınıf düzeyi, cinsiyet, SED) için bulunan bu puanlar en çok tercih edilenden en az tercih edilene doğru sıralanarak, gruptaki öğrencilerin tercih sıralamaları oluşturulmuştur. Bulunan bu sıralamalar, Sperman sıra fakları korelasyonu (rho) ile yorumlanmıştır. Öğrencilerin sınıf düzeylerine göre mesleki değer tercih sıralamalarında 8., 9. ve 11. sınıf öğrencilerinin değer tercih sıralamalarının benzediği ancak bu benzerliğin 8. ile 1 1. sınıflar arasında azaldığı görülmüştür. Öğrencilerin cinsiyetlerine göre mesleki değer tercih sıralamalarında ise yalnızca 11. sınıf kız ve erkek öğrencileri arasında anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmuştur. Diğer sınıf düzeylerindeki yani 8. ve 9. sınıf kız ve erkek öğrencilerin değer tercih sıralamalarında anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmamıştır. ıı