Akdeniz tahıl kist nematodu, Heterodera latipons (Franklın)'un bazı biyolojik özelliklerinin araştırılması

Buğdayda zarara neden olan en önemli bitki paraziti nematodlardan olan Tahıl kist nematodu (Heterodera avenae group) ülkemizde ilk defa 1974 yılında Erzurum ilinde tespit edilmiştir. Tahıl kist nematodunun Heterodera avenae Wollenweber, H. latipons Franklin ve H. filipjevi (Madzhidov) Stone olmak üzere üç önemli türü ülkemizde saptanmıştır. Akdeniz Tahıl kist nematodu, Heterodera latipons (Franklin) sıcak ve ılıman iklimin hakim olduğu buğday ve arpa üretim alanlarında yaygın olarak bulunduğu ve ülkemizde birçok lokasyonda ekonomik zarar eşiğinin üstünde popülasyona sahip olduğu bilinmektedir. Kist nematodları ile mücadelede nematodun biyolojisi ve biyo-ekolojisinin bilinmesi özellikle tarla koşullarında davranış ve tercihlerinin ortaya konulması mücadeleye dönük stratejilerin geliştirilmesi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada, Tahıl kist nematodu'nun biyolojisi üzerine etki eden en önemli ekolojik ve edafik fakörlerden biri olan sıcaklığın, in-vitro'da yumurtadan larva çıkışına ve ex-vitro'da popülasyon üzerine etkisi araştırılmıştır. Farklı sıcaklıkların H. latipons yumurtalarından larva çıkışına etkisinin araştırıldığı çalışmada, en yüksek yumurtadan larva çıkışı %47,57 ile 10 °C de gerçekleşmiş olup, bunu %38,12 ile 15 °C, %33,19 ile 5 °C ve %12,8 ile 20 °C'deki larva çıkışları takip etmiştir. En düşük yumurtadan larva çıkışı %3,5 ile 25 °C de gerçekleşmiştir. Tarla koşullarında H. latipons'un ikinci dönem larva (J2) popülasyonunun Mart ve Nisan aylarında en yüksek düzeyde olduğu ve Haziran ayından itibaren popülasyonun düşüş eğilimine geçtiği gözlemlenmiştir. Çalışma sonucunda yumurtadan larva çıkışına ve popülasyon üzerinde 10-15 °C sıcaklığın pozitif yönde etkili olduğu, düşük ve yüksek sıcaklıkların ise pozitif etkisinin sınırlı olduğu sonucuna varılmıştır.