Bazı tek yıllık çim (Lolium multiflorum Lam.) çeşitlerinde azotlu gübrelemenin yem verimine ve kalitesine etkisi

Bu çalışma, tarla denemesi şeklinde, 2017-2018 vejetasyon döneminde, Hatay ekolojik koşullarında ve Mustafa Kemal Üniversitesi'ne bağlı Telkaliş Araştırma ve Uygulama Merkezi arazisinde (Reyhanlı/Hatay) yürütülmüştür. Tarla denemesi tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Buna göre ana parselde 5 farklı azot (Üre %46 N) dozuna [ 0 (kontrol), 5, 10, 15 ve 20 kg/da)] alt parselde ise 3 farklı tek yıllık çim (Lolium multiflorum Lam.) çeşidine (Hellene, Trinova ve Devis) yer verilmiştir. Araştırmada farklı azot dozlarının tek yıllık çim çeşitlerinin verim ve kalitesine etkisinin belirlenmesi için; bitki boyu, sap kalınlığı yeşil ot verimi, kuru ot verimi, ham protein oranı, protein verimi, ham kül içeriği, Nötrde Çözünmeyen Lif (NDF) ve Asitte Çözünmeyen Lif (ADF) İçeriği ile Nispi Yem Değeri (NYD) incelenmiştir. Azot dozlarının bitki boyuna etkisi önemsiz bulunmasına rağmen, artan azot dozu çeşitlerin bitki boyunda yükselişe neden olmuştur. Ayrıca artan azot dozuna bağlı olarak yeşil ve kuru ot veriminde artış olduğu görülmüştür. Bütün çeşitlerde ham protein oranları ile protein verimleri artan azot uygulamasıyla artmış ve en yüksek değerlere 15 kg/da N dozuyla ulaşılmıştır. Ancak çeşitlerin sap kalınlığının azotlu gübrelemeden etkilenmediği belirlenmiştir. Azotlu gübrelerin çeşitlerin ham kül miktarı, NDF ve ADF oranı ile NYD üzerinde de etkisinin olmadığı saptanmıştır. Araştırma verileri bir bütün olarak ele alındığında azotlu gübrelerin tek yıllık çim çeşitlerinde belirli bir seviyeye kadar verim ve kaliteyi arttırdığı, ancak daha yüksek azotlu gübre dozlarının (özellikle 20 kg/da N dozu) yem verimi ve kalitesini azatlığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle ekonomik sebepler de dikkate alınarak Hatay ekolojik koşullarında tek yıllık çim üretiminde 5-10 kg/da N dozunun önerilebileceği sonucuna varılmıştır. İncelenen birçok özellik üzerinde Devis çeşidinin diğer çeşitlerden daha üstün olduğu sonucuna varılmıştır. Trinova çeşidi ise ikinci tercih olabilir. Ancak NYD yönüyle Hellen çeşidi ön plana çıkmaktadır.