Alternatif ve destekleyici iletişim sistemi (ADİS) olarak sunulan bir uygulamanın otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklara pekiştireç talep etme becerisinin öğretiminde etkililiği

Alternatif ve Destekleyici İletişimSistemleri (ADİS)gelişimsel olarak konuşmada yetersizlik, hiç konuşamama ya da anlaşılır konuşma olmayan çocuklar için geliştirilen iletişim sistemleridir. Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocukların önemli bir kısmı temel ihtiyaçları dahi olsakendiliğinden iletişim başlatmakta zorlanabildikleri için Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemlerine (ADİS) ihtiyaç duyabilmektedirler. Bu çalışmada, OSB'li çocuklara ADİS olarak sunulan bir uygulamanın pekiştireç talep etme becerisinin öğretiminde etkililiği araştırılmıştır. Araştırmaya, İstanbul'da bulunan bir danışmanlık merkezinde eğitim alan,işlevsel olarak konuşma becerisine sahip olmayan veya sınırlı düzeydekonuşan, daha önce herhangi bir alternatif ve destekleyici iletişim sistemi ile öğrenim görmemiş olan OSB tanılı 5-9 yaş aralığındaki üç erkek çocuk katılmıştır. Araştırmada pekiştireç talep etme becerisinin öğretim süreci, her katılımcı için belirlenen pekiştireçler ve bu pekiştireçleri temsil eden resimler ve ses kayıtları kullanılarak aşamalı yardım ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma yöntemi tek denekli araştırma modelleri arasında yer alan katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama desenidir. Araştırma sonucunda, ADİS olarak sunulan uygulamanın pekiştireç talep etme becerisinin OSB'li çocuklara öğretiminde etkili olduğu görülmüştür. Aynı zamanda katılımcıların hedef beceriyi öğretim oturumlarının sona ermesinin ardından 1, 2 ve 4 hafta sonrasında da koruyabildikleri, farklı ortam ve farklı kişi ile yapılan oturumlarda da genelleyebildikleri görülmüştür. Araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerine göre araştırma süreci, etkililiği ve sonucu ile ilgili sosyal geçerlik sonuçlarının olumlu yönde olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler:Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri, Otizm Spektrum Bozukluğu, Pekiştireç talep etme.