Alkollu arac kullanımından dolayı ehliyetlerine el konulan sürücülerin dürtüsellik düzeylerinin incelenmesi

ölmekte ve 20-50 milyon arasında ölümcül olmayan yaralanmalar geçirmektedir. Karayolu kazalarının başlıca nedenlerinden biri alkollü araç kullanma olarak bildirilmektedir. Ülkemizde alkol iken araç sürdüğü ikinci kez tespit edilen sürücülere belli miktarda idari para cezası verilerek sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve sürücüler Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimine (SÜDGE) tabi tutulur. Bu çalışmada alkollü araç kullanımından dolayı ehliyetlerine el konulan sürücülerin dürtüsellik düzeylerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın evrenini alkollü araç kullanımından dolayı ikinci kez ehliyetlerine el konulan sürücüler, örneklemini ise Adana Halk Sağlığı Müdürlüğüne bağlı Sürücü Davranışları Geliştirme Eğitimine (SÜDGE) katılan 18 yaş ve üzeri araştırmaya katılmayı kabul eden bireyler oluşturmuştur. Araştırmada sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı Sosyodemografik Veri Formu, "sıkışıklık", "tasarlama eksikliği", "sebatsızlık" ve "heyecan arayışı gibi dört alt ölçeği olan UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler bireyler Sürücü Davranışları Geliştirme Eğitimine (SÜDGE) katılmayan bireyler ile karşılaştırılmıştır. Katılımcıların, taşıt kullanma geçmişlerine göre UPPS toplam puan ortalamaları çalışma ve karşılaştırma grupları karşılaştırıldığında; 2-5 yıldır taşıt kullananların toplam puan ortalamaları (p=0,047) ile 10 yıl ve daha fazla süredir taşıt kullananların ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca alkollü araç sürme harici işledikleri trafik ihlalleri dikkate alındığında; "Hız yapma" (p=0,035), "Park ihlali" (p=0,017) ve "kırmızı ışıkta geçme" (p=0,007) yanıtı verenlerin puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Sonuç olarak, trafik güvenliği ve kurallarına dair eğitimlerin bireylerin yaş grubuna uygun olacak şekilde örgün ve yaygın eğitim programlarında sürekli ve interaktif olarak verilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Alkol, dürtüsellik, eğitim, ehliyet, sürücü.