Bakırın eser seviyelerde tayini ve nikelin atıksu matriksinden arıtılmasına yönelik yenilikçi yöntemlerin geliştirilmesi

Ağır metaller, suya kıyasla yüksek yoğunluğa sahip elementlerdir. Son yıllarda, bu metallerin çevredeki varlığı ve birikimi, ekosistemler ve insan sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir Bu nedenle, ağır metallerin yüksek hassasiyet ve doğrulukla tayin edilmesi günümüzde önemli bir konu haline gelmiştir. Bu tez kapsamında öncelikle, çevreci ve biyobozunurluğu yüksek olan derin ötektik çözücü (DÖÇ) kullanılarak sıvı faz önderiştirme stratejisi geliştirilmiştir. Derin ötektik çözücü bazlı sıvı-sıvı mikroekstraksiyon (DÖÇ/DZ-DSSME) yönteminin optimum parametreleri belirlendikten sonra alevli atomik absorpsiyon spektrometresi (AAAS) ve kolorimetrik sistem (DIC) yardımıyla bakırın yüksek doğruluk ve duyarlılıkta tayini gerçekleştirilmiştir. DÖÇ/DZ-DSSME-AAAS yönteminin gözlenebilme ve tayin limitleri sırasıyla 1,7 ng/mL ve 5,7 ng/mL iken, geliştirilen DÖÇ/DZ-DSSME-DIC yönteminin gözlenebilme limiti ise 14,7 ng/mL olarak hesaplanmıştır. Optimize edilen DÖÇ/DZ-DSSME yönteminde analitin AAAS sistemindeki tayin gücü DÖÇ-DSSME-AAAS metodu ile 18,4 kat iyileştirilmiştir. Geliştirilen DÖÇ-DSSME-AAAS yönteminin doğruluğunu ve uygulanabilirliğini test etmek amacıyla çalışmada okaliptüs çayı kullanılmış ve yüzde geri kazanım sonuçları 10,4, 20,1, 53,1 ng/g değerleri için sırasıyla %106,8 ± 7,1, 99,0 ± 9,8, 96,3 ± 9,0 olarak hesaplanmıştır. Tez kapsamındaki ikinci çalışmada, çiçek şekilli bir nanomalzeme olan bakır nanoçiçek adsorbanı kullanılarak sulu ortamdan nikel iyonlarını uzaklaştırmak için yeni ve basit bir arıtma stratejisi geliştirilmiştir. Maksimum giderim verimini elde etmek için tek aşamalı optimizasyon çalışmaları yapılarak optimum deney koşulları belirlenmiştir. Geliştirilen arıtma yöntemi uygulanarak nikel iyonlarının giderim verimini belirlemek için alevli atomik absorpsiyon spektrometresi (AAAS) kullanılmıştır. Evsel atık su numunelerinde giderim verimi 50, 25 ve 10 mg/L nikel derişimleri için geri kazanım değerleri sırasıyla % 82,6±1,8, 91,4±2,0 ve 94,8±3,6 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar geliştirilen arıtma yönteminin atık su matrikslerinde dahi nikel iyonlarının gideriminde kullanılabilirliğini ve doğruluğunu göstermektedir.