İngilizce ders kitaplarının sözdizimsel karmaşıklık öğretimi açısından incelenmesi

Bu çalışma, sözdizimsel karmaşıklığın açıkça ele alınması bakımından Language Hub adlı İngilizce ders kitaplarının dört seviyesini, Başlangıç (A2), Orta Altı (B1), Orta (B1+) ve Orta Üstü (B2), incelemiştir. Özellikle öğrenci kitaplarında açıkça ele alınan sözdizimsel yapıların öğretim sıralamasını, Biber ve diğerlerinin (2011) beş düzeyden oluşan sözdizimsel yapıların gelişimi çerçevesine göre incelemiştir. Şu araştırma sorusuna yanıt aramıştır: Language Hubİngilizce ders kitabındaki sözdizimsel yapıların öğretim sırası, ikinci dilde yazma alanında varsayılan sözdizimsel karmaşıklığın gelişimsel aşamalarına ne ölçüde uyumludur? Bu amaçla, dört öğrenci kitabının Dilbilgisi ve Kelime bilgisi bölümlerinde yer alan ve yapısal vurguyla (belirginleştirilmiş, altı çizilmiş, kalın yazılmış, renklendirilmiş, ya da dilbilimsel açıklamalarla detaylandırılmış gibi) açıkça ele alınan sözdizimsel yapılar, Biber ve diğerlerinin (2011) oluşturduğu çerçevedeki belirli sözdizimsel yapıları kullanarak elle kodlanmıştır. Toplamda, 1294 sözdizimsel yapı kodlanmıştır. Bunların 317'si A2 kitabında, 472'si B1 kitabında, 206'sı B1+ kitabında ve 299'u B2 kitabında yer almaktadır. En sık karşılaşılan sözdizimsel yapılar 2. ve 3. düzeydendi: zarf cümlecikleri, zarf niteliğindeki zarflar, nitelik sıfatları, geniş bir eylem grubuyla oluşturulan bitimsiz tamamlayıcı cümleler, ilgi cümlecikleri ve zarf niteliğindeki edat tümleçleri. Çerçevenin daha üst düzeyindeki (4. ve 5. düzey) sözdizimsel yapılar ya çok kısıtlı bir şekilde açıkça ele alınmış ya da hiç yer almamış. Sonuçlar, İngilizce kitaplarındaki sözdizimsel yapıların öğretim sırası ve bu yapıların varsayılan gelişimsel sırası arasında hem benzerlikler hem de farklılıklar olduğunu göstermiştir. Bu ikisi arasında kısmi bir uyum görülmüş olsa da sözdizimsel yapıların, aynı yapının daha karmaşık örneklerinin daha üst seviyedeki öğrenci kitaplarında yer almasıyla ders kitaplarının seviyelerine göre sıralandığı tespit edilmiştir. Örneğin, B1 seviyesinde tanımlayıcı ilgi cümlecikleri yer alırken B1+ ve B2 seviyelerinde tanımlamayan ilgi cümlecikleri görülmektedir. Fakat bunun aksine çerçevede, aynı sözdizimsel yapının bütün çeşitleri aynı gelişimsel düzeyde gruplanmıştır. Sonuçlar, kuramsal ve pedagojik çıkarımlar ışığında tartışılmıştır. Çalışmanın zayıf yönleri ele alınmış ve sonraki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.