An analysis of the transformation of public space designs in architecture

Antik Yunan'dan itibaren kullanıcılar eylemde bulunarak ürettiği mimari mekanlar ile kamusal ve özel alanlar oluşturabilirler. Kamusal alan kavramının ise tarihsel süreçlerdeki çeşitli faktörler ile değişim ve dönüşümlere uğradığı iddia edilebilir. Bu noktada bu tez tarihsel süreçlerde kırılmalar yaratarak toplumsal yaşantıyı etkileyen faktörler bağlamında, düşünürler ve mimarların olaylara bakış ve değerlendirmeleri çerçevesinde kamusal alanı oluşturan koşulları ve kamusal mekanın üretilmesine yönelik mimari/mekansal tartışmaları araştırmaktadır. Bu kapsamda bu çalışma kamusal mekanın varlığı ve nitelikleri üzerine bir araştırma sunmaktadır. Bu çalışmada tarihsel okuma süreci ile mevcut toplumsal yapıyı etkileyen koşullar bağlamında, kamusal mekanın güncel halini ve mimari düşünce ve pratiklerine yönelik içeriği tartışılmaktadır. Bu noktada belirlenen olaylar, düşünürler ve mimarlar ile kamusal mekanın mimari içeriğinin program/eylem ve yapısal nitelikleri üzerine kurulu bir çalışmadır. Çalışma kamusal mekanların büyüklükleri, zemin-yüzey ilişkileri, mimari elemanların etkileşimleri gibi tasarımsal ve yapısal unsurlardaki değişimleri ve dönüşümleri analiz etmektedir. Bu bağlamda tez literatür araştırması, tablolama ve karşılaştırmalı analiz gibi üç temel yöntem kullanır. Çalıştırmayı oluşturan birinci yöntem felsefede kamusal alan tanım ve içeriğinin nasıl oluşturulduğuna yönelik literatür araştırmasıdır. Bu yöntem ile tezde yer verilen düşünürler Hannah Arendt, Jürgen Habermas, Richard Sennett, Oskar Negt-Alexander Kluge, Henri Lefebvre, Jacques Derrida ve William Gibson'ın kamusal alan kavramı ve tanımlarına ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci araştırma yöntemi ise analiz ve sınıflandırmadır. Araştırmanın ilk bölümünde seçilen düşünürlerin kamusal alan tanımları ve açılımları ile işaret ettikleri kamusal mekan programları ve içerikleri incelenmiştir. Bu düşünürlerin söylemleri ve kamusal alan tanımları ile belirlenen dönem içerisinde Herman Hertzberger, Rem Koolhaas, Bernard Tschumi, Marcos Novak ve Bjarke Ingels gibi mimarların çalışmaları bağlamında kamusal mekanı üretmeye yönelik mekan pratikleri de incelenmiştir. Bu araştırma ve analiz sürecinin sonucunda ise tarihsel süreçleri değiştiren teknolojik, politik, ekonomik, sanat, sağlık, sosyal ve mimari değişimler ile kamusal mekanı kuran mimari içeriğin düşünsel ve pratik karşılıkları tablolama ile bir araya getirilmiştir. Çalışmanın son yöntemi ise kamusal mekanın güncel karşılıklarını tasarlamaya yönelik bir süreçtir. Yapılan tablolamanın analiz sürecinde ortaya çıkan güncel koşulların barındırdığı iklim değişikliği, Covid-19 pandemisi, ekonomik ve politik değişimler ve teknolojik gelişmeler gibi toplumsal yapıyı etkileyen koşulların kamusal mekanın mimari içeriklerini tanımlamaya ve tartışmaya yönelik bir süreci içerir. Böylece günümüz mimari düşünce ve pratiklerinde kamusal mekanın tasarım ve üretimini etkileyen faktörler, mimari programlar ve kamusal mekanın üretilmesindeki düşünsel ve yapısal etkenler ile kamusal mekanın nasıl oluşacağı, bugünü ve yakın geleceği anlamak üzerinden tartışılmıştır.