Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde görevli 18 yaş üstü sağlık çalışanlarında anksiyete ve sağlık anksiyetesi düzeyleri ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde görev yapan 18 yaş üstü sağlık çalışanlarında anksiyete ve sağlık anksiyetesi düzeylerini belirlemeyi ve bu düzeylerle ilişkili bireysel ve mesleki faktörleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sağlık çalışanlarında anksiyete ve sağlık anksiyetesinin yaygınlığını ortaya koymak, bu duruma etki eden belirleyici değişkenleri incelemek ve ruh sağlığının desteklenmesine yönelik öneriler geliştirmek hedeflenmiştir. Yöntem: Kesitsel ve ilişki arayıcı nitelikte bir araştırmadır. Belirtilen kriterlere uyan toplam 241 sağlık çalışanı çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, yüz yüze görüşme ve çevrim içi uygulama yöntemiyle gerçekleştirilen üç bölümden oluşan bir anketaracılığıyla toplanmıştır. Anketin ilk bölümünde sosyodemografik ve mesleki özellikleri içeren bilgi formu; ikinci bölümünde Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ); üçüncü bölümünde ise Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (SAÖ) yer almıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yöntem: Katılımcıların yaş ortalaması 34,23±8,21 yıl olup %73,4'ü kadın, %51,5'i evli ve %63,9'u lisans mezunudur. Katılımcıların %35,3'ünde en az bir kronik hastalık bulunduğu; %22,4'ünün ailesinde ruhsal hastalık öyküsü olduğu belirlenmiştir. Çalışmada Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (SAÖ) toplam puan ortalaması 17,51±12,20; Beck Anksiyete Ölçeği puan ortalaması ise 15,32±7,38 olarak saptanmıştır. Ölçekler arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, SAÖ ve Beck Anksiyete Skorları arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir korelasyon olduğu belirlenmiştir (r=0,484; p<0,001). Yaş, eğitim durumu, medeni durum, mesleki deneyim süresi ve haftalık çalışma saatinin her iki ölçek üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür (p>0,05). Cinsiyete göre yapılan değerlendirmede kadın katılımcıların hem SAÖ hem de BAÖ korlarının erkeklere göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Görev unvanı açısından, hemşirelerin sağlık anksiyetesi skorlarının yardımcı sağlık personeline göre anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,022). Kronik hastalık tanısı olan 84 bireylerde Beck Anksiyete Skorları anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p=0,008). Migren ve kas–eklem hastalığı bulunan katılımcıların sağlık anksiyetesi ve anksiyete düzeyleri de istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Ruhsal hastalık desteği alan katılımcıların hem sağlık anksiyete hem de genel anksiyete düzeylerinin anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür (p<0,001). Sigara ve alkol kullanım durumunun ölçek puanları üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Regresyon analizine göre sağlık anksiyetesini anlamlı biçimde yordayan değişkenler cinsiyet, eğitim düzeyi, görev unvanı, ruh sağlığı destek öyküsü ve sigara kullanmama durumu olurken; genel anksiyeteyi yordayan değişkenler arasında cinsiyet, ruh sağlığı desteği alma durumu, kronik hastalık varlığı ve sigara kullanmama yer almıştır (p<0,05). Sonuç ve Öneriler: Bu çalışma, sağlık çalışanlarının orta düzeyde anksiyete ve sağlık anksiyetesi yaşadığını ve bu iki değişken arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Kronik hastalık, migren, kas–eklem hastalıkları ve ruh sağlığı desteği alma öyküsü risk artırıcı faktörler olarak öne çıkmaktadır. Sağlık çalışanlarının ruh sağlığını desteklemeye yönelik düzenli taramalar yapılması, psikososyal destek hizmetlerinin erişilebilirliği artırılması ve iş yükünü azaltmaya yönelik çalışma koşullarının iyileştirilmesi önerilmektedir.