Anadolu yüncü kilimlerinde görsel algı yanılsamaları (Balıkesir bölgesi)

Çalışmanın ana amacı, Gestalt Algı Kuramı şekil-zemin ilişkisinin havsız kirkitli dokumalar üzerindeki ilişkisini incelemektir. Araştırma süresince elde edilen verilerin ve ulaşılan sonuçların halı kilim tasarımı eğitim öğretim süreçlerinde kullanılabilmesini sağlamak ve bu konu ile ilgili daha sonra yapılacak çalışmalarda öncül olmak amaçlanmaktadır. Cavit Binbaşoğlu (1992, s.34 )' na göre algı, nesne ve olaylara karşı organizmanın yaptığı anlamlı, sistemli ve toptan bir tepkidir. Bu sebeple algı kısmen öğrenmeye dayalı bir kişilik tepkisidir. Doğal olarak kişinin algısına göre görme değişebilmektedir. Önder Yağmur (2014, s.149-151)'a göre, Görsel algılama ve anlamlandırmada en önemli psikolojik kuramlardan biri olan Gestalt Algı Psikolojisi, 1910'da Max Wertheimer, Kurt Koffka ve Wolfgang Köhler tarafından oluşturulmuştur. Gestalt teorisi şekil-zemin ilişkisi, yakınlık, benzerlik, tamamlama, devamlılık ve basitlik olmak üzere altı bölüme ayrılmaktadır. Bu bölümler, algı psikolojisinin tasarımdaki önemini vurgulamak amacı ile, çalışmada ayrıntılı olarak incelenmiştir. Tez çalışmasında sanat eğitiminde önem taşıyan görsel algının, tasarım üzerindeki etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede Balıkesir bölgesindeki Yüncü Kilimlerindeki havsız kirkitli dokumalarda motif, tasarım, renk ve şekil zemin ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Dokumaların incelenmesinin yanında temel tasarım, tasarım ilkeleri, Görsel algılamada belirliliği sağlayan ilkeler, algı psikolojisi gibi kavramlar araştırılmıştır. Ulaşılmak istenen hedefler; Bakmak ve görmek arasındaki farkı okuyucuya aktarmak, görme ve algılama ilişkisini kavramak, dokumalar üzerindeki algı yanılsamalarını fark ettirmek ve Gestalt Algı Kuramının kirkitli dokumalardaki önemini vurgulamaktır. Araştırmada varılan sonuçta, toplam yirmi dokuz adet kilime ulaşılmıştır. Balıkesir'in yüncü köyleri gezilmiştir. Köylerde dokuma geleneği bitmiştir. Atalardan kalan kilimler üzerinde, görsel algı yanılsamasına zemin hazırlayan öğelerin olduğu belirlenmiştir. Bu öğelere ayrıntılı biçimde çalışmada yer verilmiştir.