Bariatrik cerrahi geçiren hastalarda ayak refleksolojisinin yaşam bulguları, beta endorfin ve ağrı düzeylerine etkinin incelenmesi

ÖZET Bariyatrik Cerrahi Geçiren Hastalarda Ayak Refleksolojisinin Yaşam Bulguları, Beta Endorfin ve Ağrı Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi Amaç: Bu araştırma, bariyatrik cerrahi geçiren hastalarda uygulanan ayak refleksolojisinin yaşam bulguları, beta endorfin ve ağrı düzeyleri üzerine etkilerini değerlendirmek amacıyla yarı deneysel olarak gerçekleştirildi. Materyal ve Metot: Araştırma, Mart 2024–Temmuz 2026 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğinde sleeve gastrektomi ameliyatı geçiren hastalarla yürütüldü. Veriler Eylül 2024–Haziran 2025 tarihleri arasında toplandı. Örneklemi deney (n = 42) ve kontrol (n = 42) gruplarında yer alan toplam 84 hasta oluşturdu. Veriler Hasta Tanıtım Formu, Sayısal Ağrı Ölçeği, Yaşamsal Belirtiler İzlem Formu ve serum beta endorfin ölçümleriyle toplandı. Deney grubuna ameliyat sonrası ayak refleksolojisi uygulandı. Veriler bağımsız ve eşleştirilmiş t testleri, Ki-kare testi, Two-Way Mixed Model ANOVA, Bonferroni testi ve ANCOVA ile analiz edildi. Bulgular: Refleksoloji sonrası deney grubunda sistolik kan basıncı ve ağrı düzeyi anlamlı olarak azaldı (p<0,05). Diyastolik kan basıncı, solunum sayısı ve nabızda anlamlı değişiklik saptanmadı (p>0,05). Vücut ısısında zaman ve grup etkileşimi anlamlı bulundu (p<0,05). Beta endorfin düzeyi deney grubunda anlamlı değişiklik göstermezken kontrol grubunda anlamlı düzeyde azaldı. Başlangıç beta endorfin düzeyleri kovaryant olarak kontrol edildiğinde, refleksoloji sonrası beta endorfin düzeyleri bakımından gruplar arasında anlamlı fark bulundu (F(1, 81)=10,145; p=0,002). Sonuç: Bariyatrik cerrahi sonrası uygulanan ayak refleksolojisinin, ağrı düzeyini azalttığı, beta-endorfin düzeyinin korunmasına katkı sağladığı ve sistolik kan basıncı ile vücut ısısı üzerinde olumlu etkiler gösterdiği belirlenmiştir. Bulgular, ayak refleksolojisinin ameliyat sonrası bakımda tamamlayıcı bir girişim olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Bariyatrik cerrahi, refleksolojisi, ağrı, yaşam bulguları, beta endorfin.