Bankacılık sektöründe faiz dışı gelirlerin banka geliri ve riski üzerindeki etkisinin ölçülmesi: ABD ve Türkiye'deki lider bankalar üzerine bir uygulama

Teknolojinin gelişmesi, azalan kâr marjları, enflasyonun tek haneli rakamlara düşmesi, rekabet ortamının artması ile birlikte bankalar çeşitlendirmenin avantajından yararlanmak için gittikçe büyüyen, yeni finansal ürünlerden oluşan geniş bir hizmet yelpazesini müşterilerine sunmaya başlamışlardır. Bankaların ürün çeşitliliğindeki bu artış faiz geliri gibi geleneksel gelir kaynaklarının yanında faiz dışı gelir gibi geleneksel olmayan gelir kaynaklarının da giderek önemini artırmıştır. Bankaların gelir kaynaklarını faiz geliri getiren faaliyetlerden, faiz dışı gelir getiren faaliyetlere doğru kaydırmasının nedeni olarak faiz dışı faaliyetlerle genişleyen ürün hattı ve çapraz satış (cross-selling) olanaklarının bankaların gelir portföyünü çeşitlendirerek banka gelirini smooth hale getirdiği, faiz dışı gelirlerin piyasa koşullarına geleneksel faiz gelirlerine göre daha az bağımlı olmasının gelirlerindeki döngüsel (cyclical) değişimleri hafifletip, toplam dalgalanmayı azaltarak banka riskini düşürmenin mümkün olabileceği düşünülmüştür. Bu çalışmada, 2003-2012 yılları arasında Türkiye ve ABD bankacılık sektöründe faaliyette bulunan mevduat bankalarının gelir kaynaklarının faiz gelirinden faiz dışı gelir kaynaklarına doğru kayışının banka performansı üzerindeki etkisini araştırılmaktadır. Çalışma yöntemi olarak ?panel veri? ve ?havuzlanmış bağlaşım? analiz yöntemleri seçilmiştir. Çalışma sonucunda banka gelirlerinin faiz gelirinden faiz dışı gelire doğru kayışının sağladığı gelir çeşitlendirmesinin pozitif etkisi, faiz gelirine göre daha değişken (volatile) olan faiz dışı gelir kaynağına daha fazla maruz kalmanın negatif etkisini karşılamamasından ötürü banka performansını azalttığı tespit edilmiştir. Bu durum bankacılık sektöründe faiz dışı gelirlerdeki artışın bankacılık gelirini düzgün hale getirdiği veya toplam dalgalanmayı azalttığı görüşünün geçerli olmadığını göstermektedir.