Afet yönetiminde hastane öncesi acil sağlık hizmetleri çalışan personelin afetlere hazırlık algılarının incelenmesi: Van ili örneği

Afetler, medeniyetlerin oluşumu ile beraber daima meydana gelmiştir. Teknolojik alanlardaki gelişmelerle beraber, kalkınma girişimleri çok sayıda altyapının yapılması ve yerleşik hayata geçmesiyle tezahür etmiştir. Bununla birlikte, afetlerin toplumlarda can, mal ve çevre üzerinde yarattığı tahribatlar giderek artış göstermiştir. Özellikle, ülkemizin de afetlerin yoğun yaşandığı bir bölgede yer alması, her yıl binlerce insanın etkilenmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, ülkemizde afetlerin neden olduğu kayıpların azaltılması ve tıbbi bakım gereksinimlerinin karşılanması için afetlere karşı hazırlıklı olunması ve gerekli tedbirlerin alınması önemlidir. Nitekim, afetlere karşı malzeme ve tıbbi ekipmanların yeterliliğinin yanı sıra, sağlık hizmetlerinin ön safında görev yapan hastane öncesi acil sağlık personelinin de afetlerde etkili ve koordineli müdahale becerilerine sahip olması gerekmektedir. Dolayısıyla, sağlık personelinin bu etkinliğini ve müdahale becerilerini geliştirmek için afet hazırlık algılarının değerlendirilmesi son derece önemlidir. Bu çalışmada hedeflenen, Van ilinde faaliyet gösteren hastane öncesi acil sağlık personelinin afetlere hazırlık algısını irdelemek, bu algının demografik ve mesleki değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını değerlendirmektir. Bu niyetle, çalışma Van ilinde; İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı İl Ambulans Servisi Başhekimliği çatısı altında görev yapan 271 sağlık personeli ile gönüllülük esasına dayalı yapılmıştır. Çalışmada, nicel araştırma yöntemi kullanılmış; çevrimiçi olarak düzenlenen bir anketle personellere ulaştırılmıştır. Anketin çevrimiçi toplanan verileri, içerik analizi ve istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, personelin yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, mesleği, çalıştığı birim, afet yaşama ve müdahale etme durumu ve algılanan hazırlık düzeylerinde anlamlı farklılıklara ulaşılmış olsa da hizmet süresi bakımından anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Ancak, yapılan literatür taramasında bu farklılıkları hem destekleyen hem de desteklenmeyen sonuçların olması, bu değişkenlerin afetlere hazırlık algısı üzerindeki etkilerinin çelişkili olduğu sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda, afetlere hazırlık konusunda daha bilinçli ve etkili olabilmek için, personelin her düzeyde bilgi ve yeterliliklerinin geliştirilmesi önerilmektedir.