Batman ve çevresinin geoteknik deprem mühendisliği açısından değerlendirilmesi

Geoteknik deprem mühendisliği değerlendirmelerinde kullanılan sismik tehlike analizleri, çeşitli amaçlar için yapılmış barajlar, yollar, viyadükler, köprüler, okullar, hastaneler gibi hayati önem taşıyan projelerde kullanılan mühendislik uygulamalarındandır. Çalışma kapsamında Batman İli ve çevresinde 1900 yılından günümüze kadar olan depremlerin büyüklükleri (Mw), tektonik ve sismik unsurlar kullanılarak olasılıksal ve deterministik sismik tehlike analizleri yapılmıştır. Çalışma alanı Batman İl merkezini referans almak koşuluyla buradan çizilen 100 km yarıçapa sahip dairesel alan içerisinde kalan yöreyi kapsamaktadır. Olasılıksal yöntemde Crisis 2015 paket programı kullanılarak araştırma alanına ait en büyük yer ivmeleri tasarım depremlere göre hesaplanmıştır. Deterministik yöntemde ise çalışma alanında baraj, tünel,viyadük gibi mühendislik yapıları için 5 farklı yeni nesil azalım ilişkileriyle bulunan en büyük yer ivmesi değerleri, probabilistik yöntemden bulunan değerlerle karşılaştırılmıştır. Olasılıksal yöntemle yapılan değerlendirmede; Maksimum Tasarım Depremi için 112,7 cm/sn² (0.11 g), İşletmeye Esas Deprem için; 64,36 cm/sn² (0.06 g)’lik ivme değerlerinin alınmasının uygun olduğu tespit edilmiştir. Deterministik yöntem sonucunda araştırma alanını etkilemesi muhtemel faylardan Kozluk Segmenti üzerinde tasarlanarak elde edilen maksimum ivme değerinin (PGA)= 85,31 cm/sn² (0.08 g) olduğu belirlenmiştir. Araştırma alanında Sismik Dizayn Katsayısı (k) değerinin 0,05 olarak dikkate alınmasının yapılabilecek mühendislik projelerinde uygun olduğu belirlenmiştir. Çalışma kapsamında bulunan sonuçların; levha hareketlerinden kaynaklı büyük tektonik ögeler içeren araştırma alanında, zarar görmesi halinde büyük kayıplara yol açacak mühendislik yapılarının güvenli tasarımında klavuz olarak kullanılabilirliği önerilmektedir.