Arpada Pyrenophora teres f. teres moleküler tespiti: Erken enfeksiyon aşamasında izlenmesine yönelik RT-PCR'ın optimizasyonu

Dünya' da ve Türkiye'de arpa çeşitlerinde Pyrenophora teres f. teres'in neden olduğu ağ benek hastalığı, önemli ürün kayıplarına neden olmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan hastalıklı bitki örneklerinden elde edilen izolatlar, morfolojik ve moleküler teknikler kullanılarak tanımlanmış ve en agresif izolat belirlenmiştir. Daha sonra, ülkemizde yetiştirilen 92 farklı arpa çeşidi bu izolat ile değerlendirilmiş ve çeşitlerin hastalık şiddetine göre dayanıklılık durumları sınıflandırılmıştır. Moleküler tespit için SYBR Green I bazlı RT-PCR yöntemi optimize edilmiş ve P. teres f. teres'e özgü PttQ4-F/PttQ4-R primer çifti kullanılmıştır. Bu yöntemle enfekte bitki dokularında patojen DNA'sının kantitatif olarak izlenmesi sağlanmış ve 0,001 ng gibi düşük seviyelerdeki patojen DNA'sı başarıyla tespit edilmiştir. Enfeksiyon sonrası 1., 2., 3. ve 4. günlerde yapılan analizlerde, hassas ve dayanıklı çeşitler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, arpa çeşitlerinin hastalığa dayanıklılık düzeylerinin patojen DNA miktarına dayalı olarak sıralanmasını sağlamış, dayanıklı çeşitler olarak Harman ve Tokak 157/37, hassas çeşitler olarak ise İnce 04 ve Novasadski belirlenmiştir. Sonuç olarak, RT-PCR yöntemi, ağ benek hastalığı etmeninin erken dönemde kesin ve hızlı tespiti için güçlü bir araç olarak değerlendirilmiştir. Çalışma, dayanıklı çeşitlerin belirlenmesi ve hastalığa karşı etkili kontrol stratejilerinin geliştirilmesi sürecine katkı sağlamıştır