Artırılmış gerçeklik uygulamalarının zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin üç boyutlu geometrik kavramları anlama becerilerine ve geometriye yönelik tutumlarına etkisi: Karma bir araştırma

Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrenciler, özellikle matematik dersinde kavramsallaştırma ve bilgi transferi süreçlerinde güçlük yaşamaktadır. Mevcut matematik ve geometri öğretim programlarının bu öğrencilerin özel gereksinimlerini yeterince karşılamaması, uygulama ve geri bildirim fırsatlarının sınırlı olması, yeni öğretim materyalleri geliştirilmesi gereksinimini doğurmaktadır. Bu araştırmada, hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan ortaokul öğrencilerine yönelik geliştirilen Artırılmış Gerçeklik (AG) destekli etkileşimli dijital materyallerin, öğrencilerin üç boyutlu geometrik kavramları anlama becerilerine ve geometriye yönelik tutumlarına etkisi incelenmiştir. Araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer alan bir ortaokulun özel eğitim sınıfında öğrenim gören hafif düzeyde zihinsel yetersizliği tanısı koyulmuş yedi öğrenci (NDeney=4, NKontrol=3) ile yürütülmüştür. Karma yaklaşım benimsenmiş olup, nicel boyutta ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desen; nitel boyutta ise yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmacının gözlem notları ve yazılı dokümanlar kullanılmıştır. Deney grubunda beş hafta boyunca haftada iki ders saati AG destekli etkileşimli dijital materyaller uygulanırken, kontrol grubunda Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) doğrultusunda somut materyal temelli öğretim sürdürülmüştür. Nicel veri toplama araçları; araştırmacı tarafından geliştirilen Küp, Üçgen Prizma, Silindir ve Küre Kavramı Ölçü Araçları ile Özdişçi ve Katrancı (2019) tarafından geliştirilen "Geometri Tutum Ölçeği"dir. Nitel veri toplama aracı olarak, üç açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel veriler parametrik olmayan Mann–Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testleri ile; nitel veriler ise tematik içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 24 istatistiksel paket programından yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise tematik içerik analizi yoluyla kodlar çıkarılmış ve MAXQDA programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, deney ve kontrol gruplarının ön test-son test puan farkları istatistiksel olarak anlamlı bulunmamış; ancak deney grubunun kavramsal bilgi ve beceri puanlarındaki artışların kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Nitel bulgular, AG destekli materyallerin öğrencilerin derse ilgisini artırdığı, kavramları somutlaştırarak görselleştirmeyi kolaylaştırdığı ve öğrenme sürecine aktif katılım sağladığını göstermiştir. Öğrenciler, uygulamaları hem eğlenceli hem de açıklayıcı olarak değerlendirmiştir. Bu sonuçlara dayalı olarak; ilerleyen araştırmalarda, benzer uygulamaların daha geniş ve farklı yetersizliği olan örneklemlerle uzun süreli izleme çalışmaları ile sınanması; ayrıca öğretmen eğitim programlarına entegre edilerek yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaların yürütülmesi önerilmektedir.