Batı Karadeniz kayın (Fagus orientalis Lipsky) ekosistemlerinde diri-örtü kontrol yöntemlerinin toprak verimliliğine etkisi

Batı Karadeniz Kayın ekosistemlerinde gençlestirme çalışmaları sırasındayapılan diri-örtü kontrol yöntemlerinin toprak verimliligine etkisinin arastırılmasıiçin tamamen rastgele blok deseninde insan gücü (kökleme) ve makineli çalışma(dozerle üst toprağın kazınması) yöntemleri kullanılarak diri-örtü temizligiyapılmıştır. İşlemlerden bir yıl sonra makineli çalışma yapılan sahalardaki organik madde(OM) miktarının, diri-örtünün elle söküldügü sahalardakinin ancak 1/5'i kadaroldugu hesaplanmıştır. Ayrıca makineli çalışma yapılan sahadaki OM'nin ellesöküm yapılan sahalardaki OM'nin sadece 1/7'si oranında azot (N), 1/3'ü oranındafosfor (P), 1/11'i oranında kalsiyum (Ca), 1/4'ü oranında potasyum (K) ve 1/5'ioranında da kükürt (S) ve magnezyum (Mg) içerdigi belirlenmistir.Kökleme yapılan sahalarda toprak pH'sı yarım derece fazla olarakölçülmesine ragmen makineli çalışma yapılan sahalarda topraktaki katyon degisimkapasitesi (KDK) yarı yarıya azalmıştır. Kökleme sahalarında makineli çalışma yapılan sahalara oranla ilk 20 cm derinlikteki toprağın karbon (C) miktarı % 32 ve Mg miktarı da % 88 daha fazla bulunmustur.İşlemlerden bir yıl sonra makineli çalışma yapılan sahalara, kökleme yapılansahalara oranla 2.5 kat daha fazla kayın gençliginin geldigi belirlenmistir. Fakatmakineli çalışma yapılan sahalardaki kayın fidanlarında elle söküm yapılansahalardakine oranla N, P, Ca, K ve Mg yogunlukları önemli derecede düsükçıkmıştır.Ayrıca makineli çalışma yapılan sahalardan, kökleme yapılan sahalara oranlaN, P, Ca, K, S ve Mg sırasıyla yaklasık 49, 14, 219, 22, 20 ve 31 kat daha fazla sahadışına tasınmıştır. Dolayışıyla mekanik çalışmayla üst toprağın ve organik maddeninuzaklastırılması, bu ekosistemlerde saha verimliligini azaltabilir ve fidan büyümesiniolumsuz etkileyebilir.Anahtar Sözcükler: Toprak, verimlilik, organik madde, diri-örtü kontrol,besin elementleri.