Adapazarı-İzmit bölgesindeki kırsal mimarinin korunması konusunun göç olgusu üzerinden incelenmesi

Kırsal mimari, yerel halkın doğal çevre verilerini kullanarak sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel faktörlerin etkisiyle yerel malzemelerle ve geleneksel tekniklerle inşa etmiş olduğu yapılı çevreden oluşmaktadır. Yere özgü çözümlemelerle bölgedeki koşullar doğrultusunda meydana gelen kırsal yerleşimler özgün mimari niteliklere sahiptir. Günümüzde sosyo-ekonomik değişimlerin etkisiyle gerçekleşen göç, kırsal yerleşim alanlarının tahrip olmaya başlamasına neden olmakta ve çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında göç alan ve göç veren iki köy incelenmiş, köylerin kırsal mimari tanımlamaları yapılmış ve korunmuşluk durumları tespit edilmiştir. Plan şemaları ve fotoğraflar aracılığıyla yapılmış olan tespit çalışmalarıyla göç olgusunun kırsal dokuda meydana getirdiği etkiler ortaya konmuştur. Göç alan Işıklar köyünde geleneksel konutların kullanılmayarak yeni konutların hızla çoğalmaya başladığı gözlemlenmiş, göç veren Ortaköy'de ise geleneksel konutların kullanımına devam edildiği ancak genç neslin göç etmesiyle zamanla konutlarda boşalma başlayacağı öngörülmüştür. Bunun sonucunda Işıklar köyünde yeni konutların bölgenin yerel verileri dikkate alınmadan ve işbirliği olmadan ortak kültürel unsurlardan bağımsız inşa edilmesiyle ve Ortaköy'de konutların kullanılmamasıyla zamanla fiziki ve kültürel yapının yok olacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda kırsal mimarinin gelecek nesillere aktarılabilmesi için çalışma kapsamında incelenmiş köylerle ilgili koruma önerilerinde bulunulmuştur. Kırsal mimarinin göç olgusu üzerinden incelenmesi bakımından yapılan çalışmaların azlığı nedeniyle hem yerel köylerin belgelenmesine hem de göç-kırsal mimari koruma sorunlarına odaklanılmıştır.