Adana bölgesi boksit cevherinin zenginleştirilme olanakları ve alümina üretiminin incelenmesi

Alümina ve alüminyum üretiminde hammadde kaynağı olarak genellikle boksit cevheri kullanılmaktadır. Günümüzde boksit cevherinden alüminyum üretimi Bayer prosesi ile yapılmaktadır. Cevherdeki safsızlıklar Bayer prosesinde teknik ve ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu sebeple, cevherin modül oranının Bayer prosesinin etkinliği ve ekonomikliği üzerinde önemli bir rolü bulunmaktadır. Bu çalışmada, Adana-Tufanbeyli-Gümelektepe yöresine ait düşük modül içerikli boksit cevherinin zengileştirilmesi ve sülfürik asit çözeltilerinde liçi incelenmiştir. Cevheri zenginleştirmek amacıyla boyuta göre ayırım, manyetik ayırım ve flotasyon yöntemleri uygulanmıştır. Bu zenginleştirme yöntemleri ile cevherde modül oranı bakımından bir iyileşmenin olmadığı gözlenmiştir. Liç deneylerinde tüvenan ve kalsine cevher örnekleri sülfürik asit çözeltilerinde liç edilmiştir. Deneysel bulgular yanıt yüzey yöntemi ile değerlendirilmiş ve optimum liç koşulları belirlenmiştir. Tüvenan cevherin liçinde bağımsız değişkenler olan asit derişimi, tepkime sıcaklığı, katı/sıvı oranı ve tepkime süresi için optimum değerler sırasıyla 1 M, 40 °C, 42,29 g/mL ve 30 dk olarak bulunmuştur. Bu koşullarda cevherdeki alüminyumun %8,37'sinin çözündüğü belirlenmiştir. Kalsine edilmiş örneklerle yapılan deneylerde bağımsız değişkenler olan asit derişimi, tepkime sıcaklığı ve tepkime süresi için optimum değerler sırasıyla 2,7 M, 60,90 °C ve 70,14 dk olarak tespit edilmiştir. Bu koşullarda kalsine örnekteki alüminyumun %22'sinin çözündüğü hesaplanmıştır. Çözeltideki alüminyum iyonları çöktürme yöntemi ile alüminyum hidroksit formunda kazanılmış ve 1050 °C sıcaklıkta kalsine edilerek alümina üretilmiştir.