Tehcirin sonuçları: Birinci Dünya Savaşı sonrası Ermeni nüfusu ve Jamanak Gazetesi

Bu tezin temel amacı, Osmanlı Ermenilerinin Osmanlı Hükümeti tarafından zorunlu göçe tabi tutulduktan sonra neler yaşadıklarını incelemektir. Mevcut tarih yazımında görünen o ki, konu üzerine yapılan çalışmalar çoğunlukla tehcir üzerine yoğunlaşmıştır ve yaşananların bir soykırım yahut bir göç hadisesi olduğu kanıtlanmaya çalışılmıştır. Bu tez, Ermenilerin tehcirden sonra neler yaşadıklarına ve neler çektiklerine dair mevcut tarih yazımında var olan bu büyük boşluğu doldurma merakından doğmuştur. Tez çoğunlukla o dönemde yayın hayatına ara vermeden devam eden Jamanak gazetesindeki haber ve raporlardan yola çıkarak oluşturulmuştur. Savaştan önce Anadolu'daki Ermeni varlığı ve savaşta yaşanan ve Ermeni halkının durumunu sarsıcı bir şekilde etkileyen olaylar birinci bölümde incelendikten sonra, Mondros Ateşkes Anlaşması'nın Osmanlı ve Ermeni toplumundaki etkileri ikinci bölümde incelenmiştir. Üçüncü bölüm ise, Jamanak gazetesinden yola çıkarak savaş sonrası Osmanlı Ermenilerinin genel durumunu 1918-1919 yıllarını dikkate alarak analiz etmeyi amaçlar. Bu tez çalışmasında yürütülen incelemeler göstermiştir ki yetersiz yardım ve politik kaos ortamıyla birlikte hüküm süren belirsizlik, Osmanlı Ermenilerinin savaş sonrası dönemde de acılar yaşamasına neden olmuştur. Bu tez, bu yönüyle, mevcut tarih yazımına sade bir katkı niteliğindedir.