Aktif yaşlanma perspektifinden yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetini etkileyen dinamiklerin analizi

Yaşam memnuniyeti, kişinin yaşamını hem nesnel hem öznel bakış açısıyla bütün olarak değerlendirmesi anlamına gelmektedir. Bu nedenle kişinin yaşam memnuniyetini etkileyen unsurların belirlenmesi, yaşam memnuniyet düzeylerini koruyabilmek, yaşamdan memnun olmalarına etki eden durumlarını iyileştirebilmek ve geliştirebilmek için son derece önemlidir. Ayrıca bireyin yaşam memnuniyet düzeyinin yükselmesi yaşama aktif katılım sağlamasında etkili bir unsur olmaktadır. Bu çalışmada aktif yaşlanma bakış açısıyla değerlendirilen yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetlerini etkileyen faktörler belirlenmiştir. Çalışmada ilk olarak Türkiye'deki yaşlı çalışanların profili hakkında bilgi sahibi olmak amaçlanmıştır. İkinci olarak ise yaşlı çalışanların yaşam memnuniyet düzeylerine etki eden dinamikler belirlenerek hem ekonomik hem iş gücü açısından gelecek dönemlerde yaşlı çalışanlara yönelik üretilecek aktif yaşlanma stratejilerine ve politikalarına yönelik katkı sağlamaktır. Ayrıca ulusal literatürde bu konuyla ilgili yapılan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bir diğer amaç ise yaşlı çalışanlar ve yaşam memnuniyeti ile ilgili literatürde yer alan çalışmalara katkı sağlamak ve yapılacak akademik araştırmalara bakış açısı sunmaktır. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 2018 yılında yapılmış Yaşam Memnuniyeti Araştırması'nın verileri kullanılarak ikincil veri analizi gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara ilişkin özellikler ve yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetlerini ölçme alanları SPSS programı aracılığı ile tanımlayıcı istatistiklerden ve çoklu doğrusal regresyon tekniklerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın örneklemi 55 yaş ve üzeri istihdamda olan yaşlı çalışanlardan oluşmaktadır. Çalışmanın bulguları katılımcılara ilişkin özellikler, yaşlı çalışanlar ve yaşam memnuniyeti ve yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetini etkileyen unsurlar olmak üzere 3 başlık altında incelenmiştir. Sonuç olarak yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetlerinde öznel ve nesnel göstergelerden oluşan sosyo-demografik özellikler, sağlık, gelir, çalışma, serbest zaman, sosyal ilişkiler ve çevresel faktörler olmak üzere yedi alanın etkisi ölçülmüştür. Bu alanların yaşlı çalışanların yaşam memnuniyeti üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetleri üzerindeki en etkili unsurun ülkenin genel refah düzeyi olduğu anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda yaşlı çalışanların yaşam memnuniyeti düzeyleri iyileştirmek ya da koruyabilmek için aktif yaşlanma politikaları temelli istihdamda kalma sürelerini, topluma katılım imkânlarını, sağlık alanında iyi olma durumlarını, yaş dostu çevreleri arttırmaya yönelik nesiller arası eşitliğin sağlandığı sosyal politikalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu politikaların, gelecek dönemlerde yaşlı çalışanların ekonomi ve iş gücü bağlamında sorun oluşturacağı yaklaşımından ziyade aktif yaşlanma bakış açısıyla değerlendirilmesi ve uzun dönemli politikaların oluşturulması gerekmektedir.