AK Partili yıllar ve merkez-çevre ilişkilerinin dönüşümü

Merkez-Çevre Teorisi, Amerikalı Sosyolog Edward Shils tarafından siyaset literatürüne kazandırılmıştır. Yaşanan siyasi süreçleri sınıf mücadelesi üzerinden inceleyen bu teoriye göre, her toplumun bir merkezi bulunmakta ve bu alan üzerine merkezde yer alan aktörler ile bunların dışında kalan çevre aktörleri arasında değerler odaklı bir güç mücadelesi yaşanmaktadır. Ülkemiz siyasi tarihine merkez-çevre yaklaşımını uyarlayan Şerif Mardin ise Türk siyasi hayatını ve yönetim sistemi incelemesini Shils'ten farklı olarak yöneten-yönetilen üzerinden yapmıştır. Literatürde Türkiye'deki merkez-çevre ilişkilerinin dönüşümü bağlamında AK Partili yıllar boyunca çevrenin merkezileşmesi üzerine yeterli akademik çalışma olmadığı tespit edilmiştir. Bu tez çalışmasının temel problematiği, AK Parti hükümetlerinin (2002-günümüz) yürüttüğü politikalarla geleneksel merkezin çevre lehine nasıl yeniden üretildiği hususudur. Merkez-çevre teorisinin araçsallığını kullanan bu çalışmada aşağıda belirtilen araştırma sorularına cevap aranmıştır: 1) Merkez-çevre teorisinin temel dinamikleri ve iddiası nedir? 2) Tarihsel süreçte Türkiye'de merkez-çevre ilişkilerinin seyrinde öne çıkan dinamikler nelerdir? Bu süreçte merkez-çevre kavramının kullanımı ne anlam ifade etmektedir? 3) Çevrenin merkezileşmesi noktasında AK Parti dönemi nasıl bir yere oturmaktadır? Çevre açısından bu dönem neden önemlidir ve bu dönem merkez-çevre ilişkileri üzerinden incelenirken bu ilişkilerin seyri nasıl dönemlendirilebilir? AK Parti dönemi bu kavram seti etrafında nasıl ve hangi bağlamda açıklanabilir? Bu bağlamda, yapılan çalışmanın sonuç bölümünde Türkiye'deki merkez-çevre mücadelesi noktasında; çevrenin merkezde kendi değerleriyle belirleyici olma hedefinin geleneksel merkezi aktörlerce engellenmeye çalışıldığı ancak çevrenin, bu engellemeler karşısında yıllara sâri kümülatif bir mücadele sonunda, AK Parti dönemiyle birlikte merkezileşmiş olduğu çıkarımı yapılmıştır.