Ankilozan spondilit hastalarında anaerobik egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada Ankilozan Spondilit (AS) hastalarında anaerobik egzersiz kapasitesini wingate anaerobik güç testi ile anaerobik güç ve anaerobik kapasiteyi ölçerek değerlendirmek ve anaerobik egzersiz kapasitesinin hastalık ile ilgili değişkenlerle arasındaki ilişkisini belirlemek ve sağlıklı kontrollerle olan farklılıklarını saptamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya modifiye New York Kriterlerine göre AS tanısı almış, 18-65 yaş aralığında, 50 hasta ve 50 sağlıklı kontrol alındı. Çalışmadaki katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek bilgileri, sigara kullanımı, egzersiz yapma alışkanlıkları sorgulandı. Hastaların hastalık süresi, sabah tutukluluğu süresi, steroid olmayan antiinflamatuvar ilaç (SOAİİ) ve biyolojik ilaç kullanım durumu sorgulandı. İnflamasyon aktivitesini değerlendirmek amacıyla C- reaktif protein (CRP), eritrosit sedimentasyon hızı (ESR) kaydedildi. Hastaların HLA B27 pozitif ve negatif olma durumları kayıt edildi. Ankilozan spondilitin, hastaların iyilik hali üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla hasta ve hekim global değerlendirme skoru kullanıldı. AS hastalarının mobilitesi el parmak zemin mesafesi, tragus duvar mesafesi, oksiput duvar mesafesi, modifiye schober testi, intermalleolar mesafe, lomber lateral fleksiyon, servikal rotasyon derecesi, ağız açıklığı, çene manibrium mesafesi ve göğüs ekspansiyonu ölçümleri yapılarak değerlendirildi. AS hastalarının yaşam kalitesi kısa form-36 (SF-36) ile değerlendirildi. AS hastalarında fonksiyonel durum değerlendirilirken Bath AS fonksiyonel indeksi (BASFI), hastalık aktivitesi değerlendirilirken Bath AS hastalık aktivitesi ölçeği (BASDAI), aksiyel iskelet mobilitesi değerlendirilirken Bath AS metroloji indeksi (BASMI) kullanıldı. Tüm katılımcılara anaerobik egzersiz kapasitesini değerlendirmek için Wattbike pro kondisyon bisikleti ile wingate anaerobik güç testi uygulandı. Anaerobik güç testinde maksimum anaerobik güç (Pmax), maksimum anaerobik kapasite (Port), Pmax/kg, Port/kg, Pmin (Minimum Anaerobik Güç), Yorgunluk indeksi, maksimum kalp tepe atımı (atım/dk), ortalama kalp tepe atımı (atım/dk) değeri kayıt edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan AS hastalarının yaş ortalaması 40.5 ±7.55 iken sağlıklı kontrollerin yaş ortalaması 40.78 ± 8.71 olarak bulunmuştur. Her iki grubun demografik özelliklerine ait veriler karşılaştırıldığında iki grup arasında anlamlı fark gözlenmedi. Çalışmaya katılan AS hastalarının %76'sında HLA B27 pozitifti. Tüm katılımcılara uygulanan anaerobik güç testinde hasta grubunda maksimum anaerobik güç (Pmax), maksimum anaerobik kapasite (Port), Pmax/kg, Port/kg, Pmin (Minimum Güç) değeri kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0.05). AS hastalarının maksimum kalp tepe atımı ve ortalama kalp tepe atımı kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). AS ve kontrol grubu kıyaslandığında yorgunluk indeksi değerleri arasında anlamlı fark gözlenmedi. AS hastalarında Pmax/kg ve Port/kg değeri ile BASDAİ ve BASFİ arasında negatif yönde korelasyon bulundu. Maksimum kalp tepe atımı ve Ortalama kalp tepe atımı ile BASMİ arasında negatif yönde korelasyon bulundu. Hasta ve kontrol grubunda Maksimum anaerobik güç (Pmax) , Maksimum anaerobik kapasite (Port), Pmax/kg, Port/kg, Pmin değerleri karşılaştırıldığında erkeklerde, kadınlara göre anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0.05). Yorgunluk indeksi, maksimum kalp tepe atımı ve ortalama kalp tepe atımı sırası arasında cinsiyete göre anlamlı fark gözlenmedi. AS Hastalarında anaerobik güç parametrelerinin sigara içme durumuna, egzersiz yapma durumuna ve ilaç kullanım durumuna göre değerlendirilmesinde anlamlı fark gözlenmedi. AS Hastalarında anaerobik güç parametrelerinin HLA B27 pozitif ve negatif olma durumuna göre değerlendirilmesinde anlamlı fark gözlenmedi. AS Hastalarında anaerobik güç parametrelerinin kalp tepe atımı ve ortalama kalp tepe atımı ile yaş arasında negatif korelasyon tespit edildi. Hastalık süresi ve anaerobik güç parametreleri arasında anlamlı korelasyon tespit edilmedi. Kontrol grubundaki katılımcıların anaerobik güç testinde tüm parametrelerde sigara içen ve içmeyen grup arasında anlamlı fark bulunmadı. Kontrol grubuna düzenli egzersiz yapan katılımcıların Pmax/kg ve Port/kg değerleri egzersiz yapmayanlara göre anlamlı yüksek tespit edildi. Kontrol grubunda maksimum anaerobik güç (Pmax), Maksimum anaerobik kapasite (Port), Pmax/kg, Port/kg değerleri ile yaş arasında negatif korelasyon bulundu. Sonuç: Fiziksel performansın önemli bir ölçüsü olan anaerobik egzersiz kapasitesinin değerlendirildiği çalışmamızda tüm katılımcılara uygulanan anaerobik güç testinde birçok parametrede sağlıklı kontrol grubunda, Ankilozan Spondilit hastalarına göre daha iyi sonuçlar elde edilmiştir. Maksimum anaerobik güç (Pmax), Maksimum anaerobik kapasite (Port), Pmax/kg, Port/kg, Pmin değeri AS hastalarında belirgin düşük bulunmuştur. AS hastalarında anaerobik egzersiz kapasitesinde azalmanın nedeni, hastalığın kas iskelet sistemi başta olmak üzere kardiyovasküler, solunum sistemindeki etkilerine bağlanmaktadır. Ankilozan spondilitte anaerobik egzersiz kapasitesini etkileyen faktörleri belirlemek ve anaerobik egzersiz kapasitesinin geliştirilmesine yönelik daha fazla sayıda çalışma yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, anaerobik güç, anaerobik kapasite, fiziksel performans