Arap dilinde Allah'ın isim ve sıfatlarının semantik analizi

Bu çalışmada, Arap dili gramer geleneğinin kurucu metni sayılan eserler, klasik ve modern lügatler, belâgat ve İslam düşünce geleneğinin temel eserleri esas alınarak; uluhiyet makamının has adı olan Allah kavramı ile el-Esmâü'l-Hüsnâ sistemini oluşturan ilâhî sıfatların morfo-semantik (biçim-anlam bilimsel) analizi yapılmıştır. Tezin birinci bölümünde, Allah isminin iştikakı, kökeni ve lafız-mâna ilişkisi dil bilimsel boyutlarıyla ele alınmış; bu eksende şekillenen zât-sıfat, isim-müsemmâ ve ayniyyet-gayriyyet gibi teolojik/linguistik tartışmalar kelâm ekollerinin yaklaşımları üzerinden tahlil edilmiştir. Ayrıca Türk din dilinde uluhiyetin ifadesi bağlamında Tanrı kavramının semantik değeri ve meşruiyeti sosyo-linguistik açıdan incelenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise, el-Esmâü'l-Hüsnâ sisteminde yer alan ilâhî sıfatlar yapısal (morfolojik) kalıplarına göre kategorize edilmiş; Toshihiko Izutsu'nun semantik alan teorisi ile Abdülkāhir el-Cürcânî'nin nazım teorisi rehberliğinde ism-i fâil, mübâlağalı ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe ve masdar formu gibi vezinlerin ilâhî aşkınlığı, sübût, istimrâr ve mübalağa karakterini ifade etmedeki anlamsal delâletleri tetkik edilmiştir.