Mimari tasarım
89 theses under this subject heading
Çocuk onkoloji hastanelerinin bekleme ve oyun alanlarında fiziksel özelliklerin kullanıcı açısından değerlendirmesi
Çocuk hastanelerinde farklı yaş gruplarından kullanıcıların bir arada olması nedeniyle tasarımda dikkat edilmesi gereken pek çok unsur bulunmaktadır. Özellikle kanser hastalığında hastaların tedavi sürecinin büyük bir kısmı hastanede geçmektedir. Çocuklar için bu süreç çok daha akılda kalıcı ve streslidir. Yabancı bir yerde bulunmanın verdiği rahatsızlıktan dolayı kaygı ve korkuları artar. Bulundukları mekanların tasarımı bu endişe ve korkuları azaltabilecek etkiye sahiptir. Bu çalışmanın amacı çocuk onkoloji hastanelerinde bekleme ve oyun alanlarının incelenmesi ve sorunların belirlenmesidir. Bu doğrultuda kullanıcıların gereksinimleri ve mekansal gereksinimler belirlenmeye çalışılmıştır. Bursa Sabahattin Gazioğlu çocuk hematoloji ve onkoloji hastanesinin poliklinik bekleme alanlarında gerçekleştirilen çalışmada gözlem ve anket yolu ile değerlendirme yapılmıştır. Hasta yakınları ve hastane personeline bekleme ve oyun alanlarıyla ilgili anketler uygulanmıştır. Hem gözlem hem de anketlerden elde edilen sonuçlar doğrultusunda sorunlar tespit edilmiş ve bu sorunlar için çözüm önerileri sunulmuştur.
Proje üretim süreçlerinin geliştirilmesi ve denetimi
Uluslararası çok disiplinli mühendislik tasarım projelerinde proje aktivitelerinin ve proje teslimatlarının her teknik disiplin için insan-saatleri hesaplanıp, toplam proje süresi bulunarak, gerekli kaynaklar belirlenmesiyle, proje öncesi süreçte ilerideki proje üretim sürecinin geliştirilmesi ve denetimi planlanabilmektedir. Projelerin ön evrelerinde yapılan bu hesaplar, sonraki proje üretim sürecinin de izlenmesini, denetimini ve ölçülmesini, kazanılmış değer yöntemi kullanarak, önceden belirlenen proje süresinin farklı yüzdelere bölünmüş hedeflenen proje kilometre-taşı eşiklerinde başarıyla sağladığı için, projelerin zamanında ve bütçesinde tamamlanmasının en önemli araçları olmaktadır. Böylelikle projelerin değişiklikleri anında hesaplanmakta, kaynaklar başarıyla yönetilip gerekli kaynak düzenlemeleri zamanında yapılabilmektedir. Diğer taraftan bina projeleri gibi mimari tasarım ağırlıklı projelerde ölçülebilir araçların fazla sayıda ve detayda olmamasından ve proje üretim sürecinde kilometre-taşı eşikleri gibi ölçülebilir araçlar bulunmamasından dolayı, tasarım süreçlerindeki teslimat ile aktivitelerin sayıları ve süreleri tam olarak belirlenememekte ve bu durumda da projelerdeki değişikliklerin kaydedilmesi güçleşmekte, projelerin izlenmesi ve denetimi zorlaşmakta, proje ilerlemesi ve verimliliği hesaplanamamakta ve proje programı uygulanamamaktadır. Bu anlatılanlar, ilgili yapım projesinin gecikmesine neden olmakta ayrıca toplam projenin bütçe ve takvimlerinin aşılması problemi de dahil olmak üzere taraflar arasında ihtilaflar, anlaşmazlıklar, durdurma ve hatta projenin iptaline dek varabilen sonuçlar doğurmaktadır. Bu doktora tezi bu açıklananlar doğrultusunda mimari tasarımın başat olduğu projelerinin tasarım süreçlerinin izlenmesi, denetimi ve ilerlemesinin ölçümü üzerine bir model önermektedir. Neredeyse tüm mimari projeler, tasarım sürecindeki proje denetiminin eksikliğinden dolayı genellikle planlandıkları sürelerden uzun zamanda ve fazla maliyette tamamlanma problemiyle karşılaşmaktadır. Böyle bir modelle proje yönetiminin üçlü kısıtı doğrultusunda ölçülebilir araçlar oluşturularak, insan-saatlerle aktivite ve teslimatlar hesaplanıp mimari tasarım sürecinde de farklı proje yüzdelerine karşılık gelen kilometre-taşı eşiklerinde ilerlemeler ve proje verimliliği kazanılmış değer yöntemi ile ölçülebilecektir. Bu model, proje ölçülebilir araçlarını, mimari tasarım projeleri ve sektörünün gerekleri doğrultusunda yeniden tanımlayıp belirleyerek, projelerin ilerleme ve verimlilik ölçümleri için, mimari tasarımların farkları doğrultusunda, yaratıcı tasarım sürecini özel olarak ele alarak, proje üretim süreçlerinin geliştirilmesi denetimini sağlayacaktır. Çalışma bunu yaparken, mühendislik başat tasarım projelerinin kullandığı CTR modelini inceleyip, mimari tasarım başat projelerin geliştirilme ve denetimi uygulaması ile karşılaştıracak ve elde edilen sonuçları bir matriste toplayacaktır. Böylelikle mimari tasarım projelerinin ortak sorunu ve işveren şirket ile projeyi üreten tasarım ofisi arasındaki ana ihtilafların da sebebi olan proje takviminin gecikmesi ve bütçe aşımları ile mimari çizimlerin kapsam yetersizliği yani eksik, hatalı ve spesifikasyonlarla iletişim kurmayarak üretilmesi problemi, bu modelde kazanılmış değer uygulaması ile ölçülerek mimari tasarım projeleri sürekli denetlenebilir ve tashih edilir bir duruma getirilmiş olacak ve mimari projelerdeki değişikler anında kaydedilerek projede ihtilaflara sebep verebilecek konular başlangıcında belirlenebilecektir. Bu çalışma, mühendislik tasarım projelerinin CTR modeli doğrultusunda, mimari tasarım projelerinin tüm geliştirilme ve denetim süreçlerini, mimari tasarımların yaratıcılık da dahil olmak üzere kendine özgü özelliklerini içererek, tüm tasarım paketinin açıklıkla belirlenebildiği bir model oluşturup, toplam proje sürecini ölçülebilir ve denetlenebilir duruma getirmektedir. Bunu sağlarken tez, özgün olarak literatürde ilk kez mimari tasarım projeleri için tam detaylı teslimat ve aktiviteler tanımlamakta, zorluk faktörü kriterlerini belirlemekte, çeşitli teslimatlar için üretim insan-saatleri atamakta, bu insan-saatlerin kaynaklara oranını hesaplamakta ve farklı tasarım evreleri için ayrı olacak şekilde tashih ve denetim kilometre-taşları belirlemektedir.
Çevresel etmen-kullanıcı gereksinmeleri bağlamında (Kemaliye) Apçağa köyü konutlarının değerlendirilmesi
Anadolu, birbirinden farklılaşan kültürleri, yaşantıları bununla biçimlenen yerleşim birimlerini bünyesinde barındırmaktadır. Bölge coğrafyasının her noktasında kendine özgü topografyası, yerel yapı ürünleri, üretim ilişkileri ve yaşama bağlı konut kültürü biçimlenmeyi oluşturmaktadır. Geleneksel konut mimarisi, anonim tasarım sürecinden geçen halkın kendisi için oluşturduğu yaşam çevresi olarak tanımlanabilmektedir. Bu mimari söz konusu toplumun değer yargılarını, dünya görüşlerini, gelenek, görenek, inanç sistemlerini, aile ve akrabalık bağlarını, komşuluk ilişkilerini, ekonomik yapılarını anlamada ve anlatmada kaynak gösterilebilecek önemli veriler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, çevresel etmenlerin ortaya çıkardığı özgün mimariyi; bütüncül yapıda günümüze kadar büyük ölçüde korumuş örneklerden biri olan Kemaliye ve Apçağa Köyü araştırma konusu olarak ele alınmaktadır. Kemaliye ilçe merkezi ve çevre köyleri; tarıma elverişli alanların yetersizliği ve coğrafi yapısından kaynaklanarak ulaşım yollarının uzağında kalması, Yavuz Sultan Selim döneminde göçü önlemeye yönelik özellikle de Şiiliğin Fırat'ın batısına geçişini önlemek için, bölge insanına geçimlerini sürdürebilmelerine yönelik et kethüdalığı verilmiştir. Sonrasında IV. Murat döneminde odun-kömür kethüdalığı ilave edilmiştir. Ağırlıklı olarak 20. yüzyılın başları ve özellikle 1950 sonrasında, Bağıştaş İstasyonu büyük kentlere göçü hızlandırmıştır. Nüfusun azalmasıyla birlikte; evlerin boş kalması uzun dönem bakımsızlığı da beraberinde getirmiştir. Kemaliye ve çevre köylerinde olduğu gibi Apçağa'lıların köylerine, aidiyet duygusuyla bağlı oldukları kurulan derneklerin sayısıyla da anlaşılmaktadır. Sözlü görüşmeler sırasında büyük kentlerde yaşayanların her yıl özellikle yaz aylarını Kemaliye ve köylerindeki evlerinde geçirmek üzere geldikleri belirtilmektedir. Tez kapsamında alan çalışmaları sırasında da gözlemler ve tarih araştırmaları bu görüşü doğrulamaktadır. Apçağa Köyü'nde bütüncül ölçüde korunan, özgün doku karakterini yansıtan sokak, bahçe duvarı ve çok sayıda konut bulunmaktadır. Korumanın sürdürülebilmesi yanı sıra konutların, günümüz koşullarının çevresel etmen ve kullanıcı gereksinmelerini karşılayabilmesi için yapıldıkları dönemin çevresel etmen ve kullanıcı gereksinmelerinin belirlenmesi gerekmektedir ve bu gereklilik tezin amacını içermektedir. Bu araştırmanın yapılabilmesi için öncelikle, konutların üretildiği dönemde çevresel etmen-kullanıcı gereksinmesinin tasarıma yansıdığı yönler belirlenmelidir. Konutların günümüz koşullarında değişen çevresel etmen-kullanıcı gereksinmesi bir sonraki çalışma adımlarında ele alınabilecektir.
Mimari tasarıma ekolojik yaklaşım; Adana'da bir tasarım denemesi
Ekolojik dengelerin bozulması sonucu oluşan ve etki alanları tüm dünyayı kaplayan çevre kirliliğinin önlenmesi çalışmasında; mimarlık meslek grubuna düşen sorumluluk; ekolojik yapım mantığını geliştirmek ve sürdürülebilir bir çevre oluşturmaktır. Tez; ekolojik bina tasarım kriterlerini saptamak ve bu doğrultuda Adana Menekşe Köyü 155 No'lu parsel üzerinde, saptanan bulgular ve mevcut fiziki çevre verilerinin değerlendirilmesiyle öne sürülen hipotezin uygulanabilirliğini bir alan projesi kapsamında irdelemeyi amaçlar. însan ürünü fiziki çevrenin, ekosistemlere olan etkisini en aza indirecek hatta katkıda bulunacak strüktür, yapı formu, yapı malzemesi, döngüsel kazanım ve temiz enerjilerin evsel kullanımının sağlanması gibi çalışmalar ekosistemlerin gerek büyüklük gerekse karakteri bakımından değişiklik gösterir. Bu nedenle ekolojik mimari alan özelliklidir. Tezde önerilen modelin belirlenmesi sürecinde, yurtdışında yapılan benzer örneklerin incelenmesi ve alanın hakim olduğu iklim, manzara, altyapı, jeolojik durum, bitki örtüsü gibi fiziki çevre verileriyle beraber önerilen kullanıcı kesiminin sosyo-kültürel durumunun analizi sonucu Adana Menekşe Köyü için bir model belirlenmiştir. Ekolojik mimarinin kesin olarak belirlediği bir model anlayışı olmamasına karşın üzerinde titizlikle durulması gereken çalışma konulan saptanmıştır. Mimari tasarıma ekolojik yaklaşımda üzerinde çalışılması gereken bu prensiplerin Adana Menekşe köyü alan projesinde irdelenmesiyle, bölge üzerinde ekolojik anlamda bina ve bina yerleşimlerinin yapılabilirliği görülmüştür. ANAHTAR KELİMELER: o Ekolojik Mimari o Eko Ev o Ekolojik Tasarım Prensipleri o Sürdürülebilir Mimari o Enerji Etkin Tasarım
The intellectual and aesthetic dimensions of displacement in the designs of the architect Zaha Hadid
The current research dealt with the intellectual and aesthetic dimensions of displacement in Zaha Hadid's architectural designs. The first chapter contained the research problem that tried to answer some questions: Does displacement add an aesthetic component to the design when applied? To what extent does the designer, Zaha Hadid, want to reach through her use of displacement applications and mechanisms in her designs? The second chapter dealt with displacement approaches in architectural design, displacement in scientific fields, displacement, and its literary and artistic approaches. The third chapter included the research community, which amounted to 27 design models obtained with document analysis. The descriptive approach was followed in content analysis and 15 samples were analyzed. The fourth chapter aimed to explain the intellectual and formal types of displacement in the architectural designs of Zaha Hadid and furthermore, how to transition and replace the design imagination with the architectural reality while maintaining unity, harmony, and balance. It was concluded that displacement shakes the architectural structure, reveals its structural weakness, and puts it under pressure. It also opens its borders to a new vision, so its structure becomes different and outside the constraints of tradition. It is what distinguished Zaha Hadid's architectural designs through the strangeness of the form and the change of the formal characteristics of the vocabulary. It also concluded that the intellectual and aesthetic dimensions of displacement in architecture constitute a new reading that leads to the selection of a specific conception that may lead to overturning the horizons of the design achievement and changing its strategies.
Sayısal tasarım kavramları ve algoritmik düşüncenin mimari tasarıma etkileri
Bilgisayarlar ve oluşturdukları sistematik duruş, her disiplinde olduğu gibi mimarlık disiplinini de etkilemektedir. Son yıllarda bu sistematik duruş, mimari tasarımın kuramsal alt yapısını ve söylemlerini değiştirmektedir. Mimari tasarım süreci rasyonel bir süreç olarak görülmemektedir. Tasarım probleminin matematiksel verileri ve tasarımcının altyapısı ile ortaya konan çift katmanlı süreçtir. Bu katmanlar tasarım sürecinde kesişir, evrimleşir, hiyerarşik olmayan biçimlerde dallanır ve yeni katmanlar oluşturabilir.Tasarım süreci kompleks fenomeni içinde değerlendirilmektedir. Kompleks sistemler ve kendini organize eden sistemleri çözümlemek için soyut makineler araç olarak kullanılmaktadır. Soyut makineler ya da başka deyişle algoritmalar ile tasarım sürecini organize etmek yeni bir fikir değildir. Günümüzde bu fikrin üzerinde tekrar yoğunlaşılmaktadır. Bilgisayar destekli temsilin olağan bir hal aldığı mimarlık disiplini, paket programları kendi isteğine göre değiştirerek ve yazılımlara çeşitli eklemeler (script) yaparak bilgisayar destekli tasarımın sınırlarını aramaktadır. Bu arayışın fikir altyapısı, Deleuze'ün ortaya koyduğu kavramlar ve farklı disiplinlerin (biyoloji, matematik, termodinamik, felsefe, dil bilimi, bilgisayar) araştırma konusu olan evrim, genetik, topoloji, algoritma, kendini organize eden sistemler, kompleks sistemler, dil ve kod sistemleri gibi kavramlarla desteklenmektedir. Tüm bu kavramlar ile mimarlık kavramları arasında analojiler kurulmaktadır. Sonuçta tasarım süreci ve ?algoritmik düşünce biçimi? çakıştırılmaktadır.
Ekolojik mimarlık kapsamında konut tasarımlarının incelenmesi
Binalarda kullanılan kaynak ve enerjinin çevrede yarattığı küresel sorunlar hızla artmaktadır. Yaşanan süreci tersine dönüştürmek için, mimaride; doğal çevre, toplum ve yapay çevrenin sağlıklı bileşkesini oluşturmak gerekmektedir. Bu amaçla öncelikle ekolojik bilincin gelişmesi, bu alanda yapılacak uygulamaların teşvik edilmesi ve mimari uygulamaların ekolojik ilkeler doğrultusunda şekillenmesi sağlanmalıdır. Bu çalışma kapsamında, teknolojik gelişmelerin paralelinde oluşan, çevresel sorunların çözümünde ekolojik konut tasarımının etkileri incelenmektedir. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve sınırlan belirlenmektedir. İkinci bölümde konuyla ilgili kavramlar ve tanımların ışığında çevre ve insan ilişkilerinin mimaride ve diğer bilim dallarında ele almışı değerlendirilmektedir. Sürdürülebilirlik bağlamında nüfus, çevre ve kaynakların denge içerisinde olmasının önemi vurgulanmaktadır. Üçüncü bölümde, yenilenebilir enerji kaynaklan esas alınarak geliştirilen sistemler incelenmektedir. Mimari tasarımda güneş, rüzgar, su, jeotermal gibi tükenmeyen, temiz kaynakların kullanım yöntemleri açıklanarak, konuyla ilgili bilgiler ve örnekler sunulmaktadır. Dördüncü bölümde ekolojik mimarlık ilkeleri tanımlanmaktadır. Konutun; arazi verileri, iklimsel veriler ve doğal çevre örtüsü ile yerleşim kriterlerine uyum sağlaması gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Mimarlığın ana öğeleri; form, fonksiyon ve konstrüksiyon kavramları, ekolojik mimarlığın tasarım kriterleri doğrultusunda ele alınmaktadır. Bina formu, mekan organizasyonu ve bina kabuğu bu çerçevede incelenmektedir. Son bölümde dünyada ekolojik mimarlık kapsamında yapılan konut çalışmaları değerlendirilmektedir. Bu kapsamda seçilen örneklerin yerleşim ve tasarım kriterlerine uygunluğu tartışılmaktadır. Günümüzde yapılan ekolojik mimarlık uygulamaları doğrultusunda, konut üretiminde benzer çalışmaların yaygınlaşması gerektiği belirtilmektedir. Tezin genel değerlendirilmesi ise sonuç bölümünde gerçekleştirilmiştir.Anahtar kelimeler: ekolojik mimari, konut, çevre, yenilenebilir enerji, kaynaklar
İletişim teknolojilerindeki gelişmelerin müze mimarisine etkileri
Son yıllarda, bilgisayar teknolojisinin yaygın kullanımı ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler yaşamın her alanında bir değişim ve yeniden şekillenme sureci yaratmaktadır. Thomsen (1994) bu değişimi "Toplumun medya, komünikasyon ve bilişim kültürüyle yeniden şekillendiği çok hızlı bir sosyo-kültürel evrimi yaşamaktayız" sözleriyle ifade etmektedir. Araştırmanın amacı iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin mimarlığa olan etkilerinin sadece bilgisayar destekli tasarım ve çizimle (CADD) sınırlı olmadığını, bu gelişmelerin mimariye yeni tasarım girdileri ve yeni kavramlar da taşıdığını gösterebilmektir. Yapılan literatür taramalarında bankalar, eğitim yapıları, kütüphaneler gibi birçok yapı tipinin iletişim teknolojilerindeki gelişmelerden etkilendiği ve değişen sistemlerin mimari tasarımlara yansımaya başladığı gözlenmiştir. Ancak 'iletişim' eyleminin mimari tasarım girdileri arasında ön plana çıktığı ve değişen iletişim yöntemlerinin mekanın tasarımına açıkça yansıdığı bir yapı tipi olması nedeniyle çalışma alanı olarak 'müze tipolojisi' seçilmiştir. Müze tipolojisi, iletişim teknolojilerinin mimari tasarıma etkileri açısından şu adımlarda incelenmektedir:. Müze tipoloj isinin günümüze kadarki gelişiminin örnekler üzerinde incelenmesi ve değişimin gözlendiği çeşitli tarih dilimlerinin saptanması,. Bu tarihlerde müze mekenlarında kullanılan iletişim teknolojisi araçlarının saptanması ve mekansal değişimlere etkilerinin araştırılması. İletişim teknolojilerindeki gelişmelerin günümüz müze mimarisine etkilerinin sergilenen-ziyaretçi ilişkileri, iç-mekan kurgusu ve cephe düzenlemeleri üzerinde detaylı olarak incelenmesi. Günümüzde tartışılan yeni müze yaklaşımlarının incelenmesi. Türkiye'de müzeciliğin dünyadaki bu gelişmeler açısından incelenmesi Son dönem müze örneklerinin incelenmesi sonucu, bilgisayar çağında sosyo-kültürel bir değişim yaşayan müze ziyaretçilerinin etkileşimli sergileme düzeneklerine ilgilerinin arttığı, baştan sona lineer bir kurgu yerine süprizli iç içe geçmiş mekanlara yönelim olduğu, dekorasyonda bilgisayar çağının taşıdığı yeni estetik anlayışının yaygınlaştığı, cephede video, bilgisayar ekranları, bilişim teknolojisi araçları, elektronik panoların kullanımı ile bina kabuğunun iletişim kurulan bir elemana dönüştüğü saptanmaktadır. Son bölümde müze tipolojisi üzerinde yapılan bu saptamalar, iletişim teknolojileri-mimarlık etkileşimine genel bir çerçeve çizmek amacıyla kullanılmaktadır. Bu genel çerçevenin kapsamında :. Bilgisayar teknolojilerinin sağladığı yeni tasarım ve ifade yöntemleri. Yeni kullanıcı beklentileri ve davranışları, yeni kurgu, yeni estetik, yeni cephe düzenlemeleri gibi yeni tasarım girdileri. Tüm bu değişimlerin mimarlık ortamına taşıdığı akışkanlık, medya-mimarisi gibi yeni kavramlar yer almaktadır ve ileride araştınlabilecek konu başlıkları olmaları açısından incelenmektedirler.
Employing Mesopotamian ornaments in precast designs in Iraq
Concrete poured in the form of a structural element (such as a panel or beam) before it is placed in the final position is called precast. There are a number of companies that produce precast in modern Iraq, and these companies produce simple products with little room for ornamentation. In this research, it is aimed to reveal designs that can be an alternative to these simple designs and contain ornamental elements. In this direction, designs have been created that benefit from the visual repertoire of ancient Mesopotamia in the design of precast elements in Iraq. This is important in terms of reviving and carrying the legacy of the ancient Iraqi civilization into the present. Although previous studies used historical Iraqi shapes and symbols in their designs on various materials including carpets, pottery, and mural painting, there is a gap in the precast designs in this respect. The proposed new designs are based on five selected models: Ishtar Gate, Lamassu, Lion of Babylon, Islamic Decoration, and Shanasheel. These models were converted into precast designs using Cinema 4D and Photoshop programs. This means an artistic touch to an industrial space. If applied, panels, fences, etc. these precast elements, which will take place in daily life as structures, will have the opportunity to directly appeal to the aesthetic sensitivity of modern Iraqi society. Precast structures can also take an important place in the effort to revive and keep alive the historical and cultural values of Iraq. Keywords: Precast design, Iraq, Mesopotamian, Ornament
İstanbul metropolünde yapılan toplu konut uygulamalarının mekansal alansal ve boyutsal analizleri
Bu tezin ana konusu İstanbul Metropolünde kooperatifler, Toplu Ko nut İdaresi ve Emlak Bankası tarafından yaptırılan, uydu kent niteliğin deki toplu konut uygulamalarının, mekansal, boyutsal ve alansal analiz leridir. - Birinci bölümde; ülkemizdeki konut sorunu konut üretim politi kaları anlatılarak, toplu konut alanları planlaması ve şehirleşme üzerin de durulmuştur. -İkinci bölümde; İstanbul metropolünde sürekli artan nüfus karşı sında, konut sorunu, konut alanları ihtiyacı ve büyük çaptaki konut uy gulamaları ayrı ayrı ele alınmış ve incelenmiştir. -Üçüncü bölümde; İstanbul Metropol Alanı içinde kalan uydu kent niteliğindeki toplu konut uygulamalarının ayrı ayrı özet proje karakte ristikleri ve mekansal, alansal, boyutsal analizleri yapılmıştır. - Dördüncü bölümde; toplu konut uygulamalarındaki yapım teknikle ri ve uygulanan teknolojiler incelenmiştir. - Beşinci bölümde; çok sayıda konutun nasıl biraraya getirilmesi gerektiği araştırılarak Mimarlık mesleğinin gerektirdiği tasarım ilkele ri örneklerle açıklanmıştır. - Altıncı bölümde; konutun önemi, sosyal yararları ülke kalkınma sındaki yeri açıklanarak yerleşimlerin ekonomiye katkısı üzerinde durul muştur. -Sonuçta konu toparlanarak öneriler sunulmuştur.
Mimari tasarlama sürecinde fotograf tekniklerinden yararlanma yöntemleri
ÖZET Fotoğraf teknikleri Moda, Haber, Gazetecilik, Reklamcılık, v.b. alanlarda çok gelişmiş, kendi kurallarını ortaya koymuş, bunlar kitap olarak yayınlanmış ve okullarda eğitim programları belirlenmiştir. Mimarlık alanında ise fotoğraf tekniklerinin kullanılması aynı şekilde gelişmemiş, kural ve yöntemleri kesin olarak belirlenmemiştir. Bunun nedeni araştırma ve yayın eksikliğidir. Bu görüş açısından hareket ederek Fotoğraf Tekniklerinin Mimarlık alanında kullanılması bu araştırmanın konusu olmuştur. Böylece belirlenen bu sorunun Mimari _ Tasarlama Sürecinin evrelerine bağlı olarak Bilgi Toplama, Çözüm Üretme, Karar Verme ve Seçme, Değerlendirme başlıkları altında incelenmesi araştırmanın yöntemi olarak benimsenmiştir. Birinci bölümde araştırmanın anahtar kelimeleri olan Tasarlama,. Mimari Tasarlama, Mimari Tasarlama Süreci, Fotoğraf, Mimari Fotoğraf kavramları incelenmiş, açıklanmış ve bunların ara kesitleri belirlenerek araştırma yöntemi açıklığa kavuşturulmuştur. İkinci bölümde Fotoğraf Tekniklerinin Tasarlama Süreci evreleri içinde, Mimarlık konularında kullanılmaları örneklerle açıklanmıştır. Bu bölümün sonunda Fotoğraf Tekniklerinin Mimarlık alanında yararlı olduğu ve olamadığı tasarlama evreleri yorumlanarak açıklanmıştır. Sonuç bölümünde araştırmanın sonuçları, yararları, katkıları ve bu araştırma sonucu ortaya çıkan yeni araştırma alanları belirlenmiştir. Ek 1 bölümünde ise Internet Bilgi Ağından "Mimari Fotoğraf" (Architectural Photography) konusunda Dünyadaki en son yayınlar taranmış, bunlardan bazılarının içine girilerek döküm alınmıştır. III
Fizik tedavi ve rehabilitasyon ünitelerinde değişik kullanıcı gereksinimlerine bağlı esnek tasarlama faktörlerinin belirlenmesi
ÖZET Yapılar, fiziksel ömürlerini tamamlamadan, birçok kullanım değişikliğine uğramaktadırlar. Bu değişmeler, yapı tarafından karşılanamadığı zaman, fonksiyonel eskimeler ortaya çıkmakta, sonuçta yapının yıkılmasına kadar, çeşitli karalar alınabilmektedir. Fonksiyonel eskimeleri olabildiği kadar geciktirebilmek için ise, esnek tasarların kullanılması gerekmektedir. Yapılarda, fonksiyonel eskimelerin geciktirilmesini amaçlayan, bunun için ise esnek tasarlamayı etkileyecek faktörlerin belirlenmesine yönelik çalışma, 7 bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde, bu tür bir çalışmaya yönelme nedenleri açıklanarak, konu kapsamında sorunun ne olduğu; nasıl belirlendiği; bu sorunların test edilmesine yönelik nasıl bir yöntem kullanıldığı tanımlanmıştır. Bölüm 2'de sorunları detaylandırmak, sorunların yaşandığı mekânları belirlemek amacıyla, seçilen çalışma alanındaki mekân ve kullanıcı ilişkisi literatürden araştırılmıştır. Bu amaçla, tez kapsamında önemli olan iki kavram üzerinde durulmuştur. Bunlar, çevresel etmenler ve kullanıcı gereksinimleridir. Bölüm 3 'de, fonksiyonel eskimelerin en önemli nedeni olan kullanıcı gereksinimlerindeki değişmelerin, mimari tasarıma etkilerine değinilmiştir. Bu değişmelerin mimari tasarımlarda ne tür eskimelere neden olduğu tanımlanmıştır. Çalışmanın ana konusunu oluşturan esnek tasarlamada, yapılardaki esneklik gereksininıinin ve sınırlarının neler olduğu konularına, bölüm 4'te değinilmiştir. Bu amaçla, esneklik tanımlan incelenmiş, kaç tür esneklik olduğu ve mimari tasarımlarda nasıl kullanıldığı açıklanmıştır. Bölüm 5 'de, literatür ve alan çalışmalarının bir analizi yapılmış ve bu araştırmanın teorik strüktürü sunulmuştur. Ayrıca fizik tedavi ve rehabilitasyon üniteleri ile ankete katılan kullanıcılar ile ilgili bilgiler verilmiş ve bu çalışmada nasıl bir yöntem kullanıldığı anlatılmıştır. Bölüm 6, araştırmanın tamamen alan çalışmasını içermektedir. Bölüm 5 'de değinilen hipotezler, bu bölümde test edilmiştir. Bu amaçla, 198 kişi ile yapılan ankette, kullanıcıların mekânlarda yaşadıkları sorunlar belirlenmiş ve grafiksel olarak ifade edilmiştir. Böylece esnek tasarlamada etkili olan faktörler ortaya koyulmuştur.Tezin tüm bölümleri, 7 'inci bölümde değerlendirilmiş, esnek tasarlamada etkili olan faktörlere bağlı olarak esnek tasarlama akış şeması ve aşamaları elde edilmiştir. Daha sonra, esnek tasarımların kolaylıkla kullanılabilmesi ve ilerde araştınlabilecek konular ile ilgili öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: esneklik, uyabilirlik, eskime, kullanıcı gereksinimi, hastane. XI
Mimari form oluşumuna etki eden girdiler ve tarihsel süreç içinde form olgusunun irdelenmesi
ÖZET Tasarım ve üç boyutlu düşünce yetisinden hereketle her mimarlık öğrencisi kesinlikle başarılı form bilgisine sahip olmalı ve bu formları projelerinde uygulama başarısına erişmelidir. Bu bilgiden hareketle eğitimi almış öğrencinin kesinlikle başarılı olacağı esnekliğini beklememek gereklidir. En önemlisi, tasarımın en büyük faktörü olan biçimin tüm bileşenleri ile mimarlık öğrencisine aktarılması karşılığını yaşam alanımızda olumlu mimari verilerle beklemektir. Biçimi oluşturan etkenler arasında elimizde çok büyük veriler vardır. Her yapıt çizgilerini coğrafi, jeolojik, topoğrafik, ilkimsel, sosyal ekonomik, teknik, politik, askeri koşullar, din, felsefe, töre, bilim ve sanat etkenlerinden alır. Tüm bu bişenler bize farklı biçimlerin oluşumunu sağlar. Her dönem mimarlık ürünleri arasında yukarıdaki verileri hiçe sayan, görmezden gelen yaklaşımlara rastlamak olasıdır. Yapının içeriği ve biçim arasındaki uyum, bu biçime tartışmasız değer kazandıracaktır. Üretimi gerçekleştiren mimarın gücü, kullanım içeriği ile duygusal ve biçim içeriğini eşgüdümlemelidir. Yani biçim oylum ve işlev ayrılmaz bileşenler olarak düşünülmelidir. Bu etkenler ve ürün oluşumunda kullanılan biçimler arasındaki anlatımda denge ve uyum olduğu zaman mimari yapıtın başarılı olduğunu savına ulaşabiliriz. Tamamen işlevden arınmış, duygulanımı yüksek formeli gören bireyde olumlu izler bıraksada bu yapıtın görsel başarısından yola çıkarak olumlamak çalışma içerisindeki genel yaklaşımdan da anlaşılacağı gibi bizi ve benzer düşüncedekileri yanlışların içine düşürecektir. Formların kendi aralarında uyumundan söz etmekse hem bu giriş bağlamında zor bir beklentidir. Yine girişken formlardan oluşan tüm eserlerde biçimlerin genel anlamda uyumu taşıması arzu edilen bir veri değil, yerine getirilmesi bir zorunluluktur. Tüm bunların ışığında araştırmanın genel içeriği, tarihsel süreç içerisinde mimari eserlerin tasarımda etken olarak taşıdıkları değerler açısından formların irdelenmesidir. Bu kapsam içerisinde formun genel tanımı doğrultusunda, mimari forma geçilmesi, formu oluşturan etkenlerin yetkinliklerine göre sıralanması öngörülmüş, tarihsel süreç içerisinde karşımıza çıkan çeşitli örneklerle form olgusuna bir giriş yapılmaya çalışılmıştır. İnşa edilen her yapının bir sosyal çevre içerisinde oluştuğu ve yeni formunda bir çevre oluşumuna etkili olduğu düşünülürse tasarımda kullanılacak ilkeler yeni oluşturulacak formlar da önem kazanacaktır.
Ofis mobilyaları ve ofis mobilyalarının tasarımını etkileyen ergonomi faktörünün incelenmesi, Adana'da bir banka örneği
Bu çalışmada, bankaların tanımı, tarihsel gelişimi, banka mobilyalarının tanımı, tarihsel gelişimi ile ergonominin tanımı, tarihi, insan-araç ve insan-mobilya sistemi içerisindeki ergonomi faktörü ele alınmıştır. Bankalarda çalışanların verimliliğini etkileyen mobilyaların ve araçların ergonomik olarak nasıl olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Çalışmanın uygulamasına örnek olarak Adana'da yer alan Halkbank Adana Ticari Şube binası seçilmiştir. Bankanın iç mekân bölümleri ve bankada kullanılan mobilyalarının ergonomik olup olmadığı incelenmiştir. Bankada çalışanlar ve mobilyaların kullanımı hakkında anket çalışması yapılmıştır. Bu anket sonuçları değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, banka mobilyalarının tasarımını etkileyen ergonomi faktörü kriterleri doğrultusunda ergonomik mobilya tasarımına veri olacak öneriler sunulmuştur.
İç mimarlık eğitiminde bilişim sistemlerinin kullanımı ve tasarım sürecinde uzaktan eğitim
Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojileri her alanda olduğu gibi eğitim alanında da kullanılmaktadır. Mevcut tasarım eğitimi de bu teknolojilerden yararlanmakta, geleneksel stüdyo uygulamalarının yanı sıra tasarım eğitiminde yeni denemeler de gerçekleştirilmektedir.Uzaktan Eğitimin tasarım sürecinde kullanıldığı bu denemelerde, farklı disiplinlerden tasarımcıların zaman ve mekandan bağımsız olarak ortak bir tasarım problemi üzerinde çalışma yapabilmesi ve işbirliği kavramının geliştirilmesi, eğitimde kalitenin yükseltilmesi adına başarılı sonuçlar vermektedir.Bu çalışmada, İç Mimarlık eğitimi sürecinde interaktif paylaşımın sağlanarak tasarımcılar arasında bilgi aktarımının hızlandırılması, bilginin disiplinler arası tasarımcılar tarafından paylaşılarak tasarım verimliliğinin arttırılması hedeflenmektedir.İç Mimarlık Eğitim programı için geliştirilmeye açık üç farklı model planlanmış ve uygulanmak üzere önerilmiştir.
Mimari tasarımda doğadan ilham alan strateji: Biyomimikri ve kinetik mimarlık yaklaşımlarının ara kesitinde iklime duyarlı çalışmaların incelenmesi
Yaşamı boyunca doğayla iç içe ve mücadele içinde olan insanoğlu; doğayı gözlemlemiş, ondan esinlenmiş, doğanın ve doğada yaşayan diğer canlıların davranış kalıplarını anlamaya ve yaşamına uyarlamaya çalışmıştır. İnsanoğlunun doğanın mükemmel düzenini ve dengesini anlamaya çalışarak ve ona öykünerek yaptığı tasarımlar, başlangıçta biçimsel taklide yönelik iken, süreç içerisinde biçimin gerisindeki çalışma prensibini anlamaya ve kendi yaşam alanlarına uyarlayarak kullanmaya dönüşmüştür. Yaşamın taklit edilmesi anlamında kullanılan Biyomimikri kavramı, doğadaki yaşamın çalışma mantığını gözlemleyen, araştıran ve doğadaki canlıların kullandıkları stratejileri öğrenerek taklit eden bir tasarım disiplini olarak ortaya çıkmıştır. Doğa, etkileşim içinde olduğu her canlıyla mükemmel bir uyum içindedir ve değişen koşullar karşısında üst düzey algılama, bilgi işleme ve performans gibi yetenekler geliştirmiştir. Doğal çevre gibi yapılı çevrenin de değişen koşullara uyum sağlayabilmesi gerekmektedir. Doğanın izlemiş olduğu yol ve benimsediği strateji, mimarlık disiplini için bir ilham kaynağı niteliğindedir. Bu çalışma doğadan ilham alan Biyomimikri ile Kinetik Tasarım yaklaşımlarını ve bu yaklaşımların arakesitinde üretilmiş çevresel değişimlere uyum sağlayabilen, iklime duyarlı ve enerjinin verimli kullanıldığı arakesitindeki örnekleri analiz ederek değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında doğanın bir kılavuz olarak mimari tasarımlar üzerindeki etkisi ve Biyomimikri ve Kinetik Tasarım yaklaşımlarının çözüm olma potansiyelleri örneklerle desteklenerek incelenmiş, günümüz koşullarına ve çevresel değişimlere uyum sağlayabilen Biyomimikri ve Kinetik Tasarım yaklaşımlarının kesişen noktaları analiz edilmiştir. Analiz çalışmaları ile biyomimetik kavramının iklim değişikliği, küresel ısınma, biyolojik çeşitliliğin korunması, enerjinin, suyun, havanın ve malzemenin korunumu, yapı performansının ve kaynak verimliliğinin arttırılması, insan sağlığı ve konforunun sağlanması gibi konularda mimari tasarıma uygulanabilecek potansiyeller barındırdığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda doğadaki canlılardan alınan ilhamla Biyomimikri ve Kinetik Tasarım ilkeleri doğrultusunda çevresel etkilere ve iklime göre hareket edebilen elemanlarla desteklenmiş, bu değişimlere yanıt verebilen, iç mekân konforu sağlayabilen ve enerjiyi etkin ve verimli kullanabilen tasarım önerileri sunulmuştur.
Mekân tasarımında biyomimetik yaklaşımın irdelenmesi
Doğadan esinlenerek üretim yapmanın insanlık tarihi kadar eski olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. İnsanlık asırlar boyunca barınaklarını geliştirirken, alet ve makinaları üretirken doğada var olan canlı-cansız varlıkların biçimlerinden ve davranış özelliklerinden esinlenmiştir. Geçmişten günümüze kadar doğa birçok disiplinde bir başvuru kaynağı olarak kullanılmaktadır. Genel olarak tasarım alanı doğa ile doğrudan ilişkilendirilebilen ve bu ilişkiyi en etkin şekilde kullanan alan olarak değerlendirilebilir. Doğada bulunan saf ve kusursuz geometri, kesintiye uğramadan sorunsuz bir şekilde devam eden işleyiş, ilk bakışta fark edilemeyen fakat hayati öneme sahip detaylar birçok tasarımcıya yol göstermiş ve tasarımın kimi zaman biçimini kimi zaman çalışma prensibini, kimi zaman da ana düşüncesini oluşturmuştur. Mimari tasarım alanında da malzeme, doku, strüktür, biçim, işleyiş anlamında doğa her zaman bir yol gösterici olmuştur. Termit yuvalarından esinlenilen havalandırma sistemleri, bitkilerden esinlenilerek oluşturulan kir tutmayan kaplamalar ve boyalar, kemik dokusunu taklit eden taşıyıcı sistem çözümleri, doğal dokulardan oluşturulan örüntüler gibi örnekler doğadan esinlenmede yenilikçi anlayışlar olarak gösterilebilir. Doğadan esinlenmenin ve doğayı taklit etmenin sistematiği olarak değerlendirebileceğimiz biyomimetik tasarım yaklaşımı bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Biyomimetik ve mimari tasarım ilişkisinin biyomimetik düzeyler üzerinden irdelendiği bu çalışma toplamda beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışma için problem tanımlanmış ve çalışmanın ana hatları belirlenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde tasarım alanında biyomimetik yaklaşım ile ilgili araştırmalar ve kuramsal açıklamalar yer almaktadır. Ayrıca bu bölümde malzeme kavramı ve geçmişten günümüze malzemenin gelişimine de değinilmiştir. Dördüncü bölümde biyomimetik yaklaşım ile tasarlanmış mimari ve iç mimari eserler incelenerek biyomimetik düzeylerine göre analizleri yapılmıştır. İleriki akademik çalışmalarda biyomimetik tasarım yaklaşımına dair araştırmalara devam edilmek üzere tez çalışması sonlandırılmıştır.
Tasarım-uygulama birlikteliğinin kurgulanmasında uyarlanabilirliği sağlayan mimari detay tasarımına yönelik bir analiz yöntemi
Bu çalışma, bir yapının mevcut detay tasarımının uyarlanabilirlik seviyesinin tespiti ve gelecekte tasarlanacak yapıların kalıcı olmayan, uyarlanabilir mimari detay tasarımına sahip olmasını sağlayabilecek bir yöntem geliştirilmesini amaçlamıştır. Bu yöntem herhangi bir mimari yapının mevcut detay tasarımının uyarlanabilirliğini derecelendirmenin yanısıra, yeni tasarımlar için de rehber niteliğinde bir yardımcı araca ihtiyaç olduğu düşüncesi ile oluşturulmuştur. Detay tasarımının sonucu olan uyarlanabilme kabiliyeti en küçük ölçekte yapının öğeleri arasında tasarım esnekliği sağlamanın yanısıra, giderek artan ölçekte tüm yapının dönüştürülmesini ifade etmektedir. En geniş ölçekte ise yeryüzündeki sınırlı kaynakların yeniden kullanımı ile sürdürülebilirliğe katkı sağlamakta ve karmaşa yaratan yıkım süreçleri dönüşüm süreçlerine evrilmektedir. Mimari detayı oluşturan parçaların birbirlerine bağlantı biçimlerindeki anlayış, yapının varlığının her aşamasında onu değiştirmeye ve dönüştürmeye imkan verecek kontrol mekanizmasının anahtarıdır. Bu anahtar, detayın uyarlanabilirliğine imkan veren bağlantı biçimlerini şekillendiren ve bir kılavuz niteliğinde olan okunabilirlik, müdahale edilebilirlik ve basitlik ilkeleridir. Araştırma, bu ilkeler kıstas kabul edilerek ve mimari detayı etkileyen diğer unsurlar ile ilişki kurularak yapılmıştır. Çalışmada kuram oluşturma yaklaşımından ve nitel araştırma tasarımında etkileşimli yaklaşımdan yararlanılmıştır. Bu yaklaşımlar gereğince çalışmada analiz yöntemi bir model olarak ortaya konulmuştur. Modelin oluşumunda yöntem olarak örnek analizi yapılmıştır. Örneklem kümesi belirlenmiş, analiz adımlarının akış şemaları ve veri tabloları hazırlanmıştır. Örneklem oluşturmada sivil mimarinin el zanaatına dayanan, halk yapım sistemine sahip bir yapı ve çağdaş yapım sistemlerine sahip bir yapı belirlenmiştir. Böylece yapım sistemleri bakımından sivil ve çağdaş nitelikte olmak üzere iki uç noktada değerlendirilen karşıt iki yapının karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Analiz ile detay tasarımı, yapı sistemleri ve bunları oluşturan unsurlar arasındaki ilişkiler tanımlanmış ve sayısal olarak karşılaştırılabilen sonuçların elde edilmesi sağlanmıştır. Detay tasarımı ve yapının uyarlanabilirlik seviyesini ifade eden yapım dönüşüm hızı arasındaki ilişkiye dönük yeni bir yaklaşım ortaya konulmuştur.
Patrik Schumacher'in parametrisizm manifestosunun Zaha Hadid eserleri üzerinden irdelenmesi
Günümüzde dijital teknolojinin sürekli gelişim halinde olması, birçok alanda olduğu gibi mimari tasarımlarda da bilgisayar destekli tasarımları, sayısal tasarımları, ön plana çıkarmaktadır. Bilgisayara aktarılan tasarım aşamasındaki üründe ya da sistemde, değiştirilmesi istenilen noktalarda parametreler ile oynayarak en az hata ile en kısa sürede sonuca ulaşılmaktadır. Bu da tasarımcının ve üreticinin parametrik tasarım yaklaşımlarından faydalanmasına olanak sağlamaktadır. Parametrik tasarım, bilgisayar destekli tasarım programları aracılığı ile istenilen şekillerde sayısız tasarımlar elde edilmesine imkan tanımaktadır. Bu yaklaşım, bugünün tasarım anlayışı ve gelişmeleri ile birlikte mimari alanda önemli tasarım anlayışlarından birini temsil etmektedir. Zaha Hadid Mimarlık'ın parametrik tasarımlarının irdelendiği bu tez çalışmasında, genel tarama yöntemi ile literatür taraması yapılarak önceki çalışmalar incelenmiştir. Araştırmalar neticesinde Patrik Schumacher'in 2008 Venedik Bienali'nde sunduğu Parametrisizm Manifestosu yöntem belirlenmiştir. 5 bölümden oluşacak tezin ilk bölümünde problem, araştırmanın amacı-önemi ve sınırlılıklar, ikinci bölümünde ise parametrik tasarım, parametrik tasarımda kullanılan yazılımlar ve parametrisizm manifestosu hakkında bilgilendirme yapılmaya çalışılmıştır. Patrik Schumacher'in parametrisizm manifestosunda yer alan ilkelerin açıklandığı üçüncü bölümde manifestoda belirtilen uyulması ve kaçınılması gereken ilkeler irdelenmiştir. Tez kapsamında belirlenen mimari ve iç mimari tasarımlar, mobilya ve ürün tasarımları, manifestoda belirtilen ilkeler doğrultusunda dördüncü bölümde incelenerek değerlendirilmiştir. Son bölümde sonuç ve önerilerin yer aldığı tez çalışması ile mimari ve iç mimari alanda pek çok noktada karşılaştığımız parametrik tasarım yaklaşımına ve parametrisizm kavramına dikkat çekmek istenmiştir. Bugünün tasarım anlayışını daha iyi çözümleyebilmek ve uygulayabilmek adına, lisans ve lisansüstü eğitimlerinde sayısal tasarım yöntemlerinin öğrenciye aktarımına daha fazla önem verilmesi gerektiği düşünülmüştür. Belirli uygulamaların incelenmesi sonucu yapılan tespitlerin günümüz ve gelecek tasarımcılarına yol gösterici olabilmesi hedeflenmiştir.
Gaziantep'te kültürel amaçlı kullanılan eski evlerin engelsiz ulaşılabilirliğinin incelenmesi
Gaziantep'te eski Antep evlerinin müze, dernek, kültür merkezi, kütüphane gibi birçok amaca hizmet etmek için dönüştürülmesi son yıllarda giderek artış göstermektedir. Özellikle kamu kuruluşları, dernekler, özel koleksiyoncular ve üniversiteler farklı alanlarda eski Antep evlerinde kültürel yapılar oluşturmaktadır. Bu yapıların bir kısmı kamu alanı olarak faaliyet göstermektedir ancak bu yapıların engelliler için kolay erişilebilir mekânlar olup olmadığı tartışılmaya değerdir. Bu çalışma ile yeni işlev kazanmak üzere dönüştürülen eski Antep evlerinin ulaşılabilirlik sorunlarının tespiti ile engelli bireylerin Türkiye'de sahip oldukları yasal haklar incelenerek, kültürel yapıların içinde engelsiz hareket edebilmeleri için gerekli farkındalığın oluşturulması amaçlanmaktadır. Dönüştürülmüş kültürel yapılarda seçilen örnek yapılar üzerinden eksiklikler belirlenip önermeler yapılarak, ulaşılabilirlik engelleri ortaya konulmuştur. Engellilerin saklanan, unutulan, yalnızlaştırılan bireyler değil de hayatın içinde aktif bir şekilde yaşam sürdürebilmeleri, toplum içinde bağımsız kalabilmeleri ulaşılabilirlik kültürünün yaygınlaştırılması ile mümkün olabilir.
Hipernesnel düzlemde örgü (mesh) türü teknobiyofilik mimarlık modeli önerisi
Çevresel psikoloji, evrimsel psikoloji ve bilişsel psikoloji alanlarından beslenen biyofilik tasarım nörobilimsel verilerle ve restorasyon teorisi, odaklanma teorisi (ART) üzerinde şekillenmiştir. Kellert ve ardından birçok bilim insanı biyofilik tasarımın parametrelerinin iyileştiren tasarım olduğuna ilişkin destekleyici bulgular sunmuşlardır. Kıyaslama ve metasentez aşamasında canlıların yaşadığı düzlemin hipernesnel bir dünya olması hipotezinden ilerlenerek iyileştiren tasarım olarak nitelenen biyofilik tasarımın plesebo olduğu ortaya koyulmuştur. İnsan odaklı ve insana baskın (dominant) rol veren değerler sunan biyofilik tasarımın değerleri irdelenerek nesne yönelimli ontoloji (NYO) yaklaşımıyla çevrenin ve doğanın, canlıların da yararlanımını gözeten biyofilik değerler sunulmuştur. Canlıların zarar gördüğü hipernesnel düzlemde teknoloji desteğiyle canlıların yaşamını da destekleyen ara uzamda örgü (mesh) oluşumunu destekleyen, yerel, kültürel, topografik verilerle tasarımı savunan teknobiyofilik mimarlık modeli ortaya koyulmuştur. Tez teknobiyofilik mimarlığı mevcut literatürde önerilen (Sue Thomas vd.) sanal biyofilik düzleminden (platformundan) koparıp gerçekçi düzleminde insanların fizyolojik, psikolojik sağlığıyla uyumlu, ortak yaşamı (simbiyosis) destekleyen bir modele dönüştürmeyi amaçlamıştır. Sanal platformların biyofilik nesneler ve değerler içerse bile biyofiliyle ve insan fizyolojisiyle örtüşmeyen yönleri metasenteze dayalı araştırma bulgularıyla ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda durağan (stabil) sanatsal yaklaşımlardan (art neuvaou, klasizm) sıyrılarak dinamizm ve kinetik sanatların teknobiyofiliyi desteklediği mimarlık modeli önerilmektedir. Teknolojilerin hızla ilerlediği hipernesnel dünyada, teknolojiden bağımsız kentsel düzlemler ve iç mekanlar üretilmesi mümkün değildir. Tez kapsamında biyofilik olduğunu belirten günümüz biyofilik mimarlık örnekleri hipernesnel bağlamda incelenmiştir. Hipernesnelin tanımı ve ölçütleri ortaya koyularak biyofilik tasarımların metalaşan, küreselleşen, hipernesneleşen yönleri ortaya koyulmuştır. Bunların farkındalığında hipernesnel düzlemde Kellert'ın biyofilik tasarım modeli teknobiyofili çerçevesinde irdelenerek teknolojiyle ve mimarlık disipleniyle bağdaşan, günümüz hareketli sanatlarından beslenen teknobiyofilik mimarlık modeli sunulmuştur. Mimarlık disiplinini Kellert'ın önerdiği üzere deneyimsel bir mimarlığa dönüştürürken Kellert'ın ve Ryan'ın önerdiği duyusal değil duygusal parametreler olan gizem, huşu gibi birtakım parametreler modelden çıkarılmıştır. Elde edilen sadeleştirilmiş modelin günümüz kinetik sanatlarının gelişimini de destekleyen tekno-biyofilik deneyimsel yönü bulunmaktadır. Bu deneyimde artık amaç insanın kendini doğadaymış gibi hissetmesi değil, doğanın değerini fark etmesi, doğayı anımsatan fenomenleri mimari ve teknolojik soyutlamalarla deneyimlemeyebilmesidir. Mimarlık disiplini bunu başarırken örgü (mesh) destekli teraslar, revak, eyvan, avlu, hayat gibi yerel mimarideki ara uzamların varlığını ön plana çıkaracak ve teknolojiyi araç olarak kullanarak biyofilik deneyimleri destekleyecektir. Sonuç olarak, sunulan modelin küresel (global) teknolojik bir mimarlık modeli değil, toplulukların kendi ekolojik ve kültürel sistemlerini teknoloji aracığıyla vurgulayan bir model olması sürdürülebilirlik bağlamında önemlidir.
Kinetik ögelerin mimari yapının biçimlenmesine etkisinin değerlendirilmesi
Teknolojiyle birlikte yeni malzeme ve yapım tekniklerinin gelişmesi mimaride yeni biçimlerin ve kullanımların oluşmasını sağlamıştır. Mimarlıkta olagelen biçimlendirme tutumunda çevresel koşullarda görülen değişimle, yapının pasif biçimde ışık, renk, gölge değeri gibi unsurlarını değiştirdiği, diğer tüm biçimsel unsurlarıyla statik halini koruduğu söylenebilir. Son yıllarda enerji etkin tasarım alanında etkileyici örnekleri görülen kinetik tasarım çalışmaları ile yapılar, çevresel koşullara duyarlı hale gelerek değişimlere cevap vermektedir. Teknoloji ve mimarlık ilişkisini vurgulayan bu çalışmada, mimari biçim üretmede kinetik ögelerin rolünü değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda kinetik mimarlık irdelenmiş ve hareketin mimari biçimin değişimine katkısı kinetik özelliklere sahip farklı uygulama örnekleri üzerinden değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda teknolojinin desteğiyle gelişen kinetik ögelerin çeşitli konumlarda, farklı amaçlarla ve pozisyon değişiklikleriyle mimari biçim oluşumuna etki ettiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kinetik Tasarım, Kinetik Mimari, Mimari Biçim, Teknoloji, Mimari tasarım
Mimari çizim ölçütlerinin yapay zekayla kontrolü
Günümüzde, mimarlık ve yapay zekâ arasındaki ilişki büyük bir dönüşüm geçirmektedir. Yapay zekâ teknolojisi, mimarlık alanında tasarım, inşaat ve sürdürülebilirlik gibi birçok yönü etkilemektedir. Bu ilişki, yapay zekânın mimarlık alanında nasıl kullanıldığını ve bu kullanımın sektöre getirdiği avantajları ele almaktadır. Özellikle mimari konut planlarının tasarım aşamalarında, yapay zekâ ile olan ilişki giderek daha fazla önem kazanmıştır. Mimari tasarım, sadece estetik değil, aynı zamanda işlevsellik, enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik gibi faktörleri içermektedir. Yapay zekâ, bu alanlarda önemli avantajlar sunmaktadır. Tasarım optimizasyonu, kişiselleştirme, hız ve verimlilik, enerji verimliliği, topluluk ve mekân planlaması, yapısal dayanıklılık, maliyet analizi ve veri analizi gibi konularda yapay zekâ kullanılabilir. Yapay zekâ, tasarım süreçlerini optimize etmek ve en verimli planları önermek konusunda büyük bir potansiyele sahiptir. Ayrıca, müşteri tercihlerine özel planlar sunabilirken, mimari çizim süreçlerini hızlandırarak ve enerji verimliliğini artırabilir. Yapay zekâ aynı zamanda yapısal dayanıklılık, malzeme seçimi ve inşaat maliyetleri gibi unsurlarda analizler yapabilir. Bu tez çalışması, mimari konut planı görüntülerinin ön proje çizim standartlarına uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu değerlendirme, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nin temel prensiplerinden kaynaklanan mimarlık çalışmalarında minimum gereksinimleri belirleyerek yapılmıştır. Çalışmada, Düzce Üniversitesi, Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi – Mimarlık Bölümü öğrencilerininin proje çizimlerinden elde edilen 171 eğitim ve 26 test verisi kullanılmıştır kullanılmıştır. Bu çalışma, DNN ve Resnet-50 modelleri kullanılarak geliştirilen yapay zekâ teknolojisi ile konut proje planlarının ön proje aşamasındaki çizim standartlarına uygunluğunu değerlendirmiştir. Mimari Proje Çizim ve Sunuş Standartları'ndan belirlenen ölçütlerin, bakış yönü, ölçülendirme, mahal ismi ve m², modül ve inşai akslar, tefrişler gibi alanlarda çizim standartlarına uygunluğu analiz edilmiştir.Çalışmanın sonuçları, yapay zekânın genel olarak birçok ölçütte başarılı olduğunu göstermektedir. Ancak bakış yönü ölçütünde ise belirgin eksiklikler tespit edilmiştir. Bu eksiklikler, projenin geliştirme aşamasında yapay zekânın performansının dikkatlice incelenmesini gerektirmektedir. Çalışmanın amaçalrı arasında mimarlık eğitiminde yapay zeka araçlarının kullanımının önemi vurgulanmakta ve bu araçların öğrencilerin sektörel yeniliklere adapte olmalarına ve tasarım verimliliğini artırmalarına nasıl yardımcı olabileceği üzerinde durulmuştur. Belediyelerin yapay zeka destekli kontrol sistemlerini kullanarak denetim süreçlerini daha etkin ve objektif hale getirme potansiyeli de ele alınmaktadır. Yapay zeka destekli kontrol sistemlerinin kullanımının avantajları üzerine bir akademik bakış sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Sözcükler:Mimari Tasarım, Çizim Standartları Kontrolü, Yapay Zekâ, Yapay Sinir Ağları.
Mimari tasarım stüdyosunun deneysel mimarlık anlayışı doğrultusunda kurgulanması
Deneysel Mimarlığın, mimarlıktaki eğitsel etkisini gündeme getiren bu çalışma, deneysel anlayışla yürütülen mimarlık etkinliklerinin mimarlık ortamının gelişiminde önemli rol oynadığını ileri sürer. Mimarlık ortamının gelişiminin sürdürülmesinde, Deneysel Mimarlığın sürekli bir eğitim ortamı sağladığını savlar. Bu sav doğrultusunda, Deneysel Mimarlığı mimarlık eğitimi bağlamında mimari tasarım stüdyoları özelinde ele alır. Mimarlık eğitiminin merkezinde bulunan mimari tasarım stüdyosunun Deneysel Mimarlık anlayışı doğrultusunda kurgulanmasının, eğitimin etkinliğini nasıl arttırdığını ve mimarlık ortamının gelişimine nasıl katkı koyduğunu ortaya çıkarmayı amaçlar. Bu amaca yönelik olarak, Deneysel Mimarlığa ilişkin kapsamlı bir bilgi altyapısı oluşturur. Söz konusu bilgi altyapısı, deneysel mimarlığın kavramsal yapısına ilişkin araştırmaları, pratik ve akademik ortamdaki deneysel mimarlık etkinliklerine ilişkin incelmeleri ve deneysel mimarlık anlayışıyla işleyen mimari tasarım stüdyolarının kurgularına ilişkin irdelemeleri kapsar. Bu bilgi altyapısının oluşumu boyunca yapılan araştırmalara, incelemelere ve irdelemelere referansla, tez temel olarak mimari tasarım stüdyosunun deneysel mimarlık anlayışı doğrultusunda geliştirilmesinin gerekliliğini tartışır. Bu tartışmanın sürekliliğinde ise, Deneysel Mimarlık anlayışıyla işleyen bir mimari tasarım stüdyosu kurgusu oluşturulmasına yönelik öneriler ortaya koyar. Bahsi geçen önerilerin geliştirilmesi ise, Gazi Üniversitesi Mimarlık Bölümü'nde çalışmalarını sürdüren Atölye 1 ile etkileşim içinde gerçekleştirilir. Tezde oluşturulan bilgi altyapısına ve Atölye 1'in stüdyo kurgusuna referansla, Deneysel Mimarlık anlayışla işleyen bir stüdyonun içeriğine, know-how üretimine, sürecine ve ürünlerine ilişkin kurgular ele alınır.