Sistem dinamik modelleme yaklaşımıyla yenilik yayılım sürecinin değerlendirilmesi: Otomotiv yan sanayi

Çalışmanın ana amacı, sanayi sektörlerinde teknolojik yenilik yayılım süreçleriniincelemektir. Teknolojik değişim ekonomik büyümenin ana etkenlerinden. Teknolojikdeğişim içerisinde önemli bir araştırma dalı olarak yenilik yayılımı pazarlama, iktisat veyöentim literatüründen yapılan sentezle bir model olarak bu çalışmada ortaya konulmakta.Yenilik ve yayılım süreçlerini belirleyen yapılar ve faktörleri kavramak ancak sistemdinamik yaklaşımı gibi karmaşık modeller oluşturmaktan geçiyor. Bu çalışmada,teknolojik yenilik sanayiye yönelik olup, tedarikçi firma açısından ürün yeniliği,teknolojiyi satın alan/kullanan firmalar açısından süreç yeniliği şeklinde ele alınmakta.Çoğu zaman firmada teknolojiyi değiştirme ihtiyacı gibi kurumları baskı altına alansorunları çözme yaklaşımları öngörülemeyen yan etkilere neden olmakta. Literatürde buetkiler sosyal sistemlerin genel kanıya uymayan davranışları şeklinde adlandırılıyor.Sistem dinamik karşılıklı veya tekrarlayan neden-sonuç ilişkilerinin ortaya konmasıvasıtasıyla karmaşık sistemlerin incelenmesine katkı sağlar.Yenilik yayılım modeli altı alandan oluşmakta: teknoloji, pazar (bir sektör içerisindekifirmalar), tedarikçiler, müşteriler, kamu politikaları ve sosyal ağlar. Her bir alan içinnedensel döngü diyagramları çizildi. Nedensel döngü diyagramlarından öncelikle`tedarikçi' ve ardından `pazar' alanlarına odaklanarak 11 stok değişkeni ve 23 parametreiçeren sistem dinamik model oluşturuldu. Çalışmada `pazar' olarak belirlenen otomotivyan sanayi sektöründen yöneticilerle yapılan görüşmeler neticesinde model parametreleriiçin mantıklı veriler girildi.Model sonuçları iş hayatındaki deneyimleri gerçekçi biçimde yansıttı. Model,yenilik/teknoloji satan şirket yöneticilerine talep, karşılanmamış sipariş ve kapasitearasındaki karmaşık ilişkileri inceleme imkanı sağlar. Çalışmanın önemli sonuçlarındanbirisi, fiyat politikalarının bir ürünün yaşam döngüsü boyunca toplam karlılığının önemliölçüde etkilemesidir. Model yöneticilere ve stratejiden sorumlu kişilere çeşitli fiyatpolitikalarını deneme ve görme olanağı sunar. Hem ağızdan ağıza talep hem de reklam vepazarlama sonucu talep belli bir teknolojiyi alım ve kullanma kararını belirler.Anahtar kelimeler: yayılım, yenilik, inovasyon, sistem dinamik, teknoloji, teknik değişim